<p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">小序</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">秋宵露重,趁晓赴墟。奔走市井之间,目睹赶集场景的盛衰变迁,看普通经营者朝暮操劳,霜露沾身,苦乐交织。热闹不会永恒,起落本属寻常,有感于谋生者身上的坚韧,写下这套散曲。不求辞藻华丽,只为留存当代市井人间的真实面貌。</span></p> <p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">〔一枝花〕</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">凉秋曙色微</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">晓露星光皑</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">轻车穿晓霭</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">直奔市墟来</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">岁岁驱驰,生计胸中裁,匆匆去复来。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">听【几处】收付铃断续喧响,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">哪得【个】闲工夫相与叙怀。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">〔梁州第七〕</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">忆昔日墟市喧阗似海,闹哄哄人潮相挨。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">喧呼问价声声快,疏星点点,也助欢怀。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">旁人争买,我亦随偕,本谋三数斤采,不觉数斗盈阶。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">叹当年风物佳哉。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">到如今菌架多成荒隘,过此际意绪慵乖。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">只剩那肉案犹存,刀砧起落,不似旧澎湃。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">看行人倦眼沉沉志未摧,藏几分尘世襟度。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">〔隔尾〕</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">待货毕晴日已高排,墟场上败叶残蔬遍地埋。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">扫尘人奔走频常在,摊户忙将野货移向屋涯。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">猛听得【喇叭声催】声声快,催早散莫迟挨。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">〔骂玉郎〕</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">余货堆案眉峰蹙,逢催撤意难舒怀,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">严霜暗向须眉洒。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">辨不开,汗浸衫,泪沾腮。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">〔感皇恩〕</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">朝暮推排,市声兴败。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">或喧腾,或寥寂,或沉埋。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">霜侵鬓角,劳碌长捱,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">守微摊,求温饱,未甘衰。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">〔采茶歌〕</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">残蔬扫尽市声遐,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">尘墟阅尽世安排。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">但把行踪踏得稳,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">尘凡低处有清标。</span></p> <p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">题解:</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">本作为〔南吕·一枝花〕简套,有意省掉尾声,非严格全套正格。据《钦定曲谱》南吕〔一枝花〕谱厘定格律;其中“岁岁驱驰”为该句四字正格,不作衬字;谱外增加的口语衬字以【】标记,正文正字不加标记,便于审读吟诵。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">用韵取《中原音韵》皆来部为主,仅偶与佳麻部邻部通押,即文中“涯”“遐”二字;〔一枝花〕首句不入韵,〔梁州第七〕“看行人倦眼沉沉志未摧,藏几分尘世襟度”二句为句中不押韵位,不作韵脚。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">全篇铺写当代秋日早市赶集见闻。起笔写星露未褪、破晓赶场,还原市井清晨实景;以今昔对照追忆旧日集市人声鼎沸,复转当下摊位缩减、市面转冷的现实。继而写日高升市收摊,残货堆积,广播催促撤场,寒霜凝于经营者眉眼,刻画出普通谋生者的辛劳与郁结。结尾不用直白劝诫,借“残蔬扫尽、市声遐远”的现场景象自然生发感悟:盛衰沉浮本是世间常态,礼赞普通人脚踏实地、逆境坚守的生命韧性。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">文本立足现代市井生活,衬字调配服务口语节奏,适宜吟诵清唱,于烟火细节之中寄寓人文观照。</span></p> <p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">白话通释:</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">【一枝花】</b><span style="font-size:22px;">深秋曙光初现,星光映着拂晓的霜白。我骑着电动车穿过晨雾,直奔集市。年年这般奔忙,心中斟酌采买诸事,来去往复。耳边传来几处断断续续的收款提示音,哪里有一点空闲和旁人闲话抒怀。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">【梁州第七】</b><span style="font-size:22px;">回想从前集市人山人海,摩肩接踵。讨价还价之声此起彼伏,天边疏星,仿佛也衬得集市分外欢腾。见旁人争相抢购,我也跟着一并采买;本来只打算少量购置,不知不觉竟置办下数斗货物堆满阶前。叹惜往日那般繁盛光景。如今菌菇摊位大多空置,行经此地,心头顿生寥落。只有肉摊尚在,刀砧撞击之声,不复往昔澎湃。赶集之人眼里虽满是倦意,谋生的心志却不曾摧折,胸中自有俗世的襟度器量。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">【隔尾】</b><span style="font-size:22px;">采买完毕,太阳已经高高悬起。集市上烂菜叶、残蔬尽数掩埋于尘埃。保洁人员来回不停清扫,商户急忙把露天货品挪向屋边檐下。猛然听见喇叭声声催促,吆喝大家尽早收摊,不要拖延。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">【骂玉郎】</b><span style="font-size:22px;">没卖完的货品堆在案头,商户眉头紧锁,面对撤摊通知心中郁结难舒。寒霜轻轻洒落在眉毛胡须。分不清衣衫之上,是劳作淌下的汗水,还是暗自隐忍的泪水挂满两腮。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">【感皇恩】</b><span style="font-size:22px;">朝朝暮暮往复更迭,集市光景有兴盛也有衰败。时而喧嚣沸腾,时而冷落萧条,万事自有沉沦掩埋。寒霜常扑打鬓边,日复一日苦苦煎熬;守一方小小摊位,只求养家糊口,不肯就此消沉衰败。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">【采茶歌】</b><span style="font-size:22px;">满地残蔬清扫干净,集市人声向远方淡去;这座集市阅遍世间境遇安排。只要脚下步履踏得扎实安稳,纵然身在平凡俗世,自可养出清朗风标。</span></p>