<p class="ql-block">《浦阳十詠》【元·柳贯】</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">本组为十首七言律诗,收录于《柳待制文集》</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">其一 仙华岩雪(原注:县北有仙华岩,翠掌浮空,雪景尤奇)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文</p><p class="ql-block">冰柱浮空晓色蒙,海波摇动玉玲珑。</p><p class="ql-block">九清内景游纷外,五岳真形太素中。</p><p class="ql-block">微月升坛初映鹤,长云连野不惊鸿。</p><p class="ql-block">仙姬宴坐瑶池上,催捧蟠桃献木公。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">白话译文</p><p class="ql-block">冰棱悬在空中,拂晓雾气朦胧;积雪如同翻涌碧波,晶莹剔透。此景恍如九天仙境,超脱尘世喧嚣;仙华山的形貌,仿佛上古流传的五岳图。淡淡的月亮升上祭台,清辉初照仙鹤;连绵云雾铺满原野,鸿雁安然不惊。好像仙女静坐在瑶池,正安排献上蟠桃,敬奉仙长木公。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">其二 白石湫云(原注:白石龙湫,在县东南,能出云为雨)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文</p><p class="ql-block">白石灵山望赞皇,湫潭此复见苍苍。</p><p class="ql-block">飘扬直欲陵三际,肤寸犹能雨八荒。</p><p class="ql-block">空外金精悬太白,泉中虬彩化长黄。</p><p class="ql-block">传芭奏罢神弦曲,松盖成阴泽气凉。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">白话译文</p><p class="ql-block">白石灵山,可以和赞皇名山相比;湫潭之上,烟云苍茫弥漫。云气飞扬,几乎要上达天地四方;哪怕只是寸许微云,也能化作甘霖,洒向辽阔大地。高空金星高悬,潭底泉影如龙,变幻多姿。祭祀的神弦乐曲奏毕,松荫如伞,水汽清润,阵阵生凉。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">其三 龙峰孤塔(原注:县东龙峰古塔)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文</p><p class="ql-block">雨环日月似飞棱,鳌背棱棱窣堵坡。</p><p class="ql-block">朱鸟前头森赑屃,苍龙左角见嵯峨。</p><p class="ql-block">玉函舍利光现斗,珠斗阑干午影过。</p><p class="ql-block">浩劫浮云开万象,宝华杂遝散芬陁。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">白话译文</p><p class="ql-block">日月风雨环绕山峰,山势棱角峭拔;古塔屹立,如同巨鳌背负高台。塔前雕饰庄严肃穆,塔基正处在苍龙星对应的山隅。塔内玉函藏有舍利,灵光辉映星斗;正午塔影横斜。历经久远岁月,云开之后万千景象舒展,天花缤纷飘落,香气弥漫。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">其四 宝掌冷泉(原注:宝掌山,唐千岁和尚未入定时于此)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文</p><p class="ql-block">一勺曹溪未是甘,刺山容易出飞泉。</p><p class="ql-block">消融太古岷峨雪,澄映中秋沆瀣天。</p><p class="ql-block">挂树青猿窥洗钵,眠沙白鹿伴安禅。</p><p class="ql-block">岩龛无缝身如石,逆数高僧入定年。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">白话译文</p><p class="ql-block">就算禅宗曹溪的泉水,也比不上这眼泉水甘美;山泉穿山而出,飞泻流淌。泉水融着上古雪山的融雪;中秋之时,澄澈水面映着清润夜气。树上青猿探头,偷看僧人洗钵;沙上白鹿静卧,陪伴高僧禅修。天然石室浑然一体,回想宝掌禅师在此静坐,算来已经历经漫长岁月。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">其五 月泉春诵(原注:泉西有泉,随月盈亏,月泉书院在此)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文</p><p class="ql-block">有盈有泚即寒泉,犹隔芦峰道里千。</p><p class="ql-block">岳麓云深藏策处,匡山人老读书年。</p><p class="ql-block">松楠叠影青浮几,华树生香晚入筵。</p><p class="ql-block">稽首堂中两夫子,六经言远视如天。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">白话译文</p><p class="ql-block">这眼清泉随月的盈亏而涨落,清冽寒凉;芦峰远隔,路途千里。好比岳麓山,云雾深处藏典籍;又如匡庐山,高士长年读书不辍。松楠层层叠叠,青影映到书案;繁花幽香,傍晚飘入讲学的座席。恭敬拜祭堂中两位先贤,他们阐发六经的义理,高远深邃,如同遥在云天。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">其六 潮溪夜渔(原注:去县五十里,溪流始大,有鱼蟹之产)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文</p><p class="ql-block">溪水添流到石矼,小家残户占渔商。</p><p class="ql-block">蛟龙未解乘云气,鱼鳖安能避泽梁。</p><p class="ql-block">两岸栎林藏曲折,一篝松火照微茫。</p><p class="ql-block">淮夷固有蠙珠颗,往往钩深得夜光。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">白话译文</p><p class="ql-block">溪水涨满,漫上石砌小桥;沿岸不少人家,依靠捕鱼贩鱼为生。蛟龙尚且未能腾云升空,小鱼甲鱼蟹,又怎能避开拦鱼的木梁?两岸栎树林迂回幽深,渔舟上一盏松明火,在夜色里透出朦胧微光。就像古淮水出产蚌珠一般,渔人深水下钩,偶尔能收获珍宝。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">其七 南江夕照(原注:南江桥西望,原麓返照,如画图中)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文</p><p class="ql-block">千峰不尽夕阳孤,敛翠浮丹入画图。</p><p class="ql-block">塔庙傍连山影直,石梁中亘水痕枯。</p><p class="ql-block">白鱼在汕将逾尺,红稻登场稍似珠。</p><p class="ql-block">玉露金风秋最爽,跳身何用市间壶。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">白话译文</p><p class="ql-block">层峦连绵无尽,一轮孤斜夕阳;山色收尽翠色,染上丹红,宛如一幅图画。塔寺庙宇紧挨着笔直山影,石桥横卧江上,水落之后,露出干枯旧水痕。鱼梁之中,白鱼快要长到一尺多长;秋收红米堆在场院,粒粒圆润如同珍珠。白露凝珠、秋风送爽,秋日本就清爽自在,何必效仿方士,遁入仙壶去求仙?</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">其八 东岭秋阴(原注:县东东山岭,平林广野,秋常多阴)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文</p><p class="ql-block">半里官桥出市阛,一团秋色破孱颜。</p><p class="ql-block">云开浩荡初疑曙,日出苍凉不见山。</p><p class="ql-block">断雁残鸿飞杳杳,绿芜红叶映斑斑。</p><p class="ql-block">去年菊蕊今年发,拾得篱边句子还。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">白话译文</p><p class="ql-block">半里长的官桥,连通城外市集;浓郁秋意,铺满山岭。云层忽然散开,天地开阔,乍一看,还以为天将破晓;即便太阳升起,雾气苍茫,远山依旧隐而不现。离群孤雁,向着遥远天际飞去;青绿野草、艳红秋叶,交错斑斓。去年开过的菊花,今年再度绽放;赏景归来,从篱边秋景里觅得诗句。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">其九 深祃江源(原注:浦阳江源,出深祃山,在县西三十里)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文</p><p class="ql-block">滥觞初不满瓶盆,百谷浑浑一壑吞。</p><p class="ql-block">自此安流输渤澥,放渠高浪蹴昆崙。</p><p class="ql-block">出山未适帆樯便,竭泽毋庸罔罟繁。</p><p class="ql-block">谢客题诗曾宿处,孤云落日是何村。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">白话译文</p><p class="ql-block">浦阳江源头,最初细流,连瓶盆都装不满;一路汇聚无数溪涧,水势浩大。平缓江水自此东流,最终汇入大海;若是山洪暴涨,巨浪仿佛可以上激昆仑。刚流出山时尚不便行船;也不应当竭泽而渔,滥设渔网。当年谢灵运一类诗人,曾在此留宿题诗;孤云落日之下,不知那是哪一处村落。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">其十 昭灵仙迹(原注:昔黄帝少女,于仙华岩上升,山下有昭灵庙。水旱祷之辄应)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文</p><p class="ql-block">芝掌中开颢气青,云軿双驾凤皇翎。</p><p class="ql-block">因山不启轩辕鼎,化石犹联婺女星。</p><p class="ql-block">磴道芳春琪树长,岩扉清昼碧华零。</p><p class="ql-block">真仙帝遣司风雨,唤起渊龙听指令。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">白话译文</p><p class="ql-block">石上芝状石掌张开,清和之气氤氲;传说黄帝幼女,乘着以凤翎装饰的云车飞升。依山营建,并未冶炼仙鼎;山石遗迹,还和婺女星传说相关。春日石阶旁,嘉木生长;白日安静,岩前碧花静静飘落。传说此仙奉天帝之命掌管风雨,可以召唤深渊蛟龙,听候号令。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">✅ 创作时,柳贯在哪里为官?</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">创作这一组《浦阳十咏》时,柳贯在大都(元京城,即今北京),担任国子助教,官阶正八品,延祐六年至至治初年。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">说明:这是身在京师,怀念故乡浦阳的怀乡组诗,不是回乡之后写的。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">✅ 思想感情</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">1. 浓烈的桑梓眷恋、故土自豪:选取浦阳十处标志性景观,山水、古寺、古塔、书院、江源、民俗传说、渔耕秋收都纳入笔下,饱含对家乡山川风物的热爱,视浦阳为地灵人杰之地。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">2. 推崇乡邦文脉:尤其“月泉春诵”一首,专门写月泉书院,敬重本地儒学传承,彰显浦阳文教昌盛,流露文化自信。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">3. 融和仙、禅审美,兼写人间烟火:仙华、昭灵、宝掌,带有仙话、禅意;潮溪、南江,写普通乡民渔猎、秋收的日常生活,山水仙气和乡土民生并存,是元代浙东文人典型的审美。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">4. 身在京城为官,借故乡风物寄怀,远在京师而不忘故土,属于“身在魏阙,心念故乡”。</p>