陆九渊门人

青田枫杨

<p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">  南宋大儒陆九渊,致力于传道讲学,歌咏愉愉,其讲学历经了临安富阳讲学、槐堂三年讲学、国学四次讲《春秋》、象山五年讲学、荆门讲《皇极》五个时期,门下弟子多逾千人,门人构成十分多元。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 1. 籍贯分布广泛,以江西为核心,辐射东南诸省。门人绝大多数出自江西,金溪、临川、南城、丰城、崇仁、南丰等地是弟子集中区域,这和陆九渊长期在江西槐堂、象山讲学密切相关;同时遍布浙江、福建、湖南、四川、江苏等东南各地,也有宗室子弟远道来求学,体现陆九渊学说在江南地区传播影响力。不少门人是家族群体,如南城包氏兄弟、新昌石氏、奉化舒氏,一家多人师从陆九渊。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 2. 人员身份复杂,士大夫与普通士子兼备,不少人科举入仕。门人里有大量进士,如杨简、袁燮、舒璘、沈焕(甬上四先生)、罗点、傅梦泉等,很多弟子考取功名,为官从政,把心学思想带入官场;也有普通布衣士子,还有武将出身的李云(将家子,有勇力),也存在部分私淑弟子,未曾当面受教,仰慕其学说而私淑研习。部分门人信息残缺,姓名、籍贯、官职无考,只留存名号,反映史料记载的局限。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 3. 存在大量亲缘、姻亲关系的弟子群体。陆九渊的姻亲、亲属后辈不少归入门下:包括陆九渊兄长的女婿(张商佐、周清叟、熊鉴、黄叔丰)、其妻吴氏的亲属(吴伯颙、吴仲时、胥训);家族子弟父子兄弟同受学十分普遍,如包扬兄弟、石宗昭兄弟、舒璘兄弟、黄枏兄弟,形成家族式的学术传承。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 4. 弟子学术水平参差不齐,有核心高第弟子,也有普通问学者。其中毛必强为高第弟子,造诣精深;杨简、袁燮、舒璘、沈焕是陆学最著名代表,后世称“甬上四先生”,是陆九渊心学最重要的传承者。也有部分门人只是书信问学,未曾当面听讲;有的弟子初学喜好高论,经陆九渊教化后转变。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 5. 门人既有直接受业弟子,也有书信往来问学者。一部分弟子亲临槐堂、象山等地追随陆九渊当面受教;还有很多人以书信方式向陆九渊问学,陆九渊留存大量与门人的书信,是其讲学思想的重要载体。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 6. 门人的社会声望与后世影响。不少门人拥有号、先生之称,如东湖先生、克堂先生、絜斋先生、心斋先生等,在地方颇有声望;部分门人还参与当时的学术交流,例如路彦彬曾随陆九渊拜访朱熹,见证朱陆学术交往。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 总的来说,陆九渊门人数量庞大,地域以江西为本,遍及东南,士宦布衣并存,家族子弟、姻亲弟子占比不小,既有名扬后世的核心传人,也有大量史料记载简略的普通士子,共同构成陆九渊心学的传播群体。</span></p> 陆九渊门人录 <p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">万人杰,字正淳,兴国军大冶县(今湖北省大治县)人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">丰有俊,字宅之,鄞县(隶属浙江宁波市)人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">邓约礼,字文范,本盱江人,家临川。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">邓远,字文苑,南城人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">邓泳,字德载,自号巽坡(巽波)先生,邓约礼次子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">王遇,字子合,号东湖先生,云潭州龙溪人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">王允文,字文伯,丰城人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">毛必强,字刚伯,造诣甚深,亦高第弟子也。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">毛元善,建昌南城人</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">包扬,字显道,人称克堂先生,建昌南城人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">包约,字详道,包扬之兄,建昌南城人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">包逊,字敏道,包扬之弟,建昌南城人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">包日庵,名不详,建昌南城人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">包恢,字宏父(宏甫),号宏斋先生,南城包扬之子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">石宗昭,字应之,浙江新昌人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">石斗文,字天民,浙江新昌人,石宗昭之兄。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">冯传之,名未详。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">冯元质,名不详,籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">丘(邱)元寿,名不可考,福建邵武人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">吕祖俭,字子约,号大愚叟,吕祖谦之弟,浙江金华人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">刘伯文,名与官阶无可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">刘伯正,字直卿,饶州余干人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">刘尧夫,字淳叟,又作纯叟,金溪人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">刘敬夫,诸名不载其名,建昌南丰人。淳熙八年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">刘定夫,陆九渊有《书刘定夫诗轴》,刘定夫有《象山诗》云:三日观山山愈妍,锦囊收拾不胜编。万山扰扰何为者,唯有灵台山岿然。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">刘仲复,其他皆不详。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">刘恭,字伯协。建昌南城人。绍熙元年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">刘深父,以书信问学。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">刘志甫,名不详,籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">刘孟容,字公度。隆兴(治所在南昌)人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">刘德固,名不详,籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">刘季蒙,名不详。里居、官阶不可考。陆的《赠刘季蒙》。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">朱桴,字济道,金溪何源朱坊(鸣阳)人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">朱泰卿,字亨道,朱桴之弟。朱坊人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">朱克家,字幹叔,其他皆不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">朱益叔,姓名之外皆不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">朱益伯,金溪人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">朱元瑜,字忠甫,临川人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">朱季绎,名不详,南城人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">许中应,字号里居、官职皆不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">许昌朝,名、里居、官阶皆无可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">孙应时,字季和,自称烛湖居士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">江泰之,名不详,籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">乔德占,名不详,籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">杨简,字敬重,慈溪人,乾道五年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">杨楫,字通老。福建长溪人。淳熙五年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">杨方,字子直,号澹轩先生、澹轩老叟,长沙人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">沈焕,字叔晦,定海(浙江舟山)人,谥端宪。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">沈炳,字季文,沈焕之弟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">吴郇,字号、官阶皆不详,金溪人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">吴显仲,名未详,里居、官职不可考。陆九渊有《与吴显仲》书三封。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">吴伯颙,名颙若。金溪人,陆九渊妻吴氏之弟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">吴仲时(诗),名厚若,吴伯颙弟,《陆九渊集》卷六有《与吴仲时》书。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">吴叔有,名诚若,吴伯颙弟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">吴景立,金溪人,友傅琴山,世居金溪之沙岗。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">吴元子,字子嗣,临川人,登庆元二年(1196)科进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">吴绍古,号云锦,饶州安仁县石痕里人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">吴君玉,名不详,籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">陈武,字蕃叟,瑞安(浙江辖区)人,陈傅良族弟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">陈绾,字晋卿,福建福唐人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">陈刚,字正己,盱江人,又云建昌之瓯江人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">陈去华,名不详,南海人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">陈师渊,名不详,金溪人。《题翠云寺壁》中云“陈师渊作饭供”。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">陈咏之,字之道,官池州通判。私淑弟子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">陈君举,名傅良,字君举,号止斋,瑞安人,陈武族兄。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">李性传,字成之。嘉定四年举进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">李缨,字德章,临川人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">李浩,字德远,建昌人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">李肃,字仲钦,李浩之子,登淳熙八年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">李复,字信仲,李肃之子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">李修己,字思永,丰城人,乾道进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">李伯敏,字敏求,一字好古,高安人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">李伯诚,名不详。籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">李义山,字伯高,李修己之子,中嘉定进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">李季远,名不详,籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">李叔润,名不详,籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">李云,兴国人,李云为将家子,有勇力,陆九渊奇而教之。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">邵叔谊(义),浙江人,朱熹称其为邵叔义,名及官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">邵中孚,里居、官阶皆无考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">张商佐,字辅之,金溪人,陆九渊仲兄陆九叙之婿。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">张孝直,字英甫,临川人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">张衍,字季悦,南城人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">张明之,字诚子,信州贵溪人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">张行己,官阶、里居无可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">张少石,名镇,字少石,建昌南城人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">张伯强,里居、官阶无可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">张次房,名不详,临川人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">张季忠,名不详,籍贯、官阶不详。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">张宏,字元度,临川人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">严滋,字泰伯,临川人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">严松,字松年,盱江人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">邹斌,字俊父(甫),临川人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">利元吉,字文伯,盱江人,绍熙元年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">宋复,字无悔,临川人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">罗点,字春伯,号此庵,抚州崇仁人。登淳熙二年进士第,廷试第二人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">罗献,字章夫,建昌南丰人。登庆元二年(1196)进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">周清叟,字廉夫,陆九叙之婿。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">周伯熊,南城人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">周孚先,里居官阶无可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">周良,字元忠,南城人,嘉定七年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">林梦英,字叔虎,一字子应,大父自闽清徙临川。淳熙二年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">孟涣,字济父,临川人,淳熙二年(1175)进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">郑学古,名不详,籍贯、官阶皆不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">郑湜,字溥之,闽县人,乾道二年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">赵彦肃,字子钦,浙江建德人。宋皇室宗人。乾道进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">赵端顾,字养正,家临川,登嘉定七年(1214)进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">赵师雍,字然道,黄岩(浙江台州辖区)人。淳熙十四年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">赵师蒧(diǎn),字咏道,黄岩人,赵师雍之弟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">赵焯,字景昭,开封人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">赵子新,名不详,籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">姚宏中,字安道,海阳人,登嘉定进士。陆九渊私淑弟子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">项安世,字平父(甫),号平庵,先括苍人,后家江陵,淳熙二年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">胥训,字必先,陆九渊妻吴夫人之第三妹之婿。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">俞廷椿,字寿翁,临川人,乾道八年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">饶延年,字伯永,号止翁,又号寿翁,崇仁彭原人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">胡大时,字季随,号盘古,又作盘谷,崇安人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">胡拱,字达材,东浙人。浙江余姚人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">胡撙,字崇礼,胡拱之弟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">胡无相,临川人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">祝才叔,名不详,临川南栎人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">袁燮,字和叔,鄞(浙江宁波)人,学者称之为絜斋先生。淳熙辛丑进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">袁甫,字广微,袁燮之子,嘉定七年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">徐谊,字子宜,一字宏父,温州人。乾道八年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">徐子石,字劲仲,临川人,登庆元五年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">徐仲诚,名不详,里居、官阶皆无可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">晁百谈,字元默,临川人,太中大夫晁咏之曾孙。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">郭震,字醇仁,成都人,自蜀中来求言,陆九渊作《本斋记》。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">郭邦逸,字逍遥。新安或建安人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">郭邦瑞,邦逸之兄。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">高宗商,字应朝,一说应时,浙江人,乾道八年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">高商老,字、号不可考,浙江括苍人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">倪巨川,字济甫,里居、官阶不可考。与饶寿翁交好。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">倪伯珍,名不详,籍贯、官阶不可考,象山讲学时,倪所居处为“愈高”。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">倪九成,名不详,籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">桂昭然,字德辉,信州贵溪人。登庆元五年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">陶赞仲,里居、官阶无可考。陆有《与陶赞仲》书二封。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">诸葛千能,字诚之,会稽人(一说山阴人)。淳熙进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">诸葛受之,名不传诸葛诚之之兄。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">曹建,字立之,余干人,学者称为无妄先生。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">曹廷,字挺之,曹建之弟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">黄裳,有三个黄裳,一字彦山,陈普门人;一字文叔,普城人,乃陈概讲友;一字元吉,宁德人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">黄叔丰,字元吉,金溪人,为陆九渊仲兄之次婿。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">黄枏(楠),字达材,南丰人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">黄椿,字康年,黄壶隐之第四子,黄枏之弟,黄棐之兄。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">黄棐(fěi),字彦文,黄壶隐之第五子。黄枏、黄椿之弟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">黄文晟,世称壶隐先生,黄枏、黄椿、黄棐之父。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">黄日新,官阶无可考,金溪人,陆九渊有《与黄日新》书。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">黄循中,官阶无可考,或云临川人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">章节夫,字仲制,一作仲至,学者称其从轩先生,临川人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">符叙,字舜功,南康军建昌县人。“师事先生甚久,始见时,颇好为高论。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">符初,字复仲,南康军建昌县人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">傅梦泉,字子渊,号若水,建昌南城人,登淳熙二年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">傅圣谟,字、号、官职皆不详。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">傅仲昭,字、号、官职皆不详。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">傅齐贤,字、号、官职皆不详。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">傅克明,字、号、官职皆不详。以上四傅,《陆子学谱》列入傅梦泉之后。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">傅子云,字季鲁,号琴山,金溪何源白鳝村人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">舒璘,舒琥之弟,字元质,一字元宾,奉化人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">舒琥,字西美,舒璘之兄,乡贡进士。奉化人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">舒琪,字元英,舒琥、舒璘之弟。奉化人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">彭兴宗,字世昌,金溪人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">曾滂,字孟博,临川人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">曾极,字景建,临川人,曾滂之子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">曾祖道,字宅之,一字择之,庐陵(今吉安)人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">曾敬之,名不详,里居、官阶皆无可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">曾友之,名不详,里居、官阶无可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">曾充之,名不详,籍贯、官阶皆不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">游元,字淳夫,抚州人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">董德修,字仲修,乐安流坑人。世称“心斋先生”。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">董元锡,名不详,籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">程敦蒙,名不详,里居、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">葛少良,金溪陆坊葛坊人,葛赓第五子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">葛宗允,葛少良之兄,葛赓第四子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">童伯虞,名为政,字伯虞,贵溪合盘石人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">路彦彬,字谦亨,曾跟随陆九渊访朱熹于南康军。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">詹阜民,字子南,号默信,浙江遂安人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">蔡幼学,字行之,温州瑞安人,乾道八年进士。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">熊鉴,陆九叙之女婿。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">缪文子,名不详,里居、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">廖懋卿,廖幼卿之兄。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">潘友文,字文叔,人称潘佛子,金华人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">颜子坚,名不详,籍贯、官阶不可考。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">薛公辨,名不详,籍贯、官阶不详。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">戴溪,字肖望,又称少望。学者称“岷隐先生”,浙江永嘉人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">(资料来源:赵伟《陆九渊门人》)</span></p> 读《陆九渊门人录》感怀 <p class="ql-block"><span style="color:rgb(176, 79, 187); font-size:22px;">  </span><span style="color:rgb(255, 138, 0); font-size:22px;">《陆九渊门人录》展读至此,百余学人姓名次第铺陈,跨越浙闽赣川、大江南北,散落着南宋心学一脉生生不息的文脉星火。这些留名青史的儒者,或有字号籍贯、科第仕履可考,成为学界栋梁;或仅存姓氏,生平行迹湮于岁月,默默承续师道。众生百态,汇聚成象山心学最盛大的师门气象,令人抚卷沉吟,心生无限感慨。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(255, 138, 0); font-size:22px;"> 南宋文风鼎盛,理学百家争鸣,陆九渊独辟心学蹊径,不重章句训诂之繁琐,直指“心即理”的本心大道。正因学旨通透、直指性命,方能感召四方之士,千里赴学、执经问义。观其门人谱系,地域遍及江西临川、南城、金溪、贵溪,浙江宁波、新昌、永嘉,福建邵武、长溪,乃至巴蜀、岭南之地,不分远近、无分尊卑,皆慕象山师道而来。其中有包氏一族兄弟父子、朱氏昆仲、吴氏宗亲,家族传学,薪火相接;有吕祖俭、袁燮、袁甫、沈焕等世家名儒,弃俗学而归本心;有进士名臣立身朝堂,以心学济世安民;亦有布衣寒士潜心问道,不求功名,唯求明理。更有无数姓名、字号、官阶皆不可考的学人,或书信问学,或旁听受教,无名无位,却赤诚向道,让心学火种遍撒世间。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(255, 138, 0); font-size:22px;"> 最动人者,从不是师门的声势浩大,而是学人的纯粹坚守。世人多知陆象山“宇宙便是吾心,吾心即是宇宙”的千古绝唱,却少知身后百余门人躬身践行、传道不息的默默之功。毛必强造诣精深,为高第弟子;傅梦泉、杨简、舒璘、项安世诸贤,各得心学精髓,开一方学风;刘定夫以“唯有灵台山岿然”明志,见象山门人澄澈笃定之胸襟;李云出身行伍,勇力过人,却为象山所学感化,弃莽勇而向儒道,足见心学育人无界。他们有人立身科场,以仁心施政;有人隐居乡野,以讲学育人;有人笔墨传文,阐发师学;有人躬身自省,坚守本心,让心学不再是书斋空谈的义理,而是可修、可守、可用的立身之道。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(255, 138, 0); font-size:22px;"> 岁月苍茫,千载流转,时光淘尽了功名利禄、仕途荣辱。太多门人淹没于史海,籍贯无考、事迹无传,仅在这一卷谱系中留得姓名一瞬。可文脉从不会因无名而黯淡,大道从不因无闻而断绝。正是这一代代有名、无名的门人,薪火相传、接续耕耘,让象山心学扎根江南沃土,融汇千年儒脉,打破经学桎梏,开启心性自觉的儒学新境,为后世阳明心学的发扬光大埋下深远伏笔。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(255, 138, 0); font-size:22px;"> 古来圣贤立学,从非一人之功;千古文脉绵延,皆是群贤之力。陆九渊开一派心学,诸门人承一脉师魂,不求赫赫声名,但求明明本心。这密密麻麻的姓名名录,不是冰冷的史料罗列,而是南宋儒者问道求真的滚烫初心,是中华文脉生生不息的最好见证。世道变迁,人事更迭,然本心不灭、大道长存,一代代学人薪火赓续,让圣贤之学穿越千年岁月,依旧熠熠生辉、润泽后人。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(255, 138, 0); font-size:22px;"> 丙午年丁酉壬辰日(八月初五),公历2026年9月15日</span></p>