<p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);"> 话说洛阳城</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);"> 洛阳有千年帝都、牡丹花城、丝路起点、运河中心之美誉......</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 今天看到的洛阳老城,是金、元两代城池,有四门,北安喜,西丽景,东建春,南长夏。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);"> 那么十三朝帝都城今在何处?</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 今游洛阳,先逛老城东西大街,是规矩。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 丽景门下人潮涌,鼓楼旁烟火起,十字街的灯光晃着旧砖旧瓦。可你要真问一句:夏商周、汉魏晋、隋唐,那一百位出头的皇帝,到底在洛阳哪块地界指点江山?老城的这四座门,答不上来。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 因为今日的洛阳老城,不是隋唐神都,不是汉魏故城,更不是夏都斟鄩。它只是金元夯土、明洪武包砖、清顺治补墙的那座府城。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">一句老话先钉死:</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);"> 北安喜,西丽景,已经复建过,东建春,南长夏尚未复建。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 这是金元故城、明初砖城沿用的四门旧称。明洪武六年陆龄砌砖,四门定名:东建春、西丽景、南长夏、北安喜。到了明万历,匾额一换:东长春、西瑞光、南薰风、北拱辰。清康熙以后又变:东迎恩、西万安、南望涂、北长庆。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 但写文史散文的人偏爱那套最古的音色——安喜、丽景、建春、长夏。听着像隋唐,其实只是老城的魂。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">一、老城是府城,不是京城</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 金代以洛阳为中京,在隋唐洛阳城东北角外另筑小城,周围不足九里,才是今日老城前身。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 所以你站在丽景门,脚底是金元明清的洛阳,不是武则天的神都,不是隋炀帝的东都,不是刘秀的雒阳,不是周天子的洛邑,更不是大禹的斟鄩。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 真正的“都城洛阳”,不在一条东西大街上,而在伊河洛河之间,自西向东,五座城叠着写:</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 二里头—偃师商城—东周王城—汉魏故城—隋唐洛阳城。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">这叫“五都荟洛”。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">二、夏:斟鄩,今偃师二里头</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 大禹的传说先放耳边,考古说话。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 夏代中晚期都城斟鄩,今洛阳偃师区二里头村一带。宫城、井字形大道、青铜礼器作坊、绿松石龙,全在这儿。学界共识:这是“最早的中国”,华夏第一王都。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 太康、仲康、桀,都在这儿上朝。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 今人去二里头夏都遗址博物馆,脚下是夏,不是老城。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">三、商:西亳,今偃师商城</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 商不是直接从安阳来的。商初都西亳,今偃师商城,在二里头东北约六公里,尸乡沟一带。洛河北岸,邙山在南,城有七门,石头砌下水道,是商代早期最规整的都城。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">“夏商分界”这一刀,就砍在二里头与偃师商城之间。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">四、周:王城与成周,两城并立</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">周公营洛,不是只筑一座城。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 王城:涧水东、瀍水西,今西工区,王城公园一带。东周平王东迁后,住这儿,五百多年天子气象。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 成周:瀍水东,今白马寺东邻,后来压在汉魏故城底下。西周用来镇抚殷遗民,迁九鼎、驻成周八师。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 所以“周王城”在老城西,“成周”在城东十五公里。别混。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 定鼎郏鄏,鼎在成周;天子居处,多在王城。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">五、东汉、曹魏、西晋、北魏:汉魏故城</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 刘秀定都,不回周王城,不回偃师,选成周旧地重建,叫雒阳。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 今洛龙区与偃师之间,市区东约十五公里,白马寺东邻,正是汉魏洛阳故城。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">谁的洛阳?</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">- 东汉刘秀、明帝、章帝,太学、明堂、灵台、白马寺;</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">- 曹魏曹丕,改“雒”为“洛”,禅让台上换旗;</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">- 西晋司马炎,篡魏登基,依旧住这座城;</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">- 北魏孝文帝迁都,扩外郭,永宁寺塔立起来,汉化改革从中原腹地推开。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">北魏最盛,外郭近百里,铜驼大街是中轴,阊阖门、太极殿、永宁寺,是当时世界顶级大城。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">永嘉之乱,焚了。唐初彻底废。今天去,是麦浪、绿垄、铜驼大街保护带,和一座沙黄色的汉魏故城遗址博物馆。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">曹丕、司马炎,就埋在这片田以西的风里。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">六、隋、唐、武周:隋唐洛阳城,应天门里</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 隋炀帝大业元年,不修汉魏旧城,往西挪十八里,跨洛水建东都。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 今哪儿?西工、老城西、瀍河以西、洛河以北,隋唐洛阳城国家遗址公园一带。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 应天门是宫城正门,紫微城深处是明堂、天堂。唐高宗置东都,武则天改神都,万象神宫、通天浮屠,胡商驼队从定鼎门进来。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 杨广、武则天、李治、李隆基,真在这块地上走。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">注意:</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 隋唐丽景门是皇城西南门,在应天门西南,不是老城丽景门。老城丽景门是金元明清府城西门,2002年复建,原名叫丽京门,2009年改回丽景门。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 名字借了隋唐的魂,城址是两码事。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">七、五代:后梁、后唐、后晋,还都隋唐故城</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 唐亡,五代走马。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 后梁、后唐、后晋正式都洛,后汉后周作陪都,城基仍是隋唐洛阳城残盘。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 到北宋,洛阳降西京,隋唐城继续用,但不再是正朔所在。司马光在西京编 《资治通鉴》,程颢程颐在洛阳讲理学,欧阳修、富弼、文彦博退老于此。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 皇权走了,文气还在。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">八、金元以下:从京城到府城</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 金正大初年,旧城毁得差不多,另筑中京,东据瀍水,缩成小城,即老城前身。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">元,河南府,不再为京。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 明洪武六年包砖,定四门:建春、丽景、长夏、安喜。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">清,沿明城,改门名:迎恩、万安、望涂、长庆。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);"> 从此洛阳是河南府,不是国都。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(176, 79, 187);"> 所以你今天走的东大街西大街,是府城街市,是明清老洛阳的骨头,不是十三朝的龙椅。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">九、一百零几位皇帝,怎么算</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 文旅部口径:十三朝,105位帝王。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 河南官方、洛阳市政府、国家文物局同持此说:夏、商、西周、东周、东汉、曹魏、西晋、北魏、隋、唐含武周、后梁、后唐、后晋。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 也有说96位,也有民间十五朝、十七朝、十八朝,加更始、王世充、安禄山之类。散文里写“一百零四位”,是约数,是气象,不是点名册。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 真要较真:十三朝是主流,105位是官面,104位是文人四舍五入。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">十、一张表,把帝王请回原地</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 朝代 都称号 今址 谁在那</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">夏 斟鄩 偃师二里头 太康、仲康、桀</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">商 西亳 偃师商城 商初汤系</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 西周 洛邑/成周(东都) 瀍东,汉魏故城下 周成王、周公摄政</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 东周 王城 西工,王城公园一带 平王至赧王</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 东汉 雒阳 汉魏故城 刘秀及汉诸帝</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 曹魏 洛阳 汉魏故城 曹丕、曹叡</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 西晋 洛阳 汉魏故城 司马炎、司马衷</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 北魏 洛阳 汉魏故城 孝文帝、宣武帝</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 隋 东都 隋唐洛阳城 隋炀帝</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 唐/武周 东都/神都 隋唐洛阳城 李治、武则天、李隆基</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 后梁 洛阳 隋唐故城 朱温</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 后唐 洛阳 隋唐故城 李存勖</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 后晋 洛阳 隋唐故城 石敬瑭初都</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);"> 老城四门,不在这表内。它只管金元明清的晨钟暮鼓。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">十一、逛洛阳的正确走法</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 东西大街走一遭,吃碗浆面条,买把牡丹扇,看丽景门城楼灯火——这是“今洛阳”。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);"> 真找十三朝,得这么走:</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">- 去偃师二里头,摸夏的宫城夯土;</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">- 去偃师商城,站尸乡沟看商初西亳;</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">- 去王城公园,脚下是东周天子;</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">- 去汉魏故城,麦田里找铜驼大街,曹丕司马炎在风里;</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">- 去应天门、明堂、天堂,武则天就站在你头顶的夜灯里。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">老城是入口,不是终点。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">结尾</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 丽景门的风吹过来,混着臭豆腐和牡丹饼的味儿。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 你背一句:“北安喜,西丽景,东建春,南长夏。”</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 门是明的,名是金的,砖是洪武的,匾是乾隆以后换的。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 可往东十五公里,是汉魏故城;往西几里,是东周王城;往西南跨洛水,是应天门;往东六十里偃师,是二里头、偃师商城。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 十三朝没走远,只是不挤在老城这条街上。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 老城是洛阳的客厅,五都才是洛阳的庙堂。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 一百零几位帝王,不在东西大街上喝茶,他们在伊洛之间轮流登场:大禹凿沟,商汤定鼎,平王东迁,刘秀中兴,曹丕受禅,司马炎登坛,孝文改服,杨广开河,武则天号神都。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 你来老城,是见洛阳的烟火;你出老城,才见洛阳的江山。</b></p>