锟哥何细林挽母诗文全集

锟哥何细林

<p class="ql-block"> 祭母文</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">维公元2026年岁暮,霜风坠叶,寒露侵阶。不孝子女,谨具清茶薄馐、心香一炷,遥奠先慈李母幼兰老孺人之灵前。时序悠悠,慈母辞尘已逾数载,儿女念念于心,未敢轻忘。今重整笔墨,补叙平生至苦,泣忆一世贤良,以寄千秋不尽哀思。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">吾母生于一九四一年农历冬月二十二,籍属临湘市詹桥镇水泉村寺畈新屋组。幼时家门昆仲姊妹八人,长兄体弱羸孱,难承家事。母虽序齿居次,自幼便识人间艰涩,稚肩代长姐之任,弱骨担阖家风霜。垂髫稚岁,未得童稚嬉闹欢愉,朝暮守于庭前,悉心看护诸弟诸妹,冷暖起居、啼饥号寒,事事躬亲、件件周全;未及笄之年,便随乡邻耕作阡陌,不辞尘野辛劳。年方十四,已是乡中得力劳力,奉命远赴黄盖湖修筑堤垸。彼时天寒地冻,晓披星露,暮浴风霜,泥水裹身,寒砭肌理,日夜透支稚弱身躯,终染血吸虫沉疴,痼疾缠身,终身不愈。年少千般苦楚,皆默然自吞,半生隐痛,从未与人言说。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">母年十九,芳华初绽,归嫁吾父,结缡何家。彼时家门清寒,境况窘迫,祖父母于父母新婚未久,便决意与吾父母分户别居。彼时祖庭人口尚众,祖父母、大姑、二叔、小姑同堂度日,门户繁杂,家事琐碎。父母分家之后,房舍微薄,基业浅薄,家父本是寄籍他乡、无根无倚之人,孤身立世,势单力孤。慈母初入寒门,无宗族之庇,无长辈之扶,新婚便居清苦孤庭,开局已是人间至难。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">分家未几,祖父倏然辞世;岁月迁延,祖母亦撒手尘寰。二老相继归山之时,大姑已然出阁外嫁,家中仅剩年方十五之二叔、十岁垂髫之小姑,稚幼无依,孑然无靠。双亲俱逝,童稚伶仃,乡野孤寒,无人顾恤。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">彼时吾母,进门未久,辈分虽为长嫂,年岁实则芳华尚浅。然心藏仁厚,性秉坚贞,见叔姑孤苦,不忍坐视。虽早已分户别炊、不同桌共餐,却从未有一日疏懒、一刻推诿。自二老落葬还山之后,吾母便默默扛起教养叔姑之重任,真正践行长嫂如母,长嫂胜母之德。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">凡二叔立身谋生之技,皆吾母手把手亲授。田间锄耕、种菜栽禾、收粮耘地,农家万般耕作本领,一一细教;圈养猪禽、料理家事、勤俭持家之道,步步亲传。稚叔懵懂年少,无父无母,不知生计辛苦,是慈母耐其顽劣、抚其稚弱,不厌其烦、不惮其劳,扶其立身、助其成人。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">小姑年幼孱弱,失怙失恃,更是孤苦无依。母时时牵挂冷暖,岁岁照拂起居,护其年少安稳,育其品性端良。及至年岁及笄,吾母尽心操持,奔走张罗,一手经办小姑婚嫁诸事,妥帖周全,不负亡亲遗愿,不负幼妹余生。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">后二叔成年婚配,一应家事张罗、里外打点,亦多赖吾母奔走操劳,倾力成全。待婶婶入门成家、身怀有孕,临盆之际,是吾母亲为接生,助其诞育新婴;产后月子困顿,亦是吾母时常照拂、分忧代劳,温恤体恤,情同手足,恩逾至亲。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">半生岁月,母于叔姑,无抚育之名,有教养之实;无赡养之责,有再造之恩。旁人分家多求清净,吾母分家愈担千钧。隐忍旁人闲言冷语,承受世俗微薄凉情,任劳不言苦,忍辱不声冤,以一己之温良,暖两代之孤寒。非至亲骨肉,却倾尽慈母心力,成全一门枝繁叶茂,此等贤德,乡邻少见,天地可昭。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">家父寄籍他乡,宗族无援,门户单薄。乡野田埂地界、邻里纷争之时,父母常受旁人欺凌,无人帮扶,无处依托。</p><p class="ql-block">慈母一生,胸无芥蒂,不蓄怨仇。邻里偶有误会相侵,事后致歉,她皆平心以对,不责不嗔;叔姑婶嫂间纵有不解隔阂,亦不存嫌隙,待之依旧温厚。仰不愧于天,俯不怍于人,终此一世,未曾负过一人。</p><p class="ql-block">每每受辱受屈,母亲从不争讼,不与人结怨,不记人过错。一生谦和温顺,睦邻友善,待人宽厚,怀悲悯之心,容俗世薄情,以善良渡坎坷,以隐忍渡沧桑,毕生无一句怨怼,无一次苛争。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">婚后半生,母育三男二女,膝下五儿,皆赖慈母茹苦含辛抚育成全。半生晨昏,四时无闲。鸡鸣即起,炊饭耕作,躬耕垄亩,锄禾栽秧、收谷种菜,凡农家万般苦活,无一不亲力亲为;星夜未眠,青灯孤影,针线缝补,浆洗衣衫,为儿女缝冬衣、补旧裳、制鞋袜,一针一线,皆是爱子深情。粗茶淡饭度日,布衣粗服终身,将所有温润与甘甜,尽数予儿女,自守半生清苦清贫。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">晚年三载,母身罹沉疴,旧疾叠加新症,病痛缠身,卧榻难安,日夜煎熬。然慈母心性坚韧,体恤儿女,三年病痛,隐忍不言,苦楚自扛,病痛自熬,从未对子女呻吟诉苦,恐拖累儿孙、牵绊家事。日日强撑病体,牵挂儿女生计,惦念家中琐事,直至油尽灯枯,耗尽毕生温存气力。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">公元二零一二年农历十月初二,秋风萧瑟,寒雨凄凄,慈母撒手尘寰,寿终归寂。自此阴阳两隔,山河失色,庭堂无温。儿女欲报春晖,亲恩已杳;欲奉晨昏,慈母难寻。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">悠悠数十载,母之一生,生于贫寒,长于辛劳,嫁于孤门,分于清寒,抚孤恤幼,厚德持家。为姐则慈护弟妹,为嫂则恩育叔姑,为妻则患难相扶,为母则倾尽余生。一生担责,一生吃苦,一生良善,一生隐忍,一世鞠躬尽瘁,万般辛苦,尽数藏于岁月烟火。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">今儿女长成,家宅安稳,衣食无忧,岁岁春光常在。叔姑皆安,门户昌盛,宗族和睦,皆是慈母当年忍辱成全、默默积德之所荫。奈何庭前依旧,再无慈母唤儿归;灯火依然,再无灯下缝衣人。迟来笔墨,字字泣血,句句含悲。纸短情长,难报深恩万分之一。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">愿慈母魂归瑶台,永安极乐,无病无痛,岁岁安然。儿女生生世世,永念母恩,岁岁追思,永世不忘。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">哀哉尚飨!</p> <p class="ql-block"> 五绝三首</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其一 《忆年少劳形》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">垂髫承庶务,早岁筑江堤。</p><p class="ql-block">稚骨风霜蚀,沉疴伴久栖。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其二 《感持家隐忍》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">寒门擎日月,淑度纳秋光。</p><p class="ql-block">受屈心无愠,仁怀世韵长。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其三《悼晚年抱恙》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">三秋萦痼疾,千苦自承当。</p><p class="ql-block">春煦随宵尽,残窗泣寸肠。</p> <p class="ql-block"> 五律三首</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其一 《忆稚岁艰辛》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">昔途逢家蹇,髫龄负重长。</p><p class="ql-block">弱躯扶弟妹,清晓事农桑。</p><p class="ql-block">远岸寒侵袂,深宵水浸裳。</p><p class="ql-block">素心凝朴厚,勤谨稚年藏。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其二 《叹持家厚德》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">结缡逢世仄,孤户少依凭。</p><p class="ql-block">慈影扶雏幼,柔肩护晚朋。</p><p class="ql-block">含容消俗隙,敦睦守乡恒。</p><p class="ql-block">处世无争竞,清徽照宇楹。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其三《悲永诀思亲》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">暮年缠疴疾,三载寂磨棱。</p><p class="ql-block">宁抱躯身瘁,毋牵儿女征。</p><p class="ql-block">灯华随岁尽,鬓色逐寒增。</p><p class="ql-block">一旦慈仪杳,千秋涕泪腾。</p> <p class="ql-block"> 七绝三首</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其一 《黄盖湖旧影》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">早岁胼胝筑浅坡,</p><p class="ql-block">满身烟露积微痾。</p><p class="ql-block">芳华尽付江湖役,</p><p class="ql-block">换得庭门静境和。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其二 《持家半生》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">一身温厚立清贫,</p><p class="ql-block">独挽庭帷四十春。</p><p class="ql-block">阅尽尘途千种蹇,</p><p class="ql-block">唯将慈煦付吾亲。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其三 《辞尘追思》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">三载沉忧默默担,</p><p class="ql-block">恐添儿女世间酸。</p><p class="ql-block">西风十月萱容杳,</p><p class="ql-block">岁岁哀思未肯干。</p> <p class="ql-block"> 七律三首</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其一 《叹半生劳碌》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">生来寒寂历沧茫,</p><p class="ql-block">少小担劳备饱伤。</p><p class="ql-block">八眷庭前凭煦护,</p><p class="ql-block">一肩晨暮自撑当。</p><p class="ql-block">青春堤畔侵沉疾,</p><p class="ql-block">壮岁田畴趁晓忙。</p><p class="ql-block">肯教尘寰闲半日,</p><p class="ql-block">终身勤朴守家常。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其二 《颂慈德仁心》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">适入孤门何所依,</p><p class="ql-block">柔姿卓立古庭闱。</p><p class="ql-block">恤姑怜叔承千绪,</p><p class="ql-block">为圃为炊护四畿。</p><p class="ql-block">逢隙常存涵物量,</p><p class="ql-block">邻乡尽沐厚仁晖。</p><p class="ql-block">襟怀淳善容尘俗,</p><p class="ql-block">懿德无声满素扉。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其三 《泣永诀长思》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">半生勤朴鬓凝苍,</p><p class="ql-block">万绪沉忧暗自当。</p><p class="ql-block">昼理农功酬岁序,</p><p class="ql-block">宵纫布缕暖童郎。</p><p class="ql-block">素心澹泊无奢愿,</p><p class="ql-block">一脉慈恩寄远冈。</p><p class="ql-block">冷露悄消阶畔影,</p><p class="ql-block">长萦哀念忆萱堂。</p> <p class="ql-block"> 词十首</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其一 忆江南·《忆母年少躬劳》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">年少役,堤畔饱寒凉。</p><p class="ql-block">苦历尘间诸琐事,暗凝胸底旧痕伤。</p><p class="ql-block">追念总凄凉。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其二 捣练子·《持家忍苦》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">庭寂寂,岁漫漫。孑立寒门担万端。</p><p class="ql-block">消却尘中多少蹇,一生慈厚护雏鸾。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其三 相见欢·《感念慈怀》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">平生饱历尘愁,性温柔。惯把万般辛楚、默相收。</p><p class="ql-block">乡邻诟,皆宽宥,不生仇。只剩儿孙心底、忆慈眸。</p> <p class="ql-block">其四 卜算子·《悲暮年抱恙》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">数载疾缠身,默默熬清绪。唯恐儿孙暗自忧,酸楚凝心腑。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">朔气落清秋,慈影归尘土。岁岁郊原草木新,不见萱颜妩。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其五 临江仙·《迟奠追思》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">阅尽半生尘路坎,修成一世温仁。寒门孤影立庭榛。</p><p class="ql-block">耐贫恒向善,遭谤不生嗔。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">岁月匆匆慈驭远,年年空忆音真。迟铺笺纸寄遐垠。</p><p class="ql-block">深恩无以报,清泪满衣巾。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其六 清平乐·《贤慈持门》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">家途多蹇,稚幼凭温婉。</p><p class="ql-block">独护宗亲寒暑换,不负流年舒缓。</p><p class="ql-block">常将委屈深藏,常怀心地温良。</p><p class="ql-block">阅遍乡尘凉薄,庭前长沐春光。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其七 浪淘沙·《忆灯下缝衣》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">夜静小窗幽,针线绸缪。</p><p class="ql-block">半生烟火为儿谋。</p><p class="ql-block">历尽尘劳无怨语,只护家柔。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">逝水逐东流,慈影难留。</p><p class="ql-block">秋风一别再无求。</p><p class="ql-block">寸草余生怀感念,万古悠悠。</p> <p class="ql-block">其八 鹧鸪天·《叹稚岁艰辛》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">幼岁清贫担万难,</p><p class="ql-block">髫年负重护诸鸾。</p><p class="ql-block">身临湖岸烟寒重,</p><p class="ql-block">病隐肌肤历岁寒。</p><p class="ql-block">藏弱骨,秉贞端,</p><p class="ql-block">一生淳朴未曾瞒。</p><p class="ql-block">经年历尽尘间瘁,</p><p class="ql-block">换得庭前稚辈安。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其九 鹧鸪天·《颂慈德厚德》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">寄迹孤乡与世寰,</p><p class="ql-block">柔肩撑起旧家山。</p><p class="ql-block">容他乡野无端扰,</p><p class="ql-block">守我堂前一寸娴。</p><p class="ql-block">怀厚意,性温宽,</p><p class="ql-block">从来受辱不存瘢。</p><p class="ql-block">慈心渡尽尘途仄,</p><p class="ql-block">留取清辉满故湾。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其十 鹧鸪天·《悼暮年辞尘》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">数载沉忧暗自煎,</p><p class="ql-block">怕教儿女惹心牵。</p><p class="ql-block">朝来勉理家常事,</p><p class="ql-block">夜静吞悲就静眠。</p><p class="ql-block">风瑟瑟,叶翩翩,</p><p class="ql-block">金秋一别隔重泉。</p><p class="ql-block">人间福报难长驻,</p><p class="ql-block">唯有余怜山水妍。</p> <p class="ql-block"> 元曲三首</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其一 天净沙·忆劳</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">荒堤冷月寒沙,</p><p class="ql-block">稚龄霜露生涯。</p><p class="ql-block">万苦孤身自跨。</p><p class="ql-block">平生含雅,</p><p class="ql-block">慈恩尽付吾家。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其二 山坡羊·《颂慈德》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">平生襟量,心田明亮,逢欺不改初心向。</p><p class="ql-block">守蓬堂,历尘茫,持家向善终无恙。</p><p class="ql-block">数载沉忧独自扛。</p><p class="ql-block">生,替后忙;亡,蕴惠长。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其三 四块玉·《悼亡》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">泪未穷,相逢梦。</p><p class="ql-block">暮序西风送慈容,</p><p class="ql-block">庭阶自此无亲诵。</p><p class="ql-block">追昔年,念旧踪,思万重。</p> <p class="ql-block"> 散文 </p><p class="ql-block">《一肩风雪,半生慈良——迟念吾母》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">母亲的生平,已尽写在祭文里。生年、籍贯、家世、劳苦、委屈、病痛,一笔一笔,都落成了文字。可文字记得住事情,记不住思念。祭文写完那一天,我在老屋门前台阶上坐了很久,忽觉纸上那些字,没有一句能替我说话。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">思念是不讲道理的。它不在清明,不在忌日,偏偏落在一碗饭将熟的时候,落在一件旧衣裳翻出来的时候,落在夜里风掠过屋后菜园边竹林的时候。毫无预兆,一来便是满眼酸涩。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">老屋还在,灶台还在。她坐过的那把小木椅靠墙放着,椅面磨得发亮。我不止一次想把它挪开,终究没有挪。灶膛里的火早熄了,可我总觉着,只要肯回头,还能看见灶前那个被火光映红的背影,弯着腰,一下一下地拨着火。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">从前夜里,东厢那盏灯总亮到最后。灯下是她的侧影,针尖在布上一起一落。那时我嫌灯光昏黄,嫌她絮叨,嫌夜太长。如今夜还是那样长,灯却是黑的。人到中年才明白,世间最奢侈的事,原不过是深夜里知道隔壁有人醒着。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">她的称呼,我们越叫越轻。先是"娘",后来是"妈",再后来写进文书,成了"李母幼兰老孺人"。称谓越写越端正,人却越走越远了。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">母亲一生不爱争。旁人争地界、争一句高低,她总往后退半步。年少时我以为那是软弱,年岁渐长才懂得,那是她把一家人的太平,悄悄让出来的。她不是不会争,是不肯让这个家再多一分火气。这一层,我懂得太晚,也太迟。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">她走后的这些年,老家门前难走的土路已变成了柏油路,儿女们也都修起了不再漏雨的新房,家里的饭桌多摆过碗,又收起过碗。逢年过节,菜还是那几样,只是再没有人念叨一句“多吃一口”。从前嫌她催,如今想被催一声,已无处可催。世间至痛,不是哭不出来的那一夜。是后来无数个平常日子里,忽然发现自己有件小事想告诉她,转过身,无人可诉。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">我不敢说她这一生值得。吃苦不是本分,善良也不该以委屈作代价。可这两样,她都做到了底,做到无人知晓,无人替她鸣一句不平。我如今能替她做的,只剩记住:记住她的名字,记住她弯过多少次腰,记住她咽下去的那些苦,不让它们随年月淡去。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">母亲,你走后,儿女都已长大,家宅安稳,衣食无忧,四时风光都好。只是这人间的许多好,你没能多看几年。愿你在那边,无病无灾,夜里没有灯也亮堂,冬天没有棉衣也暖和。余生漫漫,我们年年想你。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> 锟哥何细林</p><p class="ql-block"> 2026年农历十月初二</p>