<p class="ql-block">酸模叶蓼赋 xks0917c</p><p class="ql-block">丙午白露后十日,余过忠义乡金钟桥。</p><p class="ql-block">忽见桥头三角坪翠植丛生,中有蓼花一片,株高三四尺,叶绿花红,秋风摇曳,夕阳斜照。</p><p class="ql-block">老翁拄杖笑指曰:“此俗呼大叶蓼,入药曰酸模叶蓼,治水肿去湿疹之传统良药也。”</p><p class="ql-block">余感造化之仁厚,赠万物之药性,而作斯赋,以彰其妙。</p> <p class="ql-block">夫蓼之为物,南北皆有分布,一年生之草本。</p><p class="ql-block">禀天地之至性,得水土之泽润。</p><p class="ql-block">喜生湿润耕地、沟旁溪畔,不择沃瘠而禀性坚韧。</p><p class="ql-block">其茎直立而分枝,无毛节膨若竹韵。</p><p class="ql-block">叶披针状,形若刀剑,宽仅寸许,长可五寸。</p><p class="ql-block">顶端渐尖,基部楔形,叶面青翠,中缀黑褐新月之斑纹;</p><p class="ql-block">宛如美人眉间朱砂,又似夜空弦月印痕。</p><p class="ql-block">两面中脉,短硬伏毛密布;</p><p class="ql-block">全缘边缘,粗缘之毛森森。</p><p class="ql-block">叶柄短促,被毛亦深。</p><p class="ql-block">托叶鞘筒状,膜质淡褐,具多数脉,长可一寸;</p><p class="ql-block">顶端截形,常无缘毛,如仕女之束素,端然有节,翩然有韵。</p> <p class="ql-block">至若闽地八月,花始绽起。</p><p class="ql-block">九十月为盛,持续至初冬方止。</p><p class="ql-block">总状花序,穗状排列,顶生腋生,近直立而花紧密。</p><p class="ql-block">数穗复成圆锥,花序梗上密布腺体。</p><p class="ql-block">苞片漏斗状,边缘短缘毛疏稀。</p><p class="ql-block">花被淡红或粉白,四至五深裂,裂片椭圆形,外面两片较大,脉纹粗壮,顶端叉分,向外弯起。</p><p class="ql-block">雄蕊六枚,环列花被之内,与花裂片交错而立;</p><p class="ql-block">花丝纤细,长仅半分,基部略宽,顶端渐尖,淡红花药,如瓣妍丽。</p><p class="ql-block">雌蕊居中,二心皮合生,花柱二枚,自子房顶端分离,向外反折如戟。</p><p class="ql-block">柱头头状,位于花被开口边缘,以待花粉之落。</p><p class="ql-block">子房卵形,侧扁双凹,藏于宿存花被之内,如婴之在襁褓;</p><p class="ql-block">基底胎座,内蕴一胚珠,后发育成黑褐光亮之瘦果。</p><p class="ql-block">果期九月至仲冬,瘦果宽卵形,双凹长一分,富有光泽。</p> <p class="ql-block">若夫其用,可谓多能。</p><p class="ql-block">中医谓其全草味辛性温,具利湿解毒、散瘀消肿、止痒之功;</p><p class="ql-block">果实可利尿,疗疮毒与水肿。</p><p class="ql-block">《本草拾遗》载其“利尿、消肿、润肠通便”,味酸苦性凉,为后世研验之基础,拓宽其应用。</p><p class="ql-block">现代研究知其含黄酮、多酚类物质,有抗炎、抗氧化之效,可辅治咽喉肿痛、跌打损伤、皮肤瘙痒及风湿痹痛。</p><p class="ql-block">饲用则花前采撷,茎叶柔嫩多汁,为猪牛羊之优质青饲;</p><p class="ql-block">种子富含淀粉,禽畜适口,食之纷争。</p><p class="ql-block">农用则可防虫害,旧时流行:</p><p class="ql-block">鲜草捣烂浸水一日,滤液喷洒可防稻虱、稻苞虫;</p><p class="ql-block">晒干碾粉撒菜叶,可防蔬菜之害虫。</p><p class="ql-block">其用亦入日常生活,山民智聪:</p><p class="ql-block">晒干点燃可驱蚊驱蝇;鲜叶揉敷能缓解蚊叮;</p><p class="ql-block">又为制酒曲之常用草药,与米粉发酵可酿酒,亦可捂熟青柿,使其脱涩变红。</p><p class="ql-block">更可醉鱼捕鱼,捣碎撒水中,使鱼群暂晕,便于捕捞。余总角之时,常截水溪爿,以此醉鱼,效果甚好。</p><p class="ql-block">又可植于水边观赏,叶面黑褐新月斑与淡红花穗相映,颇得野趣之妙。</p> <p class="ql-block">观此一草,生于荒坪而不怨,长于沟渠而自荣。</p><p class="ql-block">春萌夏长,秋华冬实,顺四时之序而不争。</p><p class="ql-block">虽为路人眼中之“杂草”,实乃造化赐人之琼瑛。</p><p class="ql-block">其性至贱,其用至广;</p><p class="ql-block">其形至微,其德至丰。</p><p class="ql-block">昔贤云“一物有一物之用”,斯言诚哉!</p><p class="ql-block">余立于桥头,看秋风摇曳花穗,夕阳西下,暮色渐浓。</p><p class="ql-block">山翁已拄杖远去,而蓼花犹自摇曳于荒烟蔓草之间,不因无人观赏而减其药香,不因生于僻壤而损其芳容。</p> <p class="ql-block">呜呼!</p><p class="ql-block">天地生物,各禀其性;</p><p class="ql-block">圣人制物,各尽其用。</p><p class="ql-block">若酸模叶蓼者,可谓得造化之钟情者也。</p><p class="ql-block">余感其德,故为之赋,略述其胜。</p><p class="ql-block">时暮色四合,飞鸟归林,余亦踽踽而归,惟见桥下清水潺潺,映一带蓼花如霞蔚云蒸焉。</p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 以上照片摄于金钟桥三角坪xks914-917</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 以上视频制作于xks0917</span></p>