《护生画集》第六集

花儿妈

<p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:22px;">序言</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="color:rgb(128, 128, 128); font-size:15px;">广洽法师</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">今年为弘一大师示寂后已满冥寿百岁之期,亦作者丰子恺居士生平耿耿于怀欲完成此护生画第六集以纪念其先师百龄之夙愿也。慨乎子恺居士迁化以来,忽阅四载。去年冬,衲再度返乡赴沪为子恺居士致三年祭:因感江山依旧、知音寥落,而一代华夏之文星,竟被阴霾之掩没,几至颠沛沟壑,不禁悲从中来,潸然泪下!盖居士处此逆境突袭之期间,仍秉其刚毅之意志、真挚之感情,为报师恩,为践宿约,默默的篝火中宵,鸡鸣早起,孜孜不息选择题材,悄悄绘就此百幅护生遗作的精品,以待机缘;不幸于一九七五年九月十五日赍志以终,享寿七十有八。余展阅遗稿,百感交集,什袭珍藏,亲携飞返来星,以筹出版也。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">惟念是集之刊行,于护生戒杀善行之外,尤具有更为深远崇高之意义。衲不敏,乘兹最后一集出版之际,仅扼要纪述如次:</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">考护生画集之流布,早于五十年前(一九二八年)丰子恺居士为祝弘一大师五十嵩寿,绘成护生画叶五十幅,请弘一大师题字五十页,是为第一集之开始。时丰居士正在英年,深受弘一大师才艺德学高明博厚之影响,且在中学时代大师(即李叔同先生)未出家以前于杭州浙江省立第一师范学校即从其学习图画音乐;复于大师出家而后,又从大师正式皈依佛门,时在一九二七年九月廿六日,法名曰:婴行。是其率真之天性、高洁之怀抱、仁爱之作风、超逸之思想,早已夙植德本,源远而流长久矣。宜乎其作品、漫画、音乐之取材,多以儿童为对象,而以爱物护生引为己任也。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">况当护生画第一集编选之时,大师身在温州,而精神则贯注于此集之内容与形式。经年揣摩,鱼书往返,对丰居士每页之画稿,必视察其构图之内涵及形状,然后思维恰切之题句。字之大小及所占地位,必求其与画幅相称、互相调和,甚至装订裱纸,亦加详酌,毫不苟简。谓如此始可引起阅者之美感,而获效果。此大师亲笔致与丰子恺、李圆净二居士之遗书所条陈而缕析者也。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">又曰:“此画集为通俗之艺术品,应以优美柔和之情调,令阅者生起凄凉悲悯之感想,乃可不失艺术之价值。”又对画题文字之用心,举第一集“母之羽”一图为范例。文云:“雏儿依残羽,殷殷恋慈母。母亡儿不知,犹复相环守!念此亲爱情,能勿凄心否?”</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">又曰:“发愿流布护生画集,盖以艺术作方便,人道主义为宗趣。须多注重于未信佛之新学家一方面,推广赠送。故裱纸与装订,须注意新颖醒目。俾阅者一见裱纸,即知其为新式之艺术品,非是旧式的劝善书。”</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">由此可见,护生画集自发端,即为大师悉力以赴之文字般若。亦自谓系其书写最后之纪念。其悲心无量、德泽无边之期望,若能为之续印流传,是则纪念大师之一最上供养也。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">其次,丰居士一生得力于良师之指导,而终生服膺,临难不渝,为常人所莫及。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">而其尊师重道之精诚,更为近世所罕觏。因其肝胆相照、友生敬爱,是故护生画集之得能继续出版,每次均获良师益友异苔同岑之协助,且多为当代中国文学艺术界知名之士,就余所知者如马一浮、叶恭绰、夏丏尊、李圆净诸先生及朱幼兰居士等,皆乐为之分劳奔走,以竟其成。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">一九三一年冬,大师尚住世,子恺居士以护生画第二集六十幅为祝大师六秩寿庆,亦由大师题字六十幅,出版流布。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">于是又复相约以后每隔十年续绘一集,亦递增画材十幅,以祝大师之高寿。即七十岁绘七十幅,刊第三集。八十岁绘八十幅,刊第四集。乃至百岁绘百幅,刊第六集,以满斯愿。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">不意越两年,大师乃示寂于泉州之不二祠。子恺居士黯然神伤之中,复发愿为大师造像百尊,以志追念之深也。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">时值国难方殷,烽烟处处,居士迁家避难,笔与神合,不觉其苦。逮胜利后,衲于一九四八年冬由星返厦,与丰居士邂逅于南普陀寺凭吊弘一大师讲律遗址,居士乃有所感而绘“今日我来师已去,摩娑杨柳立多时”之画一幅赠予。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">其后两年,护生画第三集蒙叶恭绰居士题字,又告出版。以后数年,衲以所积钵资,与子恺居士商酌拟为筹建弘一大师纪念馆之倡,但结果未成,乃移作出版弘一大师墨宝及助建塔之用。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">其后又陆续出版护生画第四集与第五集,此一九六〇至六五年之事也。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">是年冬,余再度北返,偕丰居士及诸同道同往杭州虎跑寺祭扫弘一大师塔墓,然后偕游名山胜水、古刹精蓝,回首前尘,依稀如昨。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">翌年,居士绘苏台怀古图远寄星洲相赠,神采幽思,跃然纸上。从此数年之后,往来音问,若断若续,似有不能言之隐衷,而常以深居简出养疴为词,庸讵知此乃故友受无妄之灾之日也!回忆及此,故衲所以于去年秋前往追思致祭其逝世三周年之忌辰,不禁簌簌堕泪,不能自已。余更慨夫今日世界物质文明极度发达,而人心陷溺,道德凄沉,国际形势波谲云诡,杀机四伏,较之五十年前护生画最初发轫之时,其险恶何止倍蓰!</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">而尊师重道之观念,欲求如丰居士之对弘一大师之尽心竭虑、身体力行者,恐亦如凤毛麟角。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">瞻望来日,惴惴不安!欲挽狂澜于既倒、跻苍生于衽席,则见微知著,必须从重振师道,身教与言教并重,恢复道德教育之普遍推行,藉以转残暴之人心为慈爱之观念入手。盖所谓护生者,即护心也;亦即维护人生之趋向于和平安宁之大道,纠正其偏向于恶性之发展及暴力恣意之纵横也。是故《护生画集》以艺术而作提倡人道之方便,在今日时代,益觉其需要与迫切。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">虽曰爝火微光,然亦足以照千年之暗室,呼声绵邈,冀可唤回人类苏醒之觉性。衲乃不揣绵薄,向诸善信募集净资,决心由第一集至第五集托香港时代图书有限公司陈国华先生代为再版,每集各印壹千册;而第六集之出版,则多印贰千册,俾全部同时流布,藉以完成子恺居士纪念弘一大师未了之夙愿。同时亦衲所以纪念大师及为子恺居士已幸恢复其固有之令名与崇高地位,祖国阴霾尽扫、日月重光之庆。并诸襄助斯集之先贤及同志,亦为其回向功德,永垂不朽焉。是为序。</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1" style="text-align:right;"><b style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">星洲薝葡院 广洽(时年八十岁)敬识一九七九年岁次己未八月中秋</b></p><p class="ql-block ql-indent-1" style="text-align:right;"><b style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);"><span class="ql-cursor"></span></b></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">西商李盛庭买一马,极驯良。惟道逢白马,必立而注视。或望见白马,必驰而追及。后与原主人谈及,原主曰:“此本白马所生,时时觅其母也。”是马也,有人心焉。</p><p class="ql-block">——《阅微草堂笔记》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">淮安城中民家有母犬,烹而食之。其三子犬各衔母骨,抱土埋之,伏地悲鸣不绝。里人见而异之,共传为孝犬云。</p><p class="ql-block">——《圣师录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">村民赵某家,犬生子,甫两月,随母行,母为虎噬。某呼邻里壮士,持矛逐之。稚犬奔衔虎尾,虎带之走。犬为荆棘挂胸,皮毛殆尽,终不肯脱。虎因系累行迟,众追及,毙刀下。</p><p class="ql-block">——《警心录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">邓芝见猿抱子在树上,引弩射之,中猿母。其子为拔箭,以木叶塞创。芝乃叹息,投弩水中。</p><p class="ql-block">——《蜀志·邓芝传注》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">乌鸦乌鸦对我叫,乌鸦真真孝。乌鸦老了不能飞,对着小鸦啼。小鸦朝朝打食归,打食归来先喂母。母亲从前喂过我。</p><p class="ql-block">——儿歌</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">鲜于氏,眉州人,因合药,砾一蝙蝠为末。及和剂,则有小蝙蝠数头围集其上,目皆未开,盖识母气而来也。一家为之洒泪。</p><p class="ql-block">——《警心录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">银台侯广成先生家,放一鹿于尧峰。数年,侯死。鹿跳踯断角,累日不食,亦死。山僧怜而葬之,碣曰“义鹿冢”。</p><p class="ql-block">——《圣师录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">宋崇宁间,东阿董熙载饮于村落,醉归,坠马,卧道次。马缰持于手。忽有盗至,尽解其衣,又欲其马。方俯首取缰,马遽啮盗髻。盗不得去。逮熙载醉醒,尽复取还所失物,马始纵盗。</p><p class="ql-block">——《陶朱新录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">滁州一山僧,被盗杀死。徒往报官,畜犬尾其后。至一酒肆中,盗方群聚纵饮。犬忽奔噬盗足。众以为异,执之至官,立讯,伏法。</p><p class="ql-block">——《圣师录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">明初,无锡张尚书丁艰归里。一日出访友,道中有毒蛇缠其左足。有犬随行,犬啮蛇数段,始得无事。而犬以毒毙。尚书裹以筦席而埋之,作《义犬志》。</p><p class="ql-block">——《酌泉录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">江宁王御史父某,有老妾年七十余,畜十三猫,爱如子女,各有名字,呼之即至,乾隆己酉,老妇亡,十三猫绕棺哀鸣。喂以鱼,不食,饥三日而死。</p><p class="ql-block">——《新齐谐》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">甬东孀妇包张氏,因夜纺无伴,乃畜一鹅。居数年,孀妇卒。鹅绕其柩三匝,哀鸣而毙于柩旁。族人瘗之于张氏墓侧,碣曰“义鹅冢”。</p><p class="ql-block">——《劝世丛谈》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">明英宗陷北营,也先雪夜令人行刺。其人见一大蟒蛇绕护帐外,畏怖而去。自是稍加敬礼。</p><p class="ql-block">——《明通纪》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">湘东王修,竹林堂新构。太守郑裒送雌鹤于堂,留其雄者在宅。霜高月冷,无夕不泪(唳),闻者堕泪。忽有一鹤飞赴堂中,驱之不去,即郑宅之雄也。</p><p class="ql-block">——《渚宫故事》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">明成化六年十月间,盐城天纵湖渔夫,见鸳鸯群飞,弋其雄者而烹之。其雌者随棹飞鸣不去。渔夫方启釜,即投沸汤中死。</p><p class="ql-block">——《圣师录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">元裕之赴试并州,道逢捕雁者,获一雁杀之。其脱网者悲鸣不能去,竟自投于地而死。因葬之,号曰“雁丘”。</p><p class="ql-block">——《梅磵诗话》</p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">王一槐司铎铜陵时,言有民舍除夜燎烟,祓除不祥。一雄雁触烟而下。家人以为不祥也,烹之。明晨,又一雁飞鸣绕檐,数日亦堕而死。</p><p class="ql-block">——《圣师录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">江浙平章某宅,养二鸽。其雄者为猫所食。家人以他雄配之,愤斗而死。谢子兰作义鸽诗以吊之。</p><p class="ql-block">——《圣师录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">宋真宗祀汾阳日,见一羊自掷道左。怪问之,左右对曰:“今日尚食杀其羔。”真宗不乐,自是不杀羊羔。</p><p class="ql-block">——《同生录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">戈阳方家墩吴家,犬生数子,令其仆携溺于河。仆私烹之。犬蹑仆后,目睹其状,号叫悲酸,以头触柱而死。</p><p class="ql-block">——《广信府志》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">隋大业二年,新作舆服仪卫,课州县送羽毛。民求捕之,殆无遗类。乌程有高树逾百尺,上有鹤巢。民欲取之不可,乃伐其根。鹤恐杀其子,自拔氅毛投地。</p><p class="ql-block">——《通鉴》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">桓山之鸟,生四子焉。羽翼既成,将分于四海。其母悲鸣而送之,以其往而不返也。</p><p class="ql-block">——《孔子家语》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">猎者爱德华,尝铳杀亚基鸟一羽。方欲俯拾,忽见有亚基鸟二羽飞落海滩,竟将死鸟衔去。爱德华感之,终身罢猎。</p><p class="ql-block">——《职分论》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">宋张孟仁妻郑氏,其弟张孟义妻徐氏,共室而居,妯娌无间,寸缕不入私室。其乳猫为人窃去,犬哺其儿。太宗闻之,旨表其门曰“二难”。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">呈贡县村民畜一犬,甚驯。其妻采薪,幼女随之不及,俄大雪。薄暮负薪归,女与犬俱不见。明晨邀村人寻之,见女卧大树下,犬偎倚其旁,得不死。此雍正十一年十一月事。</p><p class="ql-block">——《滇南杂志》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">姑苏齐门外,一民负官租,出避。家独一猫,催租者持去,与人。年余,民过其地,猫忽跃入其怀,但仍为人夺去。至夜,民卧舟中,闻蓬间有声,视之,猫也,口衔一绫帨,内有金五两余。人谓之“义猫”。</p><p class="ql-block">——《涌幢小品》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">唐刘禹锡诗序云:友人白乐天,去年罢吴郡,挈双鹤雏以归。予相遇于扬子津,阅玩终日,翔舞调态,一符相书,信华亭尤物也。今年春,乐天为秘书监,不以鹤随,置之洛阳第。一旦,予入门问讯其家人,鹤轩然来睨,如旧相识。徘徊俯仰,似含情顾慕填膺,而不能言者。回作鹤叹,以赠乐天。</p><p class="ql-block">——《唐诗金粉》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">梁溪俞正斋家,畜一百舌鸟,语言清朗,常悬户首。有远官访俞,捐金强买焉。鸟在笼中哀鸣不已。至北关官船中,遽死。皆嗟叹,开笼玩之,忽飘然高飞,隔日归俞家。鸟之忠且智如此。</p><p class="ql-block">——《酌泉录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">陆机有骏犬,名黄耳,甚爱之。羁寓京师,久无家问,笑语犬曰:汝能赍书取消息否?犬摇尾作声。机乃为书,以竹筒盛之,而系其颈。犬寻路南走,遂至其家,得报还洛。其后因以为常。</p><p class="ql-block">——《晋书·陆机传》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">才女晁采,养一白鹤,字素素。一日,小斋坐雨,念其夫于役,久乏音问,谓鹤曰:昔西王母青鸾,郭绍兰紫燕,皆能寄书达远,汝独不能乎?鹤延颈向采,若受命状。采即援笔直书二绝句系其足,竟致其夫,寻即束装归矣。</p><p class="ql-block">——《内观日疏》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">唐曲江张九龄,少养群鸽。每与亲书,系鸽足,依所教处,飞往投之,无一差舛。因目为“飞奴”。</p><p class="ql-block">——《开元遗事》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">苏武在匈奴,汉使谓单于言:天子射上林中,得武书,系帛雁足。单于视左右而惊,谢汉使。</p><p class="ql-block">——《史记》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">裴耀卿勤于王政。夜看案牍,昼决狱讼。尝养一雀,每夜至初更时有声,至五更则鸣急。耀卿呼为“知更雀”。</p><p class="ql-block">——《开元遗事》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">阮孝绪母疾,合药须服生人参。旧传此草出于钟山。孝绪躬历幽险,忽见一鹿前行,随至一所,就视果得此草,母服之,遂愈。</p><p class="ql-block">——《梁书·处士传》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">会稽钟山有人姓蔡不知名,隐山中,养鼠数千头,呼来即来,呼去即去。</p><p class="ql-block">——《南史·隐逸传》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">汉颜乌,事亲至孝。父亡,负土成坟,群乌衔土助之,其吻皆伤。因以县名。</p><p class="ql-block">——《异苑》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">马枢所居之处,常有白燕一双,巢其庭树,驯狎栏庑,时集几案。春去秋来,几三十年。</p><p class="ql-block">——《陈书·马枢传》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">秦苻坚,为慕容冲所袭,驰马堕涧中,追兵几及矣。坚计无由出,马即踟蹰临涧,垂缰与坚。坚不能及,马又跪而授焉。坚援之,得登岸,而走庐江。</p><p class="ql-block">——《异苑》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">孙坚讨董卓失利,被创堕马,卧草中。军众分散,不知坚所在。坚所乘马驰还营踣地呼鸣。将士随马行,于草中得坚。</p><p class="ql-block">——《吴志·孙坚传》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">京师火坑烧煤,往往薰人中毒,多至死者。仪征陈定先冬夜偕其妻寝,皆中煤毒晕。家人不知也。家畜一犬,忽咆哮万状,向主人窗外爬沙,窗纸尽碎。家人起,毁门入,则陈与妻并死,急救乃苏。</p><p class="ql-block">——《茶余客话》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">郁七家,有燕将雏,巢久而毁。邻燕衔泥,去来如梭,顷刻巢复成。明日,遂育雏巢中。乃知仓皇急难时,群燕来助力者。</p><p class="ql-block">——《圣师录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">黄祝,黟县人,庆元间为鄱阳主簿。被盗入室,窃衣分置两囊。署有画眉,颇驯黠,解人语。是夜家人熟睡。画眉忽跳踯笼中,悲鸣不辍。闻者以为遭猫搏噬,起视之,盗警走,遗其囊,得不失。</p><p class="ql-block">——《警心录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">上元中华阴县有象,入庄家中庭卧,其足下有槎,人为出之。象乃伏,令人骑入深山,以鼻掊土,得象牙数十以报之。</p><p class="ql-block">——《朝野佥载》</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">江州有妇人,采拾于野,忽为虎攫而踞之。妇向天大呼。虎举其掌,妇视其中有刺,因为拔之,虎乃舍妇而去。</p><p class="ql-block">——《江南余载》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">晋郭文,晦迹潜修。遇虎张口至前。文手探虎喉中,得骨,去之。自是虎常驯扰左右。文出山,虎必随焉。以书策置其背上,虎负而行。</p><p class="ql-block">——《谈荟》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">张元,性谦谨,有孝行。陌有狗子,为人所弃。元见,即收养之。叔父怒曰:“何用此为?”元曰:“有生之类,莫不重其性命。狗为人弃,若见而不收,无人心也。”未几,狗母衔一死兔,置元前而去。</p><p class="ql-block">——《北周书·孝义传》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">姑苏阊门外,某商妇逋欠客钱。客告官禁追。妇无措,闭户自缢。自早至晚不出,邻家怪之,排户入,见妇绳断仆地。又见大鼠无数,群聚叫噪焉。急救得苏。盖其家素不畜猫,又常以米谷供鼠食也。</p><p class="ql-block">——《纪闻》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">哙参,事母至孝。有玄鹤为弋人所射,穷而归参。参收养治疗,疮愈放之。后鹤夜到门外。参秉烛视之,雌雄双至,各衔明珠,以报参焉。</p><p class="ql-block">——《述异记》</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">饶州商人,过鄱阳湖,见网户得一大鱼,重百余斤。渔人索银一两。商人如数买之,投河中。越月,商人挟资归,夜过鄱阳,盗登其舟,移至芦苇中,将杀而劫其资。忽一大鱼跃入舱中,泼剌格盗,盗刃不能伤。俄而巡捕船至,执盗,鱼即跃入江中。此康熙三十六年七月事。</p><p class="ql-block">——《小豆棚》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">昔隋侯因使入齐,路行深水沙边,见一小蛇,于热沙中宛转,头上血出。隋侯愍之,下马以鞭拨入水中。一夕,梦见山儿持珠曰:“昔蒙救护生全,今答恩,请勿却。”迨旦,见一珠在床头。</p><p class="ql-block">——《搜神记》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">隋时酒工王五,每见酒及水中溺蝇,辄取出,用干灰掩之,俟其活,放焉。如此数年,偶被诬告,罪当死。典刑官执笔书判,有数蝇集笔端,不能书,逐去复来。官疑有冤,白于朝,得释。</p><p class="ql-block">——《现报录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">羔食于其母,必跪而受之,类知礼者。</p><p class="ql-block">——《春秋繁露》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">王固清虚寡欲。及丁母忧,遂终身蔬食。夜则坐禅,昼则诵经。尝聘于西魏,因宴飨之际,请停杀一羊。羊于固前跪拜。</p><p class="ql-block">——《陈书·孝友传》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">胡惟庸畜胡孙十数,衣冠如人。客至,则令供茶行酒。能拜跪揖让,吹竹笛声尤佳。人称之为“孙慧郎”。</p><p class="ql-block">——《巳疟编》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">河间王琛,有妓朝云,善歌。又有绿鹦鹉,善语。朝云每歌,鹦鹉和之,声若出一。号为“绿朝云”。</p><p class="ql-block">——《侯鲭录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">商人负衣囊及钱囊出门,犬随行。中途如厕,将二囊置地上。及行,取衣囊而忘钱囊。犬吠其后,商人叱之。又吠,并啮其衣。商人怒,拾石击犬,犬负伤去。商人入市买物,方忆及钱囊,急返,见犬卧囊上,周身流血。急医治,得不死,但跛一足。</p><p class="ql-block">——《逸话》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">京师西直门有熊入城。兵部郎何孟春曰:“熊之为兆,既当备盗,亦当慎火。”未几,城内多火灾。乾清宫亦毁。或问出何占书,何曰:“此见《宋史》绍兴时事。”</p><p class="ql-block">——《治世余闻》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">博山西关李氏家,畜一鹿最驯,见人则呦呦鸣。其家门外皆山,鹿有时出,至暮必归。属当秋祭,例用鹿。官督猎者急,无所获,乃向李氏求之。李氏不与。猎者固请。李氏迟疑曰:“姑徐徐。”其日鹿去,遂不归。</p><p class="ql-block">——《小豆棚》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">晋司马休之为荆州,宋公遣使图之。休之未觉,所乘马忽连鸣不食,注目视鞍。休之试鞴之,即不动。鞴讫,还坐,马又惊跳。遂骑马,骤出门,而使已至矣。因先去获免。</p><p class="ql-block">——《渚宫故事》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">马鸣菩萨讲经,马必倾听。人使马饿七日,然后于马鸣菩萨讲经之旁置马秣。马不食而听讲,讲毕始食秣。</p><p class="ql-block">——《大乘起信论新释》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">章子瑜明经述云:清兵未屠嘉定之先,牛登城而鸣。洪杨未陷嘉定之先,牛登城而行。大凡祸患之来,物必有先知者。</p><p class="ql-block">——《觳觫纪闻》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">吴诸葛恪征淮南归,朝会之夜,精爽扰动,通夕不寐。严毕趋出,犬衔引其衣。恪曰:犬不欲我行耶?出仍入。坐少顷,复起,犬又衔衣。恪令从者逐之。及入,果被孙峻所杀。</p><p class="ql-block">——《搜神记》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">宋儒畜一犬,善盗邻肉,因付之狗屠。犬逃归,作乞怜状。儒与约:勿盗肉,盗则贷死。犬即弭耳驯伏。投以骨,一嗅即去,甘守糠核。</p><p class="ql-block">——《涌幢小品》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">某西人有一犬,闻人言鸭字,则现惊异之状。一日,客至,主人偶谈及此。客不信,乃故言及鸭字,犬即现不安之状。再言之,则起立。三言之,则垂尾而出,似有深耻者然。盖前日此犬曾伤一鸭而食之,主人厉斥之,因此不忘。</p><p class="ql-block">——《庐隐笔记》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">管仲隰朋从桓公伐孤竹,春往冬返,迷惑失道。管仲曰:“老马之智可用也。”乃放老马而随之,遂得道。</p><p class="ql-block">——《韩非子》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">敦煌西渡流沙往外国,沙漠千余里无水。时有伏流处,人不能知。骆驼知水脉,过其处辄不行,以足踏地。人于其所踏处掘之,辄得水。</p><p class="ql-block">——《博物志》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">永州澹山岭,岩有驯狐,凡贵客至则鸣。郑志完将至,狐鸣,寺僧出迎。志完怪之,僧以狐鸣对。志完作诗曰:我入幽岩亦偶然,初无消息与人传。驯狐戏学仙伽客,一夜长鸣报老禅。</p><p class="ql-block">——《坚瓠集》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">卫济川养六鹤,日以粥饭啖之,三年识字。济川检书,皆使鹤衔,取之无差。</p><p class="ql-block">——《金城记》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">富商段姓养一鹦鹉,甚慧,能诵陇客诗及梵本心经。段豢养之于雕笼中。熙宁六年,段忽系狱。及归,问鹦鹉曰:“我半年在狱,极怨苦,汝在家喂饲以时否?”鹦鹉曰:“君半年在狱,已不堪,鹦哥久闭笼中,岂不怨乎。”段大感悟,即日放之。</p><p class="ql-block">——《乐善录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">岭南有士人,养白鹦鹉,每晨必诵观音佛号、白衣咒,兼能诵《归去来辞》《赤壁赋》,及李太白诗等。一日,谓士人曰:“我从西方来,还从西方去。”是夕,奄然而化。</p><p class="ql-block">——《见闻录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">净因寺沙门慧远养一鹅,尝随听经。每闻讲经,则入堂伏听。泛说他事,则鸣翔而出。</p><p class="ql-block">——《两京记》</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">靖州观音寺,与副将某署相邻。一日,厨人将宰鹅,鹅忽飞上寺殿鸱尾。僧异之,因乞施寺中。每朝夕课诵,鹅辄上殿谛听,日食蔬饮水而已。自顺治中至今二十余年,尚在。</p><p class="ql-block">——《池北偶谈》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">杭州径山释法钦,养鸡,不食生类,随之若影,不游他所。及钦入长安,哀鸣三日而绝。今鸡冢在山。</p><p class="ql-block">——《宋高僧传》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">唐天宝中,当涂民刘成,鬻鱼蟹。天暮泊舟,四顾无人。忽闻舫中有连呼阿弥陀佛者。视之,乃一大鱼,振鬣摇首而呼,其声甚厉。俄而万鱼俱跳跃,呼佛声动地。大惧,悉投江中。</p><p class="ql-block">——《宣宝志》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">晋太康二年冬,大寒。南洲人见二白鹤语于桥下,曰:“今兹寒不减尧崩年也。”于是飞去。</p><p class="ql-block">——《异苑》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">晋兖州刺史宋处宗,得一长鸣鸡,笼畜窗间。鸡作人语,与处宗谈论终日。处宗玄学乃大进。</p><p class="ql-block">——《白帖》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">辽太祖从兄铎骨扎,以本帐蛇鸣,命知蛇语者速解之。谓蛇言穴旁有金。铎骨扎掘之,得金,以为带,名为龙锡金。</p><p class="ql-block">——《辽史》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">有旅人夜赴友人家借宿。友人将杀鸡款待,旅人怜鸡,佯言茹素。遂不杀鸡。夜宿,忽闻鸡鸣甚急,以为黄鼠狼来也,急起逐之。俄而墙倒,正压其床。主人出视,以为客毙矣,乃在鸡笼旁。鸡促其起也。</p><p class="ql-block">——《逸话》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">南方老人年八十,日夜卧床上。床一足不平,拾砖填之,误拾一龟。老人年百岁而死。其子拆床,龟徐步而去。负重二十年,不饮食,不死也。</p><p class="ql-block">——《诸子》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">日本国人多嗜食鳗。然又甚畏之,曰是鱼有异,能为祟,不敢自杀。酒肆人代为操刀焉。尝有醉客三四人夜过酒肆,肆中人皆已睡,从门外问曰:“有鳗也无?”所畜之鳗于水中同声答曰:“无!”肆主大惊,天明,尽纵其所畜之鳗,即日改业。</p><p class="ql-block">——《右台仙馆笔记》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">庐陵妇人苏易,善收生,夜忽为虎所取,行六七里,至大圹,置地,见有牝虎难产,匍匐欲死。易乃为探出之。虎负易还。再三送野肉于门内。</p><p class="ql-block">——《搜神记》</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">闵少圃言:罗某业屠。一日将杀豕,豕作人言曰:“我应于明日死,何早也?”乃不杀。次日又将杀之,豕又言曰:“我应重至九十斤而死,今止八十七斤,何早也?”罗惧,售其豕于人,改业不复屠。</p><p class="ql-block">——《右台仙馆笔记》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">欧西某地有一犬,能以主人所寄信,送入路旁之邮筒。一日,以数函令往投入,乃衔其一而返。取视之,则以未贴邮票故也。</p><p class="ql-block">——《庐隐笔记》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">乾隆十年,东乡黄渡地方有劳姓家,畜一雄鸡。忽作人言云:“大家要活命。”其家以为妖而杀之。未几,以讼诉破家。</p><p class="ql-block">——《履园丛话》</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">许元,乐平士人也。其父梦有乌衣客来语曰:“吾昨贷君钱三百,今以奉还。”未及问其为何人何时所负而觉。其家畜十余鸭。是日归,于数外见一黑色者,遗一卵乃去。每日皆然,历一月,凡诞三十卵,遂不复至,竟不知为谁氏者。计其值,恰三百钱。</p><p class="ql-block">——《夷坚志》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">勾吴孙方伯藩家,畜一犬,闻弦歌声,辄摇尾至,坐于弹者之侧,侧耳倾听,声哑哑然,似相应和状。叱之不去,曲终自退。闻声则又来。家人呼之为知音犬。</p><p class="ql-block">——《巳疟编》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">熊鼎为浙江按佥事。宁海民陈德仲杀黎异,异妻屡诉不得直。鼎一日览牒,有青蛙立案上。鼎曰:“蛙非黎异乎?可止勿动。”蛙果不动。乃逮德仲鞫实,正其罪。</p><p class="ql-block">——《明史·熊鼎传》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">李冲元将破一鱼。先梦一皂衣妪曰:“妾腹中有五千子,妾生,五千子亦生;妾死,五千子亦死,敢望哀怜,特贷一命。”元遂放之,立意戒杀。后于水滨得珠。</p><p class="ql-block">——《慈心实录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">宋东平董瑛之父,以鸡子挂于堂内梁上。妹婿至,庖妾请以供晨餐。董夜梦二十三小儿自梁而下,同词乞命。中一女跛足。旦起,见妾持叉取所挂物,得二十三枚,方忆昨梦,乃舍之。孵之,一一成鸡,惟一雌病脚。董自是不杀生。</p><p class="ql-block">——《夷坚志》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">咸溪童镛,家畜二犬,一白一花,共出一母。性狡狯,解人意。后白者忽目盲,不能进牢而食。主人以草藉檐外卧之。花者衔饭吐而饲之。夜则卧其旁。及白者死,埋之山麓间。犬乃朝夕往复数匝,若拜泣状。卧其旁,必移时乃返。</p><p class="ql-block">——《建宁志》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">南皮张尚书之万,骑一红马,甚神骏。有军人见而爱之,遣人来买,公不许。固请,遂牵而去。次日,送马回。询其故,曰:“甫乘遽被掀下,连易数人,皆掀坠。”以为劣马,故退还。比公乘之,驯良如故。</p><p class="ql-block">——《庸闲斋笔记》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">孟孙猎得麑,使秦西巴载之持归。其母随之而啼,秦西巴弗忍而放之。</p><p class="ql-block">——《韩非子》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">汉肃宗后于王莽末年生。遭时仓卒,母弃之南山下。隆冬苦寒,再宿不死。外家偶过,闻啼声,怜之,因往就视,有飞鸟舒翼覆儿。以为神灵,携归养之。年十三,乃以归宋氏,后为肃宗后。</p><p class="ql-block">——《东观记》</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">陈恂六,偶坐檐下,见大蜘蛛结网檐畔,又一小蜘蛛连其旁,结小网于石。俄大网破,大蜘尽收其丝于腹中,将另结焉。独石边一丝牵连小网,若去则小网无所依,必毁。乃盘旋梁柱间,迟疑良久,竟不收而去。</p><p class="ql-block">——《警心录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">天后时,刘景阳使岭南,得秦吉了二只,能解人语。至都,进之,留其雌者。雄烦怨不食。则天问曰:“何无聊也?”鸟曰:“吾配为使者所得,切思之。”乃呼景阳曰:“何故匿一鸟不进?”景阳叩头谢罪,乃进之。</p><p class="ql-block">——《朝野佥载》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">博罗何宇,母死,庐墓。家无仆从,一黄犬,间日辄游墓所。有所需,即书片纸系颈。家人见之,具备,系使负还。无或爽者。</p><p class="ql-block">——《偃曝余谈》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">洪武中,包寔夫授徒数十里外,途遇虎,衔入林中,释而蹲。寔夫拜曰:“吾被食命也,如父母失养何?”虎即舍去。后人名其地为拜虎冈。</p><p class="ql-block">——《明史·孝义传》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">江州德安陈昉,家十三世同居。长幼七百口,不畜仆妾,上下亲睦,人无间言。每日必群坐广堂。未成人者,别为一席。有犬百余,共食一槽。一犬不至,群犬不食。</p><p class="ql-block">——《宋史·孝义传》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">山阴陈尔诚,于门前罾获巨鳖,置水缸内。其祖华宇暮自外归,窥见缸侧一鳖,意其为觅偶而来也,并取置缸内,则聚首眷恋不相舍。尔诚感叹,遂放之渎中。自此举家戒食鳖。</p><p class="ql-block">——《警心录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">学士周豫家,尝烹鳝。见有鞠身向上,以首尾就烹者。讶而剖之,腹中累累有子。物类之甘心忍痛,而护惜其子如此。</p><p class="ql-block">——《伤心录》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><a href="https://www.meipian.cn/5jkbqois" target="_blank">丰子恺 中国现代漫画事业的先驱、散文家</a></p><p class="ql-block"><a href="https://www.meipian.cn/5jk69o23" target="_blank">《护生画集》第一集</a></p><p class="ql-block"><a href="https://www.meipian.cn/5jkhyz9k" target="_blank">《护生画集》第二集</a></p><p class="ql-block"><a href="https://www.meipian.cn/5jkisab9" target="_blank">《护生画集》第三集</a></p>