一曲少年壮志,半生回望芳华——致敬永远的刘欢

凝石

<p class="ql-block">  余生于戊午岁(1978)。</p><p class="ql-block"> 癸酉之年(1993),负笈行囊,入师范庠序。</p><p class="ql-block"> 丁卯岁(1987),歌者刘欢一曲《少年壮志不言愁》,声传海内,亦入吾辈师范生之心。</p><p class="ql-block"> 彼时同窗,孰不能低吟“几度风雨几度春秋”?讲堂之内,廊舍之间,操场之畔,此曲不绝于耳。吾辈少年,将登杏坛,怀青云之志,歌不言之愁,纵前路多艰,自谓可一往担当。</p><p class="ql-block"> 己巳岁(1989),《弯弯的月亮》遍溢校园,曲中乡愁,恰似游子离乡之怀。</p><p class="ql-block"> 迨至九十年代,刘欢声华鼎盛。庚午(1990)《亚洲雄风》响彻亚运盛会;癸酉(1993)《千万次的问》随《北京人在纽约》叩击人心;甲戌(1994)《这一拜》,演三国风云;丁丑(1997)《好汉歌》,“大河向东流”一唱,举国皆知。更有《从头再来》,世间多少困顿之人,闻此曲而振衣再起。</p><p class="ql-block"> 刘欢其人:酒启其声,亦损其身。</p><p class="ql-block"> 其歌艺巅峰与身染沉疴,皆系于酒。</p><p class="ql-block"> 酒可以激其豪气。平日沉静内敛,微醺则情志尽抒。昔录《亚洲雄风》,数试未达,饮数杯啤酒,豪情奔涌,一唱而成。《好汉歌》诸名曲,皆于酒香之中酝酿而成。</p><p class="ql-block"> 酒亦为其抒怀之寄。其人不逐虚名,不随俗流,委屈自担。圈中知其善饮酒夜谈,常至通宵。</p><p class="ql-block"> 半生酣饮,终损躯骸。甲申(2004)右腿跌伤,初不以为意,强撑登台。长夜纵酒,旧疾迁延,遂成股骨头坏死。后复检得心疾,置支架。为念家人,乃断酒静养。</p><p class="ql-block"> 酒助其台上光华万丈,亦耗其半生体魄。</p><p class="ql-block"> 倏忽数十载,昔师范院中闻歌、憧憬杏坛之少年,今已执鞭讲台,耕耘有年。刘欢,乃吾辈一代人青春之偶像。其声伴吾苦读之时,励吾低谷之日。慷慨唱腔之中,有家国意气,有故土乡愁,有失意而再起之勇。</p><p class="ql-block"> 岁月默然,歌声恒在。每闻旧曲,便忆当年滚烫芳华。此数曲,早已非寻常乐章,实为一代人之心迹,常思常念,永记于心。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 悼刘欢 七律(平水韵)</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">一曲长风动九州,少年壮志忆从头。</p><p class="ql-block">雄歌震彻亚运鼓,浩气奔流好汉讴。</p><p class="ql-block">酒助豪情成绝唱,身罹沉疴抱清修。</p><p class="ql-block">音容虽远余声在,长伴芳华岁月留。</p> <p class="ql-block ql-indent-1">去世仅2天,人民日报对刘欢的称呼变了,五字之差释放强烈信号</p><p class="ql-block ql-indent-1">中秋满月,那个唱“弯弯的月亮”的他,永远告别了人世。</p><p class="ql-block ql-indent-1">9月25日上午9时52分,刘欢于上海因病离世,享年63岁。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他的遗愿,丧事从简,不设治丧委员会,不搞遗体告别,不开追悼会。</p><p class="ql-block ql-indent-1">来安静,走也安静,连谢幕都不肯惊动任何人——</p><p class="ql-block ql-indent-1">这份克制,太像他了。</p><p class="ql-block ql-indent-1">消息冲上热搜第一,很多人点进去时手都是抖的,心里还存着一丝“别是谣言”的侥幸。</p><p class="ql-block ql-indent-1">不少人感慨,当他的歌声戛然而止,属于那个时代的篇章也就此翻过了一页。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这话不夸张。</p><p class="ql-block ql-indent-1">你只要把他唱过的歌按年份排开,会发现一件很惊人的事——</p><p class="ql-block ql-indent-1">国家走到哪一步,他的歌声就跟到哪一步。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他的每首歌,都长在国家的时间刻度上</p><p class="ql-block ql-indent-1">1990年北京亚运会举办时国门刚对外开放。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他和韦唯合唱的《亚洲雄风》并非官方指定会歌,却在各处广为流传,一句“我们亚洲,山是高昂的头”!</p><p class="ql-block ql-indent-1">高亢的开篇,直接把人的胸怀都唱开了。</p><p class="ql-block ql-indent-1">1993年出国潮起,</p><p class="ql-block ql-indent-1">《北京人在纽约》里的《千万次的问》,替远赴异乡的人问出了那句“千万里我追寻着你,可是你却并不在意”。</p><p class="ql-block ql-indent-1">迷惘和不甘全在里头。</p><p class="ql-block ql-indent-1">《从头再来》本是唱给下岗工人的公益歌。</p><p class="ql-block ql-indent-1">“心若在,梦就在”,</p><p class="ql-block ql-indent-1">让多少跌到谷底的人红了眼眶,又咬着牙站了起来。</p><p class="ql-block ql-indent-1">到了2008年,北京鸟巢场馆,他和莎拉·布莱曼一同登台演出。</p><p class="ql-block ql-indent-1">没有炫技的华丽高音,仅一句经典歌词就引得十几亿观众守在屏前屏息静听,向全世界传递出从容自信的中国声量。</p><p class="ql-block ql-indent-1">此后他还为《流浪地球》献唱曲目《带着地球去流浪》。</p><p class="ql-block ql-indent-1">一段绵延二十多秒的悠长长音,把中国人对故土的深厚眷恋融入了浩瀚无垠的星海当中。</p><p class="ql-block ql-indent-1">除开其他作品之外,《弯弯的月亮》《少年壮志不言愁》《心中的太阳》这类歌曲也在列。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他几乎不唱小我情爱的缠绵,唱的是大时代里亿万人共同的心跳。</p><p class="ql-block ql-indent-1">所以,刘欢的离开,让三代人同时破防一点都不奇怪:</p><p class="ql-block ql-indent-1">祖辈会想起亚运会、水浒传,父辈想起下海、从头再来,年轻人想起奥运和流浪地球。</p><p class="ql-block ql-indent-1">我们以为在送别一个歌手,其实是在送别各自生命里被他歌声标注过的岁月,这里面有我们自己,也有刘欢的旁白。</p><p class="ql-block ql-indent-1">《好汉歌》是临时救场,一开口就成了绝唱</p><p class="ql-block ql-indent-1">这些歌里,最能说明他分量的,是《好汉歌》。</p><p class="ql-block ql-indent-1">几乎没什么人清楚,这首曲目最开始选定的演唱者,原本并不是他。</p><p class="ql-block ql-indent-1">头一位完成录制的歌手,野性展现得相当充分,却偏偏缺了梁山好汉自身带有的恢弘大气格局。</p><p class="ql-block ql-indent-1">而当天刘欢正巧在相邻的录音棚录制其他插曲,摄制组便抱着试试看的心态,主动向他发出了邀约。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他拿到歌谱专注扫了一遍,没有做过多额外准备,刚唱出第一句“大河向东流”,整间录音棚瞬间就安静了下来。</p><p class="ql-block ql-indent-1">不刻意嘶吼、不炫耀技巧,嗓音跟着旋律自然舒展,江湖儿女的洒脱气质与英雄豪杰的坦荡胸怀全都蕴含其中。</p><p class="ql-block ql-indent-1">听完之后作曲家赵季平大为触动。</p><p class="ql-block ql-indent-1">送审版本刚播放结束,在场领导当场敲定,这首作品的演唱者只能是他。</p><p class="ql-block ql-indent-1">1998年《水浒传》正式开播,“路见不平一声吼”的旋律传遍全国。</p><p class="ql-block ql-indent-1">没人想到这首临时救场的作品,后来成了影视音乐领域难以超越的标杆。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他心里的正职,从来是大学老师</p><p class="ql-block ql-indent-1">外人看他是“国嗓”,他自己却一直觉得,唱歌是副业,站讲台才是正职。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他大学就读期间主修法国文学,早年间和职业歌手这个身份没有丝毫关联。</p><p class="ql-block ql-indent-1">1985年,刘欢抱着玩票心态参加首都高校英语、法语歌曲大赛。</p><p class="ql-block ql-indent-1">两项都拿了冠军,这才误打误撞被央视盯上,一脚迈进了音乐圈。</p><p class="ql-block ql-indent-1">不过走红后没过多久,1991年他选择进入对外经贸大学任职,成为艺术教研室教师,主讲《西方音乐史》。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他在这个岗位上足足工作了三十二年,一直到2023年才正式办理退休手续。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这是刘欢不为人知的第二面,也是全校公认的最难选的热门课。</p><p class="ql-block ql-indent-1">三百人容量的大教室挤得座无虚席,没能选上的学生就算站后排、挤走廊也不愿错过听课机会。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他站在讲台上从巴赫一路讲到贝多芬,聊到兴致高昂时直接清唱示范,全程不用任何伴奏,一开口就是教科书级的专业水准。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他还亲自为学校谱写了校歌,一届又一届的学生都是唱着这首歌迎来自己的毕业时刻的。</p><p class="ql-block ql-indent-1">三十二年扎根讲台任教,他始终秉持的信条是多看重音乐本身,把个人姿态放得更低。</p><p class="ql-block ql-indent-1">生活里的他和台上判若两人:</p><p class="ql-block ql-indent-1">不爱应酬,很少带助理,小家电坏了自己修,闲下来在家研究做饭。</p><p class="ql-block ql-indent-1">几十年零绯闻、不炒作,安静得像个隐形人。</p><p class="ql-block ql-indent-1">和病痛缠斗的二十年,他没下过舞台</p><p class="ql-block ql-indent-1">进入人生的后半生阶段,这么多年来他一直都在和自己的身体状况做抗争。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这处隐疾的根源早在2004年就埋下了。</p><p class="ql-block ql-indent-1">当年筹办个人演唱会训练时他腿部受了伤,当时毫不在意硬撑了整整五年。</p><p class="ql-block ql-indent-1">2009年年初他在美国陪女儿读书期间旧伤加重,回国后确诊右腿股骨头缺血性坏死。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这种俗称“不死的癌症”的病不致命却长期剧痛,严重时他只能靠双拐支撑走路。</p><p class="ql-block ql-indent-1">2010年,他完成人工髋关节置换手术。</p><p class="ql-block ql-indent-1">术后仅一年就重返教学讲台,全程站立完成两个半小时的授课,台下没有任何人知晓他每一步都带着痛感。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他的心脏也曾出现过危急状况。</p><p class="ql-block ql-indent-1">2019年参与《歌手》节目录制前,他刚做完心脏支架手术,医生多次特意叮嘱他必须静养。</p><p class="ql-block ql-indent-1">录制进行到中途,他忽然出现心律失常症状,手抖得难以控制,自行取出速效救心丸吞下,仰着头休整片刻,硬撑着把整首歌演唱完毕。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他此前明确表示,来现场的观众是想听真实演唱,不是看假唱对口型。</p><p class="ql-block ql-indent-1">而到了演出生涯后期,他每次下场都得旁人搀扶才能走动。</p><p class="ql-block ql-indent-1">官方发布的讣告仅标注了“因病”二字,具体原因一直没有对外公开。</p><p class="ql-block ql-indent-1">当然,烟酒、熬夜这些年轻时的习惯,或许都在身体上留过账,但在医学结论出来之前,谁也不该替医生下诊断——</p><p class="ql-block ql-indent-1">这是对逝者最起码的尊重。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他掏出2000万,给没流量的年轻人修了一条路</p><p class="ql-block ql-indent-1">歌声之外,他还留了一份礼物,直到走后才被更多人看懂。</p><p class="ql-block ql-indent-1">2019年1月11日,他以个人名义捐出两千万元资金,和湖南卫视、中国社会福利基金会下属的芒果V基金为年轻音乐人单独开了一条直通路。</p><p class="ql-block ql-indent-1">设立的“刘欢原创音乐公益金”,每到1月11日就划拨一百万元给一名不满三十岁、没粉丝没流量的年轻唱作人——</p><p class="ql-block ql-indent-1">让他毫无顾虑全身心投入音乐创作。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这套规则处处反着资本的逻辑来:</p><p class="ql-block ql-indent-1">不看播放量,不看粉丝数,不靠打榜,由业内闭门推荐、多轮听审,他亲自听完所有入围作品,投下决定的一票。</p><p class="ql-block ql-indent-1">给他们的钱,也被严格限定用在录音、器材和推广上。</p><p class="ql-block ql-indent-1">到目前为止,该公益金已经举行了七届。、</p><p class="ql-block ql-indent-1">秦凡淇、裘德、阿弗娄、吴汉霄、闫泽欢、普阿山、杨格这些名字,先后走入公众视野。</p><p class="ql-block ql-indent-1">而作为首届得主的秦凡淇,刘欢特意赶往成都,亲手把证书和百万支票送到她家里。</p><p class="ql-block ql-indent-1">更早他就身体力行:</p><p class="ql-block ql-indent-1">当年《中国好声音》刚录完,他主动找团队,说翻唱总有唱完的一天,该做一档只看原创的节目——后来就有了《中国好歌曲》。</p><p class="ql-block ql-indent-1">三季留下《卷珠帘》《野子》《悟空》《画》一批唱到今天的作品。</p><p class="ql-block ql-indent-1">后来节目没了,他自己掏钱接着做;流量不肯走的路,他亲手修。</p><p class="ql-block ql-indent-1">大家此前最为惦念的疑问很快得到了回应:</p><p class="ql-block ql-indent-1">这项公益金之后还会不会继续举办?</p><p class="ql-block ql-indent-1">芒果V基金对外发布公开说明称,刘欢生前就已经完成了相关授权安排,他的妻子卢璐将继续参与后续监督,整套运行机制完全不做改动。</p><p class="ql-block ql-indent-1">最后</p><p class="ql-block ql-indent-1">有细心的网友发现,人民日报这次报道,开头写的是“著名音乐家刘欢去世”——</p><p class="ql-block ql-indent-1">从直呼其名到加上五个字。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这是国家对他艺术成就、行业贡献和社会价值的郑重盖章。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他早就不止是一名普通的演唱者,更是被纳入中国当代音乐史的代表性文化符号。</p><p class="ql-block ql-indent-1">一个人最妥帖的告别,从来不是被多少人簇拥着铭记,而是给后来的人留下一条能走的路、一盏还亮着的灯。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他用歌声替国家的每一个重要时刻做了旁白,又用两千万元替无名的年轻人修了小路。</p><p class="ql-block ql-indent-1">人会谢幕,歌不会;舞台会暗,他亲手点亮的那一盏,不会。</p><p class="ql-block ql-indent-1">往后每逢中秋佳节,圆月高悬夜空之际,人们总会忆起那位声线浑厚的人,想起他伴着月光咏唱过的山河烟火。</p><p class="ql-block ql-indent-1">刘欢老师,音容宛在,一路走好。</p><p class="ql-block ql-indent-1">——全文完。</p><p class="ql-block ql-indent-1">本文部分信息来源:</p><p class="ql-block ql-indent-1">中青网、极目新闻、每经网、C视频...</p>