孙公兴修水门塘赋

LJQ-行则致远

<p class="ql-block">  </p><p class="ql-block"> 楚地泱泱,淮水汤汤。溯春秋之遗韵,仰贤相之辉光。孙公叔敖,辅楚庄王以成霸业,惠期思之民以兴农桑。其筑水门塘于古蓼之地,疏川导滞,潴水成塘,开江淮水利之先,垂万代生民之福,斯功也,炳于竹帛,昭于星霜。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> </p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 忆昔春秋,楚地多涝旱之患,农桑苦水潦之殃。孙公察地理之形,体民生之艰,慨然兴役,疏河为塘。聚黔首之力,凿畎浍之渠;因丘陵之势,筑堤堰之防。塘成广衍,周回数十里,水门启闭,调蓄有章。旱则引渠以灌田,千畴沃野翻碧浪;涝则泄水以归淮,万顷平芜免洪茫。于是楚之东鄙,野无废壤,民无饥馑,仓廪实而礼义兴,闾里和而歌吹扬。《史记》载其“三为令尹而不喜,三去之而不忧”,盖其心在社稷,志在生民,非以爵禄为怀也。</p><p class="ql-block"> 历千载而塘存,经百代而利济。汉魏以降,塘堰虽有兴废,而孙公之惠未泯;唐宋以还,疏浚屡有修葺,而先贤之德愈彰。观碑记所载,清乾嘉间,水门塘复修,灌田益广;民国之岁,虽历兵燹,塘基犹存。至若一九七五年,霍邱父老追念前贤,复立碑以纪功;一九九六,乡邦士民感怀伟绩,塑公像以昭彰。悠悠水门塘,非独为溉田之利,实乃孙公仁心之铸,楚风之凝也。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 夫水利者,国之大本,民之命脉。孙公之智,在顺天时、因地宜,以工役而安黎元;孙公之德,在轻爵禄、重苍生,以仁心而济寰宇。观其辅楚,内修政教,外和诸侯,庄王得以问鼎中原;观其治蓼,兴塘浚川,劝农课桑,斯地得以殷阜百年。所谓“圣人之治,莫先于农;农之大本,莫先于水”,孙公深谙其道,故能以一塘之利,泽被千秋。</p><p class="ql-block"> 今水门塘清波依旧,堤岸如屏,塘中菱荷飘香,塘畔稼穑盈畴。登塘岸而远眺,见田畴交错,村落棋布,恍见孙公策杖而行,察农桑之务,询水泉之宜。风过塘面,似闻先民歌讴,颂贤相之德;波映云天,若见古渠流韵,传仁政之章。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 呜呼!贤相已远,精神长留。水门塘者,非独一塘之水,乃孙公爱民之仁,经国之智也。后之人当念创塘之艰,守塘之责,兴水利以固民生,承先志以启新程。则孙公之业,虽历万古而不坠;楚地之福,必延千秋而未央。作赋以颂,其辞曰:</p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">淮水汤汤,楚韵绵长。孙公伟绩,水门永光。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">浚塘利民,德被四方。千秋仰止,山高水长!</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">生僻字注音:</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">1. 泱泱(yāng yāng)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">2. 汤汤(shāng shāng)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">3. 溯(sù)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">4. 蓼(liǎo)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">5. 潴(zhū)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">6. 畎浍(quǎn kuài)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">7. 堰(yàn)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">8. 庑(wǔ,原文“沃野”为wò yě,此处为形近字标注参考;原文“平芜”为píng wú)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">9. 黔首(qián shǒu)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">10. 廪(lǐn)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">11. 闾里(lǘ lǐ)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">12. 燹(xiǎn)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">13. 泯(mǐn)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">14. 乾嘉(qián jiā)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">15. 霍邱(huò qiū)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">16. 浚(jùn)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">17. 穑(sè)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">18. 讴(ōu)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">19. 畴(chóu)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">20. 昜(yáng,同“阳”,原文“未央”为wèi yāng)</b></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">赋文典故梳理:</p><p class="ql-block">1. 孙叔敖辅楚庄王成霸业</p><p class="ql-block">孙叔敖为春秋时期楚国令尹,辅佐楚庄王整顿内政、发展生产、兴修水利,助力楚庄王成为“春秋五霸”之一,是楚国称霸的核心功臣,文中以此凸显其政治才能与家国担当。</p><p class="ql-block">2. 孙叔敖“三为令尹而不喜,三去之而不忧”</p><p class="ql-block">出自《史记·循吏列传》,记载孙叔敖对官职任免淡然处之,不因升迁欣喜、不因罢官忧愁,体现其一心为公、不恋权位的品格,也是其“心在社稷,志在生民”的佐证。</p><p class="ql-block">3. 水门塘的兴修与历代修葺</p><p class="ql-block">​春秋时孙叔敖主持修建水门塘(亦称“芍陂”支流相关水利,霍邱水门塘为其督造),是江淮地区早期大型水利工程;</p><p class="ql-block">清乾嘉年间(文中提1753年,乾隆十八年)复修水门塘,扩大灌溉面积;</p><p class="ql-block">​1975年霍邱立碑纪功、1996年塑孙叔敖像,均为纪念其水利功绩,是碑记中明确记载的史实典故。</p><p class="ql-block">4. 楚庄王问鼎中原</p><p class="ql-block">楚庄王在位时国力强盛,曾向周王室询问九鼎轻重,彰显称霸中原的野心,而孙叔敖的辅政是楚庄王实现这一目标的重要基础,文中以此呼应孙叔敖的政治贡献。</p><p class="ql-block">5. “圣人之治,莫先于农;农之大本,莫先于水”。化用古代重农治水的治国理念,源自《齐民要术》《考工记》等典籍中“农为邦本,水为农脉”的思想,用以点明孙叔敖兴修水利的核心治国逻辑。</p>