<p class="ql-block"><b>沁园春·道为天贵</b></p><p class="ql-block">万物涵幽,善宝斯珍,道庇群嚣。</p><p class="ql-block">羡嘉言市誉,芳行见重,人虽有过,德自滔滔。</p><p class="ql-block">立帝三公,圭璋驷马,争若冥心契本标。</p><p class="ql-block">追古旨,问所珍奚故,化润尘霄。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">求而可得昭昭,宥其咎、虚怀自远遥。</p><p class="ql-block">慨浮寰扰扰,趋荣竞利,焉知主宰,寂默无劳。</p><p class="ql-block">举世尊之,清宁为本,一念澄明隔俗潮。</p><p class="ql-block">凭阑久,纵风云万变,独护灵苗。</p> <p class="ql-block"><b>【白话释义】</b></p><p class="ql-block">道藏于万物幽微之处;善者以此为宝,珍重不弃;同时它也庇护着天下纷纭众生。</p><p class="ql-block">动听言辞可以博取声誉,美好品行可以见重于人;人纵然有过失,大道依旧浩荡包容,不曾弃绝。</p><p class="ql-block">拥立天子、设置三公,纵然陈上圭璋美玉、再献驷马之车,也及不上静心体道、契合根本。</p><p class="ql-block">回溯古人珍重此道的缘故,正是它默默化育、润泽尘世。</p><p class="ql-block">循道而求,所愿便清晰可得;有过失者能获宽宥,胸怀虚静便可自在悠远。</p><p class="ql-block">可叹尘世纷纷扰扰,人们趋附荣华、竞逐利益,哪里知道真正的主宰,本是寂静无为、不假造作。</p><p class="ql-block">举世以此道为贵,以清静为根本,一念澄明便能隔绝俗世浊流。</p><p class="ql-block">凭栏久立,任凭风云万端变幻,独自守护心中这一点道的灵苗。</p> <p class="ql-block"><b>【重点注释】</b></p><p class="ql-block">1. 涵幽:深藏于幽微之处,扣原文“道者万物之奥”。</p><p class="ql-block">2. 善宝斯珍:善人以道为宝,珍重不失,扣“善人之宝”。</p><p class="ql-block">3. 道庇群嚣:道亦庇护不善之人,“群嚣”指纷扰众生,扣“不善人之所保”。</p><p class="ql-block">4. 嘉言市誉:美言可换得声誉,扣“美言可以市尊”。</p><p class="ql-block">5. 芳行见重:美德之行见重于人,扣“美行可以加人”。</p><p class="ql-block">6. 人虽有过,德自滔滔:人有不善而道不弃,扣“人之不善,何弃之有”。</p><p class="ql-block">7. 立帝三公:拥立天子、设置三公,扣“立天子,置三公”。</p><p class="ql-block">8. 圭璋驷马:圭、璋皆为玉制礼器,与拱璧同类;驷马为四马之车。合指古时最重之礼,扣“虽有拱璧以先驷马”。</p><p class="ql-block">9. 冥心契本标:静心体道、契合本根,“标”指道的准的,扣“不如坐进此道”。</p><p class="ql-block">10. 所珍奚故:珍重此道究竟为何,扣“古之所以贵此道者何”。</p><p class="ql-block">11. 化润尘霄:默默化育、润泽尘世,含“为天下贵”之意。</p><p class="ql-block">12. 求而可得昭昭:有所求便有所得,明白不昧,扣“求以得”。</p><p class="ql-block">13. 宥其咎:宽免过失,扣“有罪以免邪”。</p><p class="ql-block">14. 主宰:真正的主持者,指道,即原文所含“真宰”之义。</p><p class="ql-block">15. 寂默无劳:寂静无为,不假营为。</p><p class="ql-block">16. 灵苗:心中一点道的根苗,喻不可失的本真。</p> <p class="ql-block"><b>【标准词谱】</b></p><p class="ql-block">《沁园春》正体,双调一百十四字,前段十三句四平韵,后段十二句五平韵。</p><p class="ql-block">上片:</p><p class="ql-block">仄仄平平,仄仄平平,仄仄仄平【韵】</p><p class="ql-block">仄平平仄仄,平平仄仄;平平仄仄,仄仄平平【韵】</p><p class="ql-block">仄仄平平,平平仄仄,仄仄平平仄仄平【韵】</p><p class="ql-block">平平仄,仄平平仄仄,仄仄平平【韵】</p><p class="ql-block">下片:</p><p class="ql-block">平平仄仄平平【韵】,仄仄仄、平平仄仄平【韵】</p><p class="ql-block">仄平平仄仄,平平仄仄;平平仄仄,仄仄平平【韵】</p><p class="ql-block">仄仄平平,平平仄仄,仄仄平平仄仄平【韵】</p><p class="ql-block">平平仄,仄平平仄仄,仄仄平平【韵】</p><p class="ql-block">说明:加【韵】处为韵脚。全调九韵,上片四韵、下片五韵。上片起三句为四、四、四句式,第三句起韵;两组四字对句处宜作对仗或排比;三字句后接上一下四之五字句,为定格领字结构。</p> <p class="ql-block"><b>【韵脚、平仄、句式核对】</b></p><p class="ql-block">(一)韵脚</p><p class="ql-block">押词林正韵第八部(平声萧宵肴豪)。</p><p class="ql-block">上片四韵:嚣(宵)、滔(豪)、标(宵)、霄(宵)。</p><p class="ql-block">下片五韵:昭(宵)、遥(宵)、劳(豪)、潮(宵)、苗(宵)。</p><p class="ql-block">共九韵,一韵到底,无出韵、无换韵、无同字重韵,韵位与正格完全对应。</p><p class="ql-block">(二)句式与分片</p><p class="ql-block">上片:4、4、4(起韵)|5、4、4、4|4、4、7(韵)|3、5、4(韵)。</p><p class="ql-block">下片:6(韵)、8(韵)|5、4、4、4|4、4、7(韵)|3、5、4(韵)。</p><p class="ql-block">全篇一百十四字,前段十三句、后段十二句,句数、句长、断读与正格一致,无增字、减字、摊破。下片换头“求而可得昭昭”为六字韵句;“宥其咎、虚怀自远遥”为上三下五之折腰句,与正格“引无数英雄竞折腰”结构相合。</p><p class="ql-block">(三)平仄逐句对位</p><p class="ql-block">谱式/本作/判定(上片):</p><p class="ql-block">万物涵幽 仄仄平平/仄仄平平 合</p><p class="ql-block">善宝斯珍 仄仄平平/仄仄平平 合</p><p class="ql-block">道庇群嚣 仄仄仄平/仄仄平平 合(韵)</p><p class="ql-block">羡嘉言市誉 仄平平仄仄/仄平平仄仄 合</p><p class="ql-block">芳行见重 平平仄仄/平平仄仄 合</p><p class="ql-block">人虽有过 平平仄仄/平平仄仄 合</p><p class="ql-block">德自滔滔 仄仄平平/仄仄平平 合(韵)</p><p class="ql-block">立帝三公 仄仄平平/仄仄平平 合</p><p class="ql-block">圭璋驷马 平平仄仄/平平仄仄 合</p><p class="ql-block">争若冥心契本标 仄仄平平仄仄平/仄仄平平仄仄平 合(韵)</p><p class="ql-block">追古旨 平平仄/仄平仄 可平可仄位,合</p><p class="ql-block">问所珍奚故 仄仄平平仄/仄仄平平仄 合</p><p class="ql-block">化润尘霄 仄仄平平/仄仄平平 合(韵)</p><p class="ql-block">谱式/本作/判定(下片):</p><p class="ql-block">求而可得昭昭 平平仄仄平平/平平仄仄平平 合(韵)</p><p class="ql-block">宥其咎、虚怀自远遥 仄仄仄、平平仄仄平/仄仄仄、平平仄仄平 合(韵)</p><p class="ql-block">慨浮寰扰扰 仄平平仄仄/仄平平仄仄 合</p><p class="ql-block">趋荣竞利 平平仄仄/平平仄仄 合</p><p class="ql-block">焉知主宰 平平仄仄/平平仄仄 合</p><p class="ql-block">寂默无劳 仄仄平平/仄仄平平 合(韵)</p><p class="ql-block">举世尊之 仄仄平平/仄仄平平 合</p><p class="ql-block">清宁为本 平平仄仄/平平仄仄 合</p><p class="ql-block">一念澄明隔俗潮 仄仄平平仄仄平/仄仄平平仄仄平 合(韵)</p><p class="ql-block">凭阑久 平平仄/平平仄 合</p><p class="ql-block">纵风云万变 仄平平仄仄/仄平平仄仄 合</p><p class="ql-block">独护灵苗 仄仄平平/仄仄平平 合(韵)</p><p class="ql-block">结论:全篇无一字违谱。凡可平可仄之宽位(如“追古旨”之“古”、“道庇群嚣”之“群”)均未出格;韵脚九处全部落在定格平声位置。</p><p class="ql-block">(四)修订逐条对照</p><p class="ql-block">1. 善珍其宝(仄平平仄)→ 善宝斯珍(仄仄平平):修正句脚,且“宝”“珍”同出而意不重。</p><p class="ql-block">2. 芳行加众(平平平仄)→ 芳行见重(平平仄仄):改“加众”为“见重”,平仄归位,义仍为“加于人”。</p><p class="ql-block">3. 拱璧驷马(仄仄仄仄)→ 圭璋驷马(平平仄仄):以玉礼器圭璋代拱璧,字换而礼意不失。</p><p class="ql-block">4. 竞趋荣利(仄平平仄)→ 趋荣竞利(平平仄仄):语序一倒,平仄即合。</p><p class="ql-block">5. 焉知真宰(平平平仄)→ 焉知主宰(平平仄仄):同义换字,避拗。</p><p class="ql-block">6. 天下尊之(平仄平平)→ 举世尊之(仄仄平平):起字换“举”,合于定格。</p><p class="ql-block">7. 纵风云千变(第四字平)→ 纵风云万变(第四字仄):一字之易,全句归谱。</p> <p class="ql-block"><b>【德•62】</b></p><p class="ql-block">道者万物之奥。善人之宝,不善人之所保。美言可以市尊,美行可以加人。人之不善,何弃之有?故立天子,置三公,虽有拱璧以先驷马,不如坐进此道。古之所以贵此道者何?不曰:求以得,有罪以免邪?故为天下贵。</p> <p class="ql-block">【直译】</p><p class="ql-block">道,是万物深藏的奥妙。它是善人的珍宝,也是不善之人得以保全的依托。</p><p class="ql-block">动听的言辞可以换得尊崇,美好的品行可以使人敬重。</p><p class="ql-block">就算是人有不善之处,又哪里有舍弃他的道理?</p><p class="ql-block">所以拥立天子、设置三公,纵然先奉上拱璧、再献上驷马这样贵重的礼物,也不如安坐而进奉此道。</p><p class="ql-block">古人看重这个道,是为什么呢?不正是说:有所求便能有所得,有过失也可以得到宽宥吗?</p><p class="ql-block">因此道才被天下人所珍重。</p> <p class="ql-block"><b>【简要关键字注释】</b></p><p class="ql-block"> 奥:幽深藏纳之处,万物的本源庇荫</p><p class="ql-block">保:保全、庇护</p><p class="ql-block"> 市尊:换取尊崇</p><p class="ql-block">加人:高于他人,受人敬重</p><p class="ql-block">拱璧:大圆玉,古时重礼;驷马:四匹马拉的车</p><p class="ql-block">坐进:安坐而献,静修体道</p><p class="ql-block">有罪以免:有过错可因循道而消弭过错、得以免祸</p>