<p class="ql-block"><b>采莲令•道怀三宝</b></p><p class="ql-block">道恢恢,举世咸称大。</p><p class="ql-block">无形质、难侔凡冶。</p><p class="ql-block">若堪摹拟类凡形,久矣沦微化。</p><p class="ql-block">持玄诀、慈仁自葆,俭怀无侈,不争先舍。</p><p class="ql-block">蕴真勇,广以清修野。</p><p class="ql-block">居其后,乃成宗冶。</p><p class="ql-block">弃慈矜勇,背约驰求,竞逐尘前驾。</p><p class="ql-block">惟慈在、临征必克,守垣弥固,天护凭藉。</p> <p class="ql-block"><b>【白话释义】</b></p><p class="ql-block">大道恢弘广大,天下人都说它博大。它没有固定形质,不能和寻常器物形貌相近。倘若它可以描摹、和凡物相像,早就沦为细微渺小之物了。谨守三大玄秘宝训:持慈爱而自守,守俭约而不奢,不敢争先居于人前。</p><p class="ql-block">慈爱方能涵养真勇,俭约方能涵容广远;甘居人后,才堪为万物之长。若是舍弃慈爱而逞勇,背弃俭约而奢求,一味争先驰逐,便是危途。唯有以慈为本,出战则克敌,守御则坚牢,上天佑护,以慈来护持。</p> <p class="ql-block"><b>【重点注释】</b></p><p class="ql-block">1. 恢恢:广大无边,对应经文“道大”。</p><p class="ql-block">2. 难侔凡冶:不能和凡物形貌相似,即“似不肖”。侔,等同、相像。</p><p class="ql-block">3. 沦微化:沦为细微之物,对应“久矣其细也夫”。</p><p class="ql-block">4. 玄诀:即老子所言三宝:慈、俭、不敢为天下先。</p><p class="ql-block">5. 俭怀无侈:心怀俭约,不事奢纵。</p><p class="ql-block">6. 不争先舍:不居人前,不敢为天下先。</p><p class="ql-block">7. 蕴真勇:慈爱生出的勇毅,不是血气之勇。</p><p class="ql-block">8. 成宗冶:为众长,即“成器长”。</p><p class="ql-block">9. 背约驰求:背弃俭约,向外妄求。</p><p class="ql-block">10. 守垣弥固:守城稳固,对应“以守则固”。</p><p class="ql-block">11. 天护凭藉:上天佑护,以慈卫之。</p> <p class="ql-block"><b>【标准词谱】</b></p><p class="ql-block">仄平平,仄仄平平仄。</p><p class="ql-block">平平仄、平平平仄。</p><p class="ql-block">仄平平仄仄平平,仄仄平平仄。</p><p class="ql-block">平平仄、平平平仄,平平平仄,仄平平仄。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">仄平平,仄仄平平仄。</p><p class="ql-block">平平仄、平平平仄。</p><p class="ql-block">仄平平仄,仄仄平平,仄仄平平仄。</p><p class="ql-block">平平仄、平平仄仄,平平平仄,仄平平仄。</p><p class="ql-block">说明:双调九十一字,前后段各八句、四仄韵,通篇仄韵,一韵到底。</p> <p class="ql-block"><b>【韵脚平仄句式核对】</b></p><p class="ql-block">韵脚:大、冶、化、舍|野、冶、驾、藉</p><p class="ql-block">归属:词林正韵第十部仄声,八字韵脚无重复用字,韵位严格贴合定格。</p><p class="ql-block">逐句核对:</p><p class="ql-block">1. 道恢恢,举世咸称大。(仄平平,仄仄平平仄)合</p><p class="ql-block">2. 无形质、难侔凡冶。(平平仄、平平平仄)合</p><p class="ql-block">3. 若堪摹拟类凡形,久矣沦微化。(仄平平仄仄平平,仄仄平平仄)合</p><p class="ql-block">4. 持玄诀、慈仁自葆,俭怀无侈,不争先舍。(平平仄、平平平仄,平平平仄,仄平平仄)合</p><p class="ql-block">5. 蕴真勇,广以清修野。(仄平平,仄仄平平仄)合</p><p class="ql-block">6. 居其后,乃成宗冶。(平平仄、平平平仄)合</p><p class="ql-block">7. 弃慈矜勇,背约驰求,竞逐尘前驾。(仄平平仄,仄仄平平,仄仄平平仄)合</p><p class="ql-block">8. 惟慈在、临征必克,守垣弥固,天护凭藉。(平平仄、平平仄仄,平平平仄,仄平平仄)合</p><p class="ql-block">全篇无硬拗,句式、句读、分片、韵位全部依柳永正体。</p> <p class="ql-block">【德•67】</p><p class="ql-block">天下皆谓我道大,似不肖。夫唯大,故似不肖。若肖,久矣其细也夫!我有三宝,持而保之。一曰慈,二曰俭,三曰不敢为天下先。慈故能勇;俭故能广;不敢为天下先,故能成器长。今舍慈且勇;舍俭且广;舍后且先;死矣!夫慈以战则胜,以守则固。天将救之,以慈卫之。</p> <p class="ql-block"><b>【直译原文】</b></p><p class="ql-block">天下人都说我的道广大,好像没有什么具体物象可以和它相像。正因为它广大,所以才不像任何具体事物;如果它像某样东西,那它早就变得渺小了。</p><p class="ql-block">我保有三件法宝,一直守持保全它们。第一件叫慈,第二件叫俭,第三件是不敢居于天下人的前面。</p><p class="ql-block">因为心怀慈爱,所以能够勇武;因为俭约克制,所以能够广有涵容;因为不敢居于天下人之前,所以能够成为万物的首长。</p><p class="ql-block">现在如果舍弃慈爱而求勇武,舍弃俭约而求广裕,舍弃居后而争先,那只会走向败亡。</p><p class="ql-block">慈爱,用来作战就能取胜,用来守御就能稳固。上天要扶助谁,就用慈爱来护佑他。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">补充说明:这里的慈,是仁爱悲悯,不是世俗的姑息;俭,是收敛自持、不妄耗,不单指财物节俭;不敢为天下先,是不争先、不妄居人上,不是消极退缩。</p>