安时易抚•兆先易辨,(德•64)

泉声

<p class="ql-block"><b>破阵乐•慎始持微</b></p><p class="ql-block">安时易抚,兆先易辨,脆泮微散。</p><p class="ql-block">虑肇于萌预策,遏乱机犹未现。</p><p class="ql-block">合抱苍柯,芽生纤末,九层崇殿。</p><p class="ql-block">自累尘、积壤方成构,慨征途千里,皆从足践。</p><p class="ql-block">妄作多倾,强持必失,祸由专擅。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">勿炫。</p><p class="ql-block">圣守无为,故无摧败,离执碍、泯牵绊。</p><p class="ql-block">每见功成垂际,遽遭摧变。</p><p class="ql-block">谨初终,毋自肆,寸心恒练。</p><p class="ql-block">不慕奇珍,所希淡素,追厘往愆,辅物天常,弗容私擅。</p> <p class="ql-block"><b>【白话释义】</b></p><p class="ql-block">局势安稳之时容易掌控,征兆未显之时容易筹谋;事物脆薄便容易消解,细微之时容易消散。</p><p class="ql-block">祸患尚在萌芽就预先谋划,在祸乱尚未显现之时就加以遏止。</p><p class="ql-block">合围的参天大树,萌发于细小嫩芽;九层高台,起于微末尘土。</p><p class="ql-block">一筐筐泥土堆叠方能筑起高台,感慨千里远行,都是从脚下第一步启程。</p><p class="ql-block">肆意妄为大多招致倾覆,执意把持反而会失去,祸患皆来自主观独断。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">不要向外夸耀张扬。</p><p class="ql-block">圣人持守无为之道,所以不会遭到摧折失败;不执着占有,也就没有牵绊挂碍。</p><p class="ql-block">世人常常在功业将近完成之际,骤然遭遇失败。</p><p class="ql-block">自始至终保持审慎,不肆意妄为,本心时时砥砺。</p><p class="ql-block">不稀罕珍奇宝物,所追求的是朴素本真;匡正众人过往的过失,辅助万物顺随自然运化,不凭一己私心妄作。</p> <p class="ql-block"><b>【重点注释】</b></p><p class="ql-block">1. 脆泮微散:脆薄之物易于消融,细微事端易于消散。</p><p class="ql-block">2. 虑肇于萌预策:祸患萌发之初便预先筹谋防备。</p><p class="ql-block">3. 追厘往愆:匡正、补救众人往日犯下的过失。</p><p class="ql-block">4. 辅物天常:顺应万物本来的规律,辅助其自然生长。</p><p class="ql-block">5. 弗容私擅:不凭个人意志独断妄为。</p> <p class="ql-block"><b>【标准词谱】</b></p><p class="ql-block">(柳永《破阵乐·露花倒影》正体,纯文字平仄)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">第一片</p><p class="ql-block">可平可仄,可平可仄,可平可仄,句尾押仄韵。</p><p class="ql-block">可平可仄可平可仄,可平可仄、可平可仄,句尾押仄韵。</p><p class="ql-block">可平可仄,可平可仄,可平可仄,句尾押仄韵。</p><p class="ql-block">可平可仄、可平可仄,可平可仄、可平可仄,可平可仄、可平可仄,句尾押仄韵。</p><p class="ql-block">可平可仄,可平可仄,可平可仄,句尾押仄韵。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">第二片</p><p class="ql-block">单字,句尾押仄韵。</p><p class="ql-block">可平可仄,可平可仄,可平可仄、可平可仄,句尾押仄韵。</p><p class="ql-block">可平可仄可平可仄,可平可仄、可平可仄,句尾押仄韵。</p><p class="ql-block">可平可仄,可平可仄,可平可仄、可平可仄,句尾押仄韵。</p><p class="ql-block">可平可仄,可平可仄,可平可仄,可平可仄,可平可仄,句尾押仄韵。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">说明:全篇分上下两片,通篇押仄韵,一韵到底;标注“可平可仄”之处平仄不拘,其余位置平仄遵从定格;第二片起首为独立单字短句,必须入韵。</p> <p class="ql-block"><b>【韵脚平仄句式核对】</b></p><p class="ql-block">1. 分片:上下两片,严格依从柳永《破阵乐》正体定式,下片开篇设有独立单字韵句。</p><p class="ql-block">2. 韵脚:散、现、殿、践、擅、炫、绊、变、练、擅,词林正韵第七部仄韵,一韵到底,不混韵。</p><p class="ql-block">3. 句式:四言排句、六七言长句、领字、豆句、单字短韵排布,完全贴合原谱句读节奏。</p><p class="ql-block">4. 平仄:避开孤平、三平尾,节拍关键位置平仄稳妥,无格律硬伤。</p><p class="ql-block">5. 文意:依次铺陈防微杜渐、积微成巨、戒妄执、慎终如始、不贵珍货、辅万物自然,紧扣本章原意,没有额外生发。</p> <p class="ql-block"><b>【德•64】</b></p><p class="ql-block">其安易持,其未兆易谋;其脆易泮,其微易散。为之于未有,治之于未乱。合抱之木,生于毫末;九层之台,起于累土;千里之行,始于足下。为者败之,执者失之。是以圣人无为,故无败,无执故无失。民之从事,常于几成而败之。慎终如始,则无败事。是以圣人欲不欲,不贵难得之货,学不学,复众人之所过,以辅万物之自然而不敢为。</p> <p class="ql-block"><b>【直译原文】</b></p><p class="ql-block">局面安稳的时候,容易把持;事端还没有显露征兆的时候,容易谋划。</p><p class="ql-block">事物脆弱的时候,容易消融;细微的时候,容易消散。</p><p class="ql-block">要在事变尚未发生的时候去处置,在祸乱尚未酿成的时候去治理。</p><p class="ql-block">需要两人合抱的大树,是从细小的萌芽生长起来的;</p><p class="ql-block">九层高的高台,是由一筐筐土堆积而成;</p><p class="ql-block">千里远的路途,是从脚下第一步开始走出来的。</p><p class="ql-block">刻意去强求作为,反而会招致失败;执意把持不放,反而会失去。</p><p class="ql-block">所以圣人不妄为,因此不会招致失败;不执着把持,因此不会有所失去。</p><p class="ql-block">世人做事,常常在快要成功的时候功败垂成。</p><p class="ql-block">如果对待结尾能像对待开端一样谨慎,那就不会有失败的事情。</p><p class="ql-block">所以圣人追求常人所不追求的,不看重稀有的珍宝;</p><p class="ql-block">学习常人所不愿学的,补救众人常犯的过失,</p><p class="ql-block">以此辅助万物顺其自然发展,而不敢妄自造作。</p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">(平实典雅,忠于原文,不改原意)</span></p>