<p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">20世纪京津画派著名画家(十六)</p><p class="ql-block">封面:余绍宋《赤石飞泉图》(局部)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">题记:</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">余绍宋(1883年—1949年),浙江龙游县人,号越园、樾园,别署寒柯。民国元年任司法部参事,平生旨趣尽在金石书画、画学论著、方志编纂,为近代著名史学家、鉴赏家、书画家和法学家。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋画像(一)作者:蘇文</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">上联:呼龍耕煙種瑤草</p><p class="ql-block">下联:招鶴下雲眠古松</p><p class="ql-block">—— 適廬仁兄大雅屬(<span style="font-size:18px;">右上),</span>戊辰秋 余紹宋(<span style="font-size:18px;">左下)。</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋书法作品(一)<span style="font-size:18px;">行书七言联,</span>字体属于行书,笔势圆厚,骨肉匀称,不刻意狂放,有帖学温润气息;结体宽博,墨色饱满。整体气息清雅静穆,文人气浓厚。</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">九五三,人物介绍</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">余绍宋生于衢州16岁中秀才显天资,</p><p class="ql-block">自幼习书法初学颜真卿见性格如斯。</p><p class="ql-block">他成年后赴日本东京法政大学留学,</p><p class="ql-block">归国考取法律科举人入外务部任职。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">到了民国初年时他历任司法部参事,</p><p class="ql-block">后来升迁至司法部的政务次长等职,</p><p class="ql-block">兼任国立法政大学与北平艺专教授。</p><p class="ql-block">中年离开政界专心书画著述和修志。*</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">离开北京后定居杭州筑寒柯堂提笔:</p><p class="ql-block">潜心撰书画目录巨著书画书录解题。</p><p class="ql-block">抗战时期避居浙南仍坚持作画著书,</p><p class="ql-block">重修浙江通志稿以及编纂龙游县志。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">*注:身处北洋官场,目睹政坛乱象,便毅然决然决意离开政界。</p><p class="ql-block">下图:余绍宋《赤石飞泉图》(全景图)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">赤石飛泉</p><p class="ql-block">左侧小字款:越園製,钤印章。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">赤石巉巖,引客攀崖,刺破巉巖,絕壁石斛,明珠千琲,倒掛銀河。瀉碧沿溪,石噴漱,屋廬,久晴猶盛,況雨傾,即如奔雷,又似煙滾,奔騰,欲滿坐觀。</p><p class="ql-block">至廬,出峽,巨石橫撑,平砥千尋,其勢奔騰,有巖穴之天池,不復當經雲和之山。久牆,猿聲車,塵陵,後綺,憶為泉源,鷗徑,恍如夢境,回憶南田石門。久曠,與獨愔,名山不著規模,維一結構,接南弄,別有煙霞,亟起勝侶,加以品題,莫令山靈嗟,不遇重游,歸海歲歲,蒼茫,為我題處。</p><p class="ql-block">雲如赤石嶺,西有瀑,客向來為名,予於去年秋,驅車過之,偶然裝見,甚矣,免矣。既抵,雲如捨視,點蒼,憶吾萍,其邦人,予善知之者,因吾至,道黃,廬,長江,家捐。寫此,並與同游,俾為標榜,復作此詩,此畫記之。越二年,余紹宋題記。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《赤石飞泉图》(局部之一)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">中年离开北洋司法部不再涉足官场。</p><p class="ql-block">49岁自号寒柯取寒冬孤柯<span style="font-size:18px;">筑寒柯堂。</span></p><p class="ql-block">于是<span style="font-size:18px;">藏书数万卷终日埋首书画古籍,</span></p><p class="ql-block">从此<span style="font-size:18px;"> 弃官从艺以笔墨</span>坚守本心善良。*</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">余绍宋受到<span style="font-size:18px;">梁启超看重和高度赏识,</span></p><p class="ql-block">他们交游中<span style="font-size:18px;">还常常讨论书画与金石。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">余绍宋很多书画见解与其交流探讨,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">梁启超爱惜他的才华</span>盛赞龙游县志。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">他本是留日法律专家处司法部高职,</p><p class="ql-block">却以书画理论与书画创作名留后世。</p><p class="ql-block">世人常惊叹近代很难找到如此通才,</p><p class="ql-block">无论是法学史学<span style="font-size:18px;">书画鉴赏乃至</span>方志。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">*注:朋友笑称他“放下官印,拿起笔砚,由法曹变成画人。</p><p class="ql-block">下图:余绍宋《赤石飞泉图》(局部之二)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">飞瀑入谷,声若奔雷。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《赤石飞泉图》(局部之三)余绍宋山水不作浓艳重彩,崇尚“文人山水”主张画为写心、纪游。他的山水常配长篇自题,诗文、书法、绘画三者合一,这件《赤石飞泉》就是诗书画三结合的代表作品。</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">欣赏随感:</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">赤石千寻落素泉,飞涛喷雪挂遥天。</p><p class="ql-block">危亭静对千崖翠,古木斜生半壁烟。</p><p class="ql-block">越园落墨写丘壑,长跋题诗记昔年。</p><p class="ql-block">一轴溪山藏逸兴,烟霞揽入素缣前。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《赤石飞泉图》</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">九五四,山水画</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">余绍宋是近代典型的学者型画家,其山水画以“以书入画”和“气韵典雅”著称,融合了深厚的文学修养与严谨的法度。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《溪山幽居图图》(全景图)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">虽然无法确证黄公望的九峰雪霁图,</p><p class="ql-block">表现的是汤溪九峰山烟云缥缈一幕;</p><p class="ql-block">其后明清美术史上再无<span style="font-size:18px;">九峰山</span>作品,</p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">而六百年后倒是出现一幅龙丘山图。*</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">汤溪九峰也称妇人岩芙蓉山龙丘山,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">妇人岩芙蓉山者皆由山形酷似而言;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">而龙丘山的得名则是来自名士加持,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">旧唐书卷四十四志二十地理三有言。**</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">西汉未年的太末就是现在的龙游县,</span></p><p class="ql-block">当时有<span style="font-size:18px;">太末人龙丘苌就隐居龙丘山。</span></p><p class="ql-block">他<span style="font-size:18px;">好学博问与严子陵钟离意等交好,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">以耕读为生人品学问都令时人夸赞。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;"></span></p><p class="ql-block">*注:以纪实山水的方式表现汤溪九峰山,也算是与黄子久遥相呼应了。**注:<span style="font-size:18px;">“太未县龙丘山有九石,特秀林表,色丹白,远望尽如莲花。龙丘苌隐居于此,因以为名。”</span></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《龙丘山图》(全景图)239×122.6cm,浙江博物馆藏。</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">龙丘山圖</p><p class="ql-block">戊寅十月,往遊既作詩記其事,復寫此以當紀遊圖。中皴擦渲染,得吴君南章之助不少,例得附書。余绍宋</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《龙丘山图》(局部之一)画作融合传统山水章法与实地写生,是民国文人山水画的典范。</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">此幅为八尺整纸大幅山水颇有气势,</p><p class="ql-block">描绘浙江汤溪龙丘山即九峰山景致;</p><p class="ql-block">山石层叠巍峨层岩陡壁有飞泉流涧,</p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">是余绍宋山水代表作属于纪游写实。</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">画面主体是一座层叠的巨峰很震撼;</span></p><p class="ql-block">只觉得<span style="font-size:18px;">高耸突兀体势雄强飞瀑急湍;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">因为地下水蕴藏丰富故多横向裂痕,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">林木参差增秋色山石多红色沉积岩。</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">前景是山门迎客山路蜿蜒时隐时现,</span></p><p class="ql-block">山脚凹处有佛寺一所梵宇琳宫深潜。</p><p class="ql-block">主峰右侧一山并峙山石崚嶒而<span style="font-size:18px;">峭立,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">数座小山峰环绕主峰缥缈虚无如仙。</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《龙丘山图》(局部之二)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">沟壑深邃,白云缭绕。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《龙丘山图》(局部之三)此作格局宏大,笔墨深秀,是余绍宋艺术生涯的重要代表作。</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">欣赏随感:</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">层岩叠崿倚遥天,飞瀑垂崖落长空。</p><p class="ql-block">浅绛铺成丘壑势,素缣写尽涧云松。</p><p class="ql-block">纪游留得烟霞迹,助笔相酬友契功。</p><p class="ql-block">展卷恍临龙丘上,千峰森峙入图中。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《龙丘山图》</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">这幅溪山旷远是余绍宋1931年作品,</p><p class="ql-block">这一时期他定居杭州每日勤于丹青。</p><p class="ql-block">他的祖辈都入仕为官家中比较殷实,</p><p class="ql-block">为他创作书画提供了物质深厚钤印。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">当时梁启超推崇余绍宋的书画作品,</p><p class="ql-block">这一点也为他打开在书画界的知名。</p><p class="ql-block">当时他的润格仅次于张大干吴湖帆,</p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">余绍宋学画师承何人</span>没有记载表明。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">他是当时那个时代当之无愧的娇子,</span></p><p class="ql-block">遗憾的是<span style="font-size:18px;">一身学问却不能为民出力。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">他定居杭州时已是四十余岁的大叔,</span></p><p class="ql-block">这幅溪山旷远图也有抒怀遣兴之意,*</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">*注:每日里研究学问,写写画画,这幅《溪山旷远》很符合他生活现状。</p><p class="ql-block">下图:余绍宋《溪山<span style="font-size:18px;">旷远</span>》(全景图)1931年</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">南华仁先生雅正,辛未夏月 </p><p class="ql-block">—— 余绍宋</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《<span style="font-size:18px;">溪山</span>旷远》<span style="font-size:18px;">(局部之一)</span></p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">画面绘层叠群山云雾萦回长松林立,</p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">山坳间藏屋舍亭台石桥下溪水流逝;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">是文人典型的可居可游的理想山水,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">为友人南华赠答之作取法元人笔意。</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">采用高远与深远结合的全景式布局,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">依靠笔墨层次营造山川悠远的意趣;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">主峰雄峙画面上方群山向下方铺展,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">云雾在峰峦间穿插拉开空间纵深度。</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">此画以披麻皴写山体线条松灵秀润,</p><p class="ql-block">墨色有浓淡干湿变化淡赭轻染含韵;</p><p class="ql-block">山间有松风<span style="font-size:18px;">山脚红叶点缀增添生机,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">山涧溪流迂回而留白化作清逸白云。</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《溪山旷远》(局部之二)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">静中有动,虚实相生。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《溪山旷远》(局部之三)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">欣赏随感:</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">叠巘千寻入望悠,松风隐隐满汀洲。</p><p class="ql-block">云封峻岭藏茅屋,溪绕平桥伴石流。</p><p class="ql-block">淡墨皴开干壑色,素缣写尽一山秋。</p><p class="ql-block">挥毫持赠知音客,静对烟岚意自柔。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《溪山旷远》</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">九五五,花鸟画</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">余绍宋的花乌画(主要以松、竹、梅“三友”为题材)并非单纯状物,而是典型的文人“喻志”之作。其艺术特色可概括为“以书入画,气韵为先”,强调人品、学问与笔墨的统一。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《墨竹图》(之一)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">其核心艺术特色题材喻志重在品格,</p><p class="ql-block">他画竹是寄托正义刚直坚强的性格。</p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">他视画竹即为品画重竹品人重骨气,</span></p><p class="ql-block">他画竹取其劲逸如其人危难不改色。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">此画以蓝青调写竹枝笔势连贯劲利,</p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">竹叶的色彩层次丰富叶片错落疏密;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">竹叶向背俯仰且临风摇曳动感十足,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">深青浅绿之间杂少许赭色微染秋意。</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">取俯垂式构图竹枝自上方斜垂而下,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">属于文人写意的写竹不重精细刻画,</span></p><p class="ql-block">笔墨运行洒脱其<span style="font-size:18px;">转折自然富于弹性,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">竹影疏朗空灵重在清逸姿态的刻画。*</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">*注:此幅秋筠,写出秋竹疏秀清劲之姿,是民国文人写竹佳作。</p><p class="ql-block">下图:余绍宋《秋筠图》纸本设色立轴。磻溪仁兄雅属,丙戌立夏,越园写秋筠。</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">观夫墨竹之为画也,非徒摹其枝叶,实以写其胸襟。运腕以行草,落墨而分阴。淡则烟浮疏筱,浓则翠锁深林。竿取孤直,不屈于风霜;叶作纵横,不拘于规箴。或萧萧而带雨,或飒飒以听吟。斜枝拂石,散清影于崖畔;疏筱临流,漾寒碧于溪浔。然若狂风迫之,则更显其坚毅劲节。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《墨竹图》(之二)丙戌年(1946年)春日所作</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">欣赏随感:</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">新箨初抽伴碧竿,轻挥彩墨写清欢。</p><p class="ql-block">不摹旧谱随心染,自抱虚怀耐岁寒。</p><p class="ql-block">劲节凌云存傲骨,繁枝拂露护初磐。</p><p class="ql-block">一纸遥赠知音者,翠色盈盈落素纨。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《翠竹新笋图》,丙戌年(1946)立夏所作</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">有研究指出,</span>他的画面,有着<span style="font-size:18px;">独到的光影处理。其画面光感,借鉴了西画的光线学,擅长表现逆光效果,通过背景留白与墨色浓淡的对比,营造“脱世俗”的气韵。</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《龍蟠虎踞图》,庚午年初冬(1930年)所作</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">苍干凌云阅岁长,虬枝舒展傲风霜。</p><p class="ql-block">赭皴老干凝苔色,墨簇松针蕴暗香。</p><p class="ql-block">一纸丹青酬寿客,半窗笔意寄清章。</p><p class="ql-block">南山意趣托嘉木,劲节千秋自昂藏。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">余绍宋除墨竹外松树也是擅长题材,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">笔墨继承元明文人画传统或凭天籁;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">此幅祝寿的苍松构图修长气势贯通,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">骨力内敛兼具书写意趣与传统文脉。</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">松干以淡赭加墨皴写树皮墨点作苔,</p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">松枝俯仰穿插姿态开张且富于动态。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">浓墨细笔层层叠叠密而不乱是松针,</span></p><p class="ql-block">树皮有<span style="font-size:18px;">斑驳古厚的纹理</span>苍劲而慷慨!</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《苍松图》丙子十月(1936年)写于杭州,<span style="font-size:18px;">此画是受友人郭芸夫嘱托,为诵洛先生四十寿辰所作的祝寿图,以苍松寓意长寿坚贞。</span></p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">松之生也,于岩之侧。…古藤联缘而抱节,莫记何年。于是白露零,凉风至;林野惨栗,山原愁悴。彼众尽于玄黄,斯独茂于苍翠,然后知落落高劲,亭亭孤绝。其为质也,不易叶而改柯;其为心也,甘冒霜而停雪。叶幽人之雅趣,明君子之奇节。若乃确乎不拔,物莫与隆,阴阳不能变其性,雨露所以资其丰。</p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">—— 唐代•李绅《寒松赋》(节选)</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《雪夜山居图》题跋:夜寒如水浸匡林,忽觉雪天扑面寒。晓起开帘凭槛立,始知碎玉满空廊,余绍宋写。</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">欣赏随感:</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">乌石岩头老干昂,蟠枝拿雾傲穹苍。</p><p class="ql-block">针簇遥传壑底涛,<span style="font-size:18px;">鳞皴饱历风雨霜。</span></p><p class="ql-block">灯下挥毫摹劲骨,诗中寄意写衷肠。</p><p class="ql-block">千寻直上凌云志,独守空山阅岁长。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《沐尘山古松图》辛已元夜灯下(1941年)作于沐尘山中</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">余绍宋画竹取其“劲逸如其人”,画梅则“托意芳贞”。他远师文同、吴镇、石涛等名家,但更重“师造化”,通过观察寒柯堂周围的竹石、松梅、兰草,捕捉在风晴雨露下的千姿百态。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《墨梅•行书 双挖扇面立轴》缙云县博物馆藏</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">主干自底部向上生发梅干虬曲扭转,</p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">细枝四面舒展简净清瘦有疏花点点,</span></p><p class="ql-block">老干以篆籀笔法写出墨色对比强烈,</p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">借寒梅喻君子用墨点蕊以淡墨圈瓣。</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">此画的梅干赋予金石笔意顿挫有力,</p><p class="ql-block">墨色浓淡变化丰富节疤斑驳以明志;</p><p class="ql-block">梅花枝细而劲挺穿插错落疏密得当,</p><p class="ql-block">梅花简约空灵不求繁艳只有暗香至。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">余绍宋的梅<span style="font-size:18px;">与其松竹画法一脉相承,</span></p><p class="ql-block">他<span style="font-size:18px;">画梅重在骨力摒弃脂粉色彩缤纷;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">书法线条入画取元人墨梅简远意境,</span></p><p class="ql-block">他的墨梅<span style="font-size:18px;">重在人格寄托和笔墨精神。</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《墨梅图》(之一)丁亥岁朝(1947年正月初一),为子彬吾兄所作</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">观其破寒先发,避俗独妍,耻随桃李争暖,羞与棠杏竞嫣。月下横斜,疏影暗渡浅水;雪中清浅,冷香直透重帘。野桥侧畔,数点红凝残腊;古寺檐角,几枝白破新烟。樵子见之忘薪,钓叟对而停竿。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《墨梅图》(之二)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">欣赏随感:</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">孤山古干倚湖滨,淡墨圈花写早春。</p><p class="ql-block">篆笔纵横凝冷骨,素英错落绝嚣尘。</p><p class="ql-block">微云笼月留清影,碧水涵香寄逸身。</p><p class="ql-block">一卷西湖写生稿,千秋犹忆咏梅人。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《孤山墨梅图》丁卯春(1927年),西湖孤山写生。</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">出版著作:</p><p class="ql-block">一,书画理论类</p><p class="ql-block">1,《画法要录》:初编十七卷、二编十卷,分类辑录古代画学论述,专为摹习山水画而作,多次再版。</p><p class="ql-block">2,《书画书录解题》:十二卷,著录历代书画著作八百五十八种,被誉为中国书画典籍目录学的开山之作。</p><p class="ql-block">3,《中国画学源流之概观》:收录其在燕京华文学校的演讲稿,系统梳理中国画学发展脉络。</p><p class="ql-block">二,方志类</p><p class="ql-block">1,《龙游县志》:四十卷,1925年刊行,是其方志代表作之一。</p><p class="ql-block">2,《重修浙江通志稿》:主持纂修,共125册,抗战期间为保存地方文献而编纂,2010年出版标点本。</p><p class="ql-block">三,法律类</p><p class="ql-block">1,《司法例规》:1922年编,民国司法制度汇编。</p><p class="ql-block">四,其他</p><p class="ql-block">1,《余绍宋日记》:十册,2003年出版。</p><p class="ql-block">2,《寒柯堂诗》:诗集,台湾商务印书馆曾出版。</p><p class="ql-block">3,《金石书画》:主编《东南日报》副刊,共87期,2014年影印出版。</p><p class="ql-block">此外,浙江人民美术出版社2019年出版了《余绍宋集》,收录其散见文章。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《朱竹图》丁丑五月(1937年)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">结束语:</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">余绍宋是近代罕见的“全才型”学者与文人画家。他的艺术成就根植于深厚的学术修养,画史评价也正建立在此独特身份之上—他被视为“最后的文人画家”,画名常为学名所掩。</p><p class="ql-block">他的画学理论著作《书画书录解题》是中国首部书画类专科目录,著录东汉至近代850余种文献,被视为“目录学宏著”。《画法要录》则开中国画学系统研究之先河,推动了画学的现代转型。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋画像(二)作者:陈星名</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">上联:憂國不知身暗老</p><p class="ql-block">下联:多才終恐世相縻</p><p class="ql-block">—— 一塵仁兄屬,集袁說友蘇軾句(<span style="font-size:18px;">右侧)</span></p><p class="ql-block">甲申冬,余紹宋(<span style="font-size:18px;">左侧)</span></p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋书法作品(二)行书七言联对</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">画史对他评价很高,但带有鲜明的“学者”底色:</p><p class="ql-block">1,最后的文人画家</p><p class="ql-block">他幼承七代家学,学养深厚,艺术被视为人格的“外化”。</p><p class="ql-block">2,画坛地位与交游</p><p class="ql-block">叶恭绰将他与齐白石、张大干、吴湖帆等同列为“新画中九友”。他曾组织北京最早的画社之一“宣南画社”,是民初北京画坛的关键人物。</p><p class="ql-block">3,“画名掩于学名”</p><p class="ql-block">史论普遍认为他的书画成就被其法学、方志学及画学理论成就所掩盖。他精于鉴赏且身份复杂,主观上甚至“回避”职业画家身份,这让他的画史定位更偏向一位有极高笔墨修养的大学者。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《疏林幽居图》丙戌夏(1946年)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">诗云:</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">当杭州的风,漫过萱寿里的墙</p><p class="ql-block">寒柯堂的门,缓缓推开</p><p class="ql-block">曾经的宦海浮沉,都收进一方书斋</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">下图:余绍宋书斋《寒柯堂》</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">他曾踏过京华的官阶,</p><p class="ql-block">持一身风骨,拒浊世的虚妄。</p><p class="ql-block">卸下冠冕,辞别朝堂,</p><p class="ql-block">把半生的抱负,交付湖山与纸窗。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《寒雨晚归》(寒柯居士学画)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">堂前栽松,也植寒梅,</p><p class="ql-block">老干虬曲,是他笔底的模样。</p><p class="ql-block">章草的墨,漫过素宣,</p><p class="ql-block">篆籀的筋骨,藏进梅枝的跌宕。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《岁寒知己》(松竹梅图)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">十万卷藏书,曾堆满屋宇,</p><p class="ql-block">灯影下,校阅方志,品评书画。</p><p class="ql-block">烽火骤起,万卷飘零,</p><p class="ql-block">他把劫余的书卷,归还故土人家</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:《余绍宋日记》(北京图书馆出版社)</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">乱世流离,山河满目疮痍,</p><p class="ql-block">他挥毫义卖,为家国奔走。</p><p class="ql-block">诗行里,写尽民间疾苦,</p><p class="ql-block">一卷《寒柯堂诗》,记下时代的忧愁。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《秋山隐居图》</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">他画杜甫,画孤山的白梅,</p><p class="ql-block">不追逐繁花,只守一份清寒。</p><p class="ql-block">以书入画,以学养艺,</p><p class="ql-block">笔墨之间,是文人不改的肝胆。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《杜甫像图》(亦名:现代余绍宋杜甫像图轴)</p><p class="ql-block">收藏地:成都杜甫草堂博物馆(成都市青羊区青华路37号)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">寒柯,是寒木之柯,</p><p class="ql-block">历尽风霜,依旧挺拔。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《墨松图》壬戌九月(1922年)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">小楼早已淡出世人目光,</p><p class="ql-block">可纸上的梅,还在静静开花。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《孤山墨梅图》丁卯春(1927年),西湖孤山写生。</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">图片选自网络,特致谢!</p><p class="ql-block">下图:余绍宋《玉虹千丈》(飞瀑图)</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">背景音乐:【钢琴】空灵回忆叙事 - Better Days Piano</p><p class="ql-block">下图:余绍宋《奇峰乔木图》</p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">观其朝饮沆瀣,夕餐落英,素心自守,玄韵天成。不因地瘠而改节,岂为霜重而失馨?雪压愈劲,露滋更清。苔痕侵砌而神愈朗,鹤影掠梢而意弥深。至若春和景明,群芳竞发,彼独敛衽避席;及乎秋高气肃,众卉凋零,此方振袂扬馨。</p><p class="ql-block"></p><p class="ql-block">下图:余绍宋《墨兰图》</p><p class="ql-block">谢谢阅读!</p><p class="ql-block"></p>