植物观赏 锥栗 土名榛子

新天地

<p class="ql-block">锥栗赋 xks0915c</p><p class="ql-block">丙午白露后七日,余行山中,过仙人岩,见园中锥栗,青果悬挂累累,刺绒绒大如网球,约有一成果熟,毛刺转褐,开裂露出褐色坚果,有感而作。</p> <p class="ql-block">闽山多锥栗,建瓯冠全国。</p><p class="ql-block">望满山遍野,处处见其果。</p><p class="ql-block">锥栗者,与板栗同属,一球仅一籽,因其果实底圆而顶尖,形如锥,故得名。其树高大,余老家村南一棵五十年古树,高擎云四丈,粗二人合抱,故有锥栗王之称。</p><p class="ql-block">观其生长之序,岁岁立夏初花,小满最盛。</p><p class="ql-block">花序长达半尺,形似商陆花穗,花蕾青绿,花开黄白,一树如雪压丛。</p><p class="ql-block">果结三秋,十月成熟,壳裂坠地,捡来晒干,视为珍奇,闽人呼为榛子。</p> <p class="ql-block">夫锥栗者,实天地之精华,禀秋金之正气。</p><p class="ql-block">其形也,下圆上锐,如锥处囊中,锋芒微露;</p><p class="ql-block">其色也,初青如碧玉,渐褐如琥珀,终则黝然如墨,光泽亮丽。</p><p class="ql-block">壳外毛刺森然,似刺猬之蜷缩,护其珍于内;</p><p class="ql-block">壳内一籽独藏,如珠玉之在蚌,守其真于中。</p><p class="ql-block">剖而观之,肉色淡黄,肌理细腻,生食脆甜,熟食粉糯,可炒可蒸。</p><p class="ql-block">秋霜既降,山民携筐入林,拾取坠果,笑语盈盈。</p><p class="ql-block">或剥皮煮汤,或连壳爆炒,香气四溢,满室生春。</p><p class="ql-block">其味甘而不腻,性平而不燥,诚果中之佳品也。</p><p class="ql-block">孙思邈谓之肾果,入千金方以济黎民。</p><p class="ql-block">其用甚广:可饲可酿,可药可粮。</p><p class="ql-block">健胃补肾,主治虚羸,效胜灵汤。</p> <p class="ql-block">考古溯史,锥栗之植,已六千年矣。</p><p class="ql-block">河姆渡遗址中,栗壳成堆,灿然可见。</p><p class="ql-block">春秋之际,人工栽培已兴。</p><p class="ql-block">《诗经》所载“树之榛栗,椅桐梓漆”,即其证也。</p><p class="ql-block">福建建瓯栽培锥栗,始于汉代,迄今二千余载,至今满山遍野,处处葱茏。</p><p class="ql-block">朱熹寓闽时,尝作《次秀野杂诗韵·栗熟》诗云:“共期秋实充肠饱,不羡春华转眼空。”此语最得锥栗之神髓——朴实无华,而养人无尽,惠济苍生。</p><p class="ql-block">陆游任福建常平茶盐公事,居建瓯一载,夜食炒栗,感慨系之:“齿根浮动叹吾衰,山栗炮燔疗夜饥。唤起少年京辇梦,和宁门外早朝来。”又引苏辙诗句“老去自添腰脚病,山翁服栗旧传方”,记述古人以栗养生。一榛一栗,遂与诗人身世相映。</p><p class="ql-block">明人杨荣,建瓯人也,曾于栗图上题诗云:“山果经霜欲熟时,苞如刺猬碧参差。早知战慄承天意,不遣龙沙涕泪垂。”诗成而栗列为贡品,得“贡闽榛”之誉称。</p><p class="ql-block">一物之微,而唐宋以降,骚人墨客咏之不绝,益播芳扬名。</p><p class="ql-block">杜甫拾橡栗而叹天寒,范成大指灰中芋栗而笑,吴宽煮栗粥而疗腰痛,皆与锥栗相辉映于文史之中。</p> <p class="ql-block">余观锥栗之德,外刚内柔,刺壳以自卫,甘果以养人。</p><p class="ql-block">不争春华之艳艳,但结秋实之沉沉。</p><p class="ql-block">一锥栗耳,小而微物,然其承载者,岂止口腹之欲、养生之果哉?</p><p class="ql-block">其形若锥,喻正直也;</p><p class="ql-block">其味甘平,喻中和也;</p><p class="ql-block">其寿千年,喻松鹤也。</p><p class="ql-block">自河姆渡之先民,至春秋之农人;</p><p class="ql-block">自汉唐之山野,至宋明之文士,锥栗一果,贯穿千年,见证农耕文明之薪火相传,承载文人墨客之情感寄托。</p><p class="ql-block">今余行山中,见锥栗累累,感其形之朴、味之甘、史之悠,不觉肃然起敬。</p><p class="ql-block">嗟乎!</p><p class="ql-block">世有珍果,其名锥栗,生于闽山,养于闽人,而德被天下,福荫众生。</p><p class="ql-block">遂作此赋,以彰其形美用博,赞其文明传承。</p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">以上照片摄于仙人岩和回急弯栗园xks914-915</span></p> <p class="ql-block">锥栗韵文赋 xks0915c</p><p class="ql-block">闽山苍苍,忠溪泱泱。</p><p class="ql-block">有嘉木兮,锥栗名扬。</p><p class="ql-block">高耸入云,寿不寻常;</p><p class="ql-block">华盖如帷,荫庇屋廊。</p><p class="ql-block">村南古树,五十春秋,</p><p class="ql-block">二人合抱,号曰栗王。</p><p class="ql-block">立夏初花,小满最盛,</p><p class="ql-block">穗垂半尺,花白带黄。</p><p class="ql-block">不争春华之妍丽,但蓄秋实之芬芳。</p><p class="ql-block">果结三秋,熟于霜降。</p><p class="ql-block">青苞犹似刺猬,渐转褐色乌亮:</p><p class="ql-block">裂壳坠籽如丸,形若金锥煌煌。</p><p class="ql-block">一球一籽,独抱其中,褐壳如琥珀,肉甘似琼浆。</p><p class="ql-block">孙思邈谓之肾果,解疾厄入千金方。</p><p class="ql-block">其用甚广:可饲可酿,可药可粮。</p><p class="ql-block">健胃补肾,主治虚羸,效胜灵汤。</p><p class="ql-block">考其渊源,则久长矣。</p><p class="ql-block">河姆渡畔,六千载栗壳犹存;</p><p class="ql-block">诗经篇中,榛栗并列颂其香。</p><p class="ql-block">汉植建瓯,二千余载;</p><p class="ql-block">贡称闽榛,杨荣题芳。</p><p class="ql-block">陆游夜食忆京华,朱熹咏秋实充肠。</p><p class="ql-block">唐宋以降,骚客咏叹,文脉绵长。</p><p class="ql-block">嗟乎!</p><p class="ql-block">锥栗之德,外刚内柔,藏甘于刺,不炫不矜。</p><p class="ql-block">生于深山,养于闽人,而名满天下,福荫万民。</p><p class="ql-block">一果之中,蕴六千年文明,寄千百载诗心。</p><p class="ql-block">因为之赋,以颂其珍。</p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 以上视频制作于xks0915</span></p>