<p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">《清风阁》临屏宋词三百首之:西江月·新秋写兴(第六十八期)</b></p><p class="ql-block"><b>西江月•新秋写兴</b></p><p class="ql-block"><b>刘辰翁〔宋代〕</b></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">天上低昂似旧,人间儿女成狂。夜来处处试新妆。却是人间天上。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">不觉新凉似水,相思两鬓如霜。梦从海底跨枯桑。阅尽银河风浪。</span></p><p class="ql-block">1·西江月 钦定词谱</p><p class="ql-block">双调五十字,前后段各四句,两平韵、一叶韵——依柳永体</p><p class="ql-block">2、主题:以中秋为背景,可咏物,感怀,怀远</p><p class="ql-block">3、限词林正韵</p><p class="ql-block"><b>本期整理:琳琅</b></p><p class="ql-block"><b>译文附后</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">《清风阁》编辑部</b></p><p class="ql-block">社长:微风</p><p class="ql-block">副社长:闲云野鹤 爱染流年 竹溪听笛</p><p class="ql-block">总编:孤岛</p><p class="ql-block">副总编:昨夜落花 蓝色雨 芥子</p><p class="ql-block">理事长:若影 静怡</p><p class="ql-block">责任编辑:羽君 坏小坏</p><p class="ql-block">编委:琳琅 天娇</p> <p class="ql-block"><b>01. 西江月·中秋(步韵鹤姐)</b></p><p class="ql-block"><b>琳琅</b></p><p class="ql-block">桂影悄移琼盏,菊香漫染金秋。凉风引客一廊幽。月下同欢时候。</p><p class="ql-block">高咏何妨倾醉,疏狂且共登楼。只言诗酒別无求。笑挽婵娟舞袖。</p><p class="ql-block"><b>02. 西江月·中秋思亲</b></p><p class="ql-block"><b>琳琅</b></p><p class="ql-block">遥望银轮孤转,轻酬绿蚁微酡。西楼独倚影嵯峨。月色与余同坐。</p><p class="ql-block">负手看残圆缺,凭栏觅遍山河。高堂乘鹤梦穿梭。伫槛声声唤我。</p><p class="ql-block"><b>03. 西江月·秋月夜</b></p><p class="ql-block"><b>琳琅</b></p><p class="ql-block">月探西窗弄影,谁摇金桂萦房。描眉鸾镜薄罗香。迎槛眸波微漾。</p><p class="ql-block">露滴深卮且尽,情倾今夕何妨。回帘笑掬一痕芳。醉里不知鸡唱。</p><p class="ql-block"><b>04. 西江月· 中秋感怀</b></p><p class="ql-block"><b>竹溪听笛 </b></p><p class="ql-block">云外冰轮依旧,尘中聚散成狂。清宵争看靓新妆。恍若瑶台天上。</p><p class="ql-block">渐觉秋光似水,愁侵两鬓凝霜。梦随雁影渡沧桑。阅尽人间风浪。</p><p class="ql-block"><b>05. 西江月·夜弦</b></p><p class="ql-block"><b>坏小坏</b></p><p class="ql-block">皓月清华天水,繁星璀璨银河。与君幸遇感恩多。脉脉两心相锁。</p><p class="ql-block">良夜引来思念,鸳鸯睡著秋波。十三楼上响弦歌。最忆西江并坐。</p><p class="ql-block"><b>06. 西江月·中秋感怀</b></p><p class="ql-block"><b>花落雪(四川)</b></p><p class="ql-block">万里冰轮悬宇,千家桂露浮香。清光漫洒旧亭廊,惹起人间惆怅。</p><p class="ql-block">世事浮沉如梦,流年聚散茫茫。一杯遥寄对穹苍,此醉相思难忘。</p> <p class="ql-block"><b>07. 西江月· 中秋感怀</b></p><p class="ql-block"><b>天娇</b></p><p class="ql-block">冰魄虚盈依旧,红尘聚散无常。清宵幻听笛声扬。仿佛当年桥上。</p><p class="ql-block">那日柔情湿水,如今满地凝霜。心随雁影梦千场。醒处月凉情漾。</p><p class="ql-block"><b>08. 西江月·中秋感怀</b></p><p class="ql-block"><b>谢子衿</b></p><p class="ql-block">眼底冰轮如故,人间灯火成河。院中儿女向天波。争把清辉点破。</p><p class="ql-block">莫道人情似纸,且看两鬓微皤。生涯半百半蹉跎。一任风来雨过。</p><p class="ql-block"><b>09. 西江月 梦想成真后</b></p><p class="ql-block"><b>一叶轻舟</b></p><p class="ql-block">数载辞乡羁客,几多为市居民。一房买入半生贫。此后尘劳不尽。</p><p class="ql-block">朝暮持家琐事,东西碰壁微身。秋风绕鬓又添银。旧梦空余困顿。</p><p class="ql-block"><b>10. 西江月·中秋</b></p><p class="ql-block"><b>王华</b></p><p class="ql-block">皓月高悬碧落,清辉漫洒窗棂。金风袅袅送秋声。桂子枝头倩影。</p><p class="ql-block">把盏遥闻笑语,凭栏共盼升平。人间此夜万家宁,岁岁团圆景盛。</p><p class="ql-block"><b>11. 西江月.游子思乡(柳永体)</b></p><p class="ql-block"><b>西木</b></p><p class="ql-block">漫岭红枫火色,环湖白菊秋光。碧空鸿雁字南翔。心似飘蓬北望。</p><p class="ql-block">眼里清辉如旧,忆中桑梓仍忙。海涯游子念家乡。不尽情牵泪淌。</p><p class="ql-block"><b>12. 西江月.秋思</b></p><p class="ql-block"><b>西木</b></p><p class="ql-block">携手花前欢笑,并肩月下斜廊。石桥送别远他乡。往事不堪回想。</p><p class="ql-block">几许愁云孤寂,一杯清酒彷徨。每逢佳节碎心肠。面对东方眺望。</p> <p class="ql-block"><b>13. 西江月.中秋</b></p><p class="ql-block"><b>淡然超然</b></p><p class="ql-block">小院清凉似水,桂花安静飘香。玉盘幽寂向纱窗。探取娥眉床上。</p><p class="ql-block">被冷应为习惯,人孤却是无方。月圆十五念君长。不舍银河生浪。</p><p class="ql-block"><b>14. 西江月·怀人</b></p><p class="ql-block"><b>孤岛</b></p><p class="ql-block">皓月横空凝素,流霞浅酌羁愁。西风掠影过层楼。一缕相思暗厚。</p><p class="ql-block">永夜孤衾寒透,前尘逝水难留。寸怀幽恨几时休。忍把眉峰频皱。</p><p class="ql-block"><b>15. 西江月·与月对饮</b></p><p class="ql-block"><b>笑匪匪</b></p><p class="ql-block">且把银蟾唤下,先干三盏清光。醉中笑指桂枝香,问汝千年何状?</p><p class="ql-block">也道人间看久,偶思故里秋江。嫦娥寂寞舞霓裳,说甚神仙模样。</p><p class="ql-block"><b>16. 西江月 中秋(柳永体)</b></p><p class="ql-block"><b>枫林(山东)</b></p><p class="ql-block">桂魄初升画阁,金波漫泻琼筵。分甘切玉小团圆。笑指云边归雁。</p><p class="ql-block">袖底风清夜永,樽前酒暖香绵。人间何事抵丰年?共此冰轮一片。</p><p class="ql-block"><b>17. 西江月 · 秋思(柳永体)</b></p><p class="ql-block"><b>朔雪</b></p><p class="ql-block">问取枯荷苍色,梦萦旧契何年。西风吹我过湖船。岸柳黄丝拂面。</p><p class="ql-block">昼夜常愁酒少,鸳鸯相倚波眠。中秋谁与共云烟。把盏天涯望断。</p><p class="ql-block"><b>18. 西江月 · 秋梦</b></p><p class="ql-block"><b>朔雪</b></p><p class="ql-block">时闻几声蛩唧,遥牵孤棹云穿。月明星汉影阑珊。桂子馨香扑面。</p><p class="ql-block">追逐时光对弈,推敲诗韵怀娴。天教分付与清欢。梦起晴光一片。</p> <p class="ql-block"><b>19. 西江月·中秋</b></p><p class="ql-block"><b>岫儿</b></p><p class="ql-block">处处银花火树,家家玉盏瑶盘。清辉流转笑声喧。分食饼儿一瓣。</p><p class="ql-block">入口应知桂魄,开怀尤觉甜绵。欣欢此夜共团圆。晓月梦中更满。</p><p class="ql-block"><b>20. 西江月·晓月</b></p><p class="ql-block"><b>岫儿</b></p><p class="ql-block">脚下依稀池月,眼前零落芙蓉。那年秋暮小桥东。凝伫凄凄相送。</p><p class="ql-block">目极白云隐隐,天边鸿雁翀翀。双眸盈泪立风中。往后谁惊晓梦。</p><p class="ql-block"><b>21. 西江月·吟秋</b></p><p class="ql-block"><b>一叶如兰</b></p><p class="ql-block">蛩语声声幽静,西风阵阵悲寥。一弯新月挂枝梢。落叶纷纷绕绕。</p><p class="ql-block">彼岸家山似画,寒窗思绪如潮。借壶浊酒醉今宵,却道天凉挺好。</p><p class="ql-block"><b>22. 西江月·秋莲</b></p><p class="ql-block"><b>太湖逸士</b></p><p class="ql-block">晨露滋洇莲子,西风翻阅裙裾。青黄联袂暗香无。直教游蜂离去。</p><p class="ql-block">萧瑟何须扼腕,相看只为宽疏。终将污浊化空虚。更有冰心如许。</p><p class="ql-block"><b>23. 西江月·中秋</b></p><p class="ql-block"><b>紫蝶(陕西)</b></p><p class="ql-block">三五月圆良夜,几多神爽中秋。犹听雅曲韵悠悠。此际相宜聚首。</p><p class="ql-block">感岁霜侵鬓发,思乡风荡心舟。半生尘梦笔端收。桂兔邀来醉酒。</p><p class="ql-block"><b>24. 西江月:羁旅</b></p><p class="ql-block"><b>羽君</b></p><p class="ql-block">眸底浮华落锁,眉间故事收藏。笑珍年少那轻狂。犹惜无羁模样。</p><p class="ql-block">剪段时光对弈,拾荒诗境研香。管它前路几清凉。履步一如既往。</p> <p class="ql-block"><b>25. 西江月·尘缰羁绊</b></p><p class="ql-block"><b>一笑</b></p><p class="ql-block">一堕樊笼身绊,二遭俗劫多艰。三番升斗苦熬煎,四野风霜历遍。</p><p class="ql-block">五度初心寥落,六逢好梦成烟。七声长叹问遥天,八极驱驰谁管?</p><p class="ql-block"><b>26. 西江月·寒宵悟幻</b></p><p class="ql-block"><b>一笑</b></p><p class="ql-block">九转轮回熬尽,八荒看淡悲欢。七情六欲渐调残,五内修凝铁汉。</p><p class="ql-block">四顾茫然长叹,三杯浊酒难闲。二更弦月照孤寒,一念归零成幻。</p><p class="ql-block"><b>27. 西江月·春梦</b></p><p class="ql-block"><b>一笑</b></p><p class="ql-block">青鸟翩然窥牖,周公暗度香帘。一霄幽梦旧盟添,醒后云烟都敛。</p><p class="ql-block">往事匆匆似幻,尘怀漠漠如潜。柔情只向枕边拈,风把余痕吹淡。</p><p class="ql-block"><b>28. 西江月·中秋家宴</b></p><p class="ql-block"><b>星期六</b></p><p class="ql-block">桂魄高悬秋宇,清辉漫洒华筵。水晶盘里果酥妍,玉斝香浮庭院。</p><p class="ql-block">笑语频温旧事,欢情轻绕朱阑。夜深星转不知寒,共醉今宵堪恋。</p><p class="ql-block"><b>29. 西江月•中秋夜</b></p><p class="ql-block"><b>闲云野鹤</b></p><p class="ql-block">桂魄清凉如水,菊花烂漫寻秋。霜辉洒下一庭幽。正是团圆时候。</p><p class="ql-block">玉露三杯微醉,金风几缕登楼。倚窗无欲亦无求。闲看姮娥舞袖。</p><p class="ql-block"><b>30. 西江月·中秋夜</b></p><p class="ql-block"><b>素梅</b></p><p class="ql-block">皓宇冰轮弄影,空庭桂子飘香。清宵孤绪自悠长,触处幽怀暗漾。</p><p class="ql-block">石畔临风静坐,篱边对月持觞。寸心脉脉忆高堂,立尽阑干远望。</p> <p class="ql-block"><b>31. 西江月·中秋</b></p><p class="ql-block"><b>静怡</b></p><p class="ql-block">玉镜横空垂照,金风绕院轻飘。桂芬随逐夜云高。千里清光缟皓。</p><p class="ql-block">别绪萦牵尘梦,羁愁暗度良宵。凭阑极目故山迢。一枕幽怀难了。</p><p class="ql-block"><b>32. 西江月·中秋家宴</b></p><p class="ql-block"><b>芥子</b></p><p class="ql-block">素魄轻笼庭榭,金英暗绕篱垠。月华漫洒对清尊。笑语一堂安稳。</p><p class="ql-block">桂影闲随人寂,笙歌浅慰秋痕。良宵聚首共温存。莫负蟾光雅韵。</p><p class="ql-block"><b>33. 西江月:中秋吟怀</b></p><p class="ql-block"><b>蓝色雨 </b></p><p class="ql-block">皓月转轮今夕,丹旌闻芷吴园。桂花浮玉叠金盘,醉向银河霄汉。</p><p class="ql-block">竹寺青灯永夜,几人又是团圆。梧桐凝露敲歌弦,且把秋情看淡。</p><p class="ql-block"><b>34. 西江月:秋吟</b></p><p class="ql-block"><b>蓝色雨</b></p><p class="ql-block">庭院梧桐飞叶,西湘渐起微凉。珠帘不卷夜来霜,一月成钩天上。</p><p class="ql-block">几字秋情为韵,清词缓引离殇。执杯酌酒敬时光,笑看红尘过往。</p><p class="ql-block"><b>35. 西江月·中秋遥念</b></p><p class="ql-block"><b>风萧萧</b></p><p class="ql-block">浩瀚苍穹无际,静悬一盏冰轮。清辉漫洒照庭门。坐盼天涯音讯。</p><p class="ql-block">别后已逾三载,月圆又近中旬。举杯遥念是离人。欲问归期不忍。</p><p class="ql-block"><b>36. 西江月·中秋怀远</b></p><p class="ql-block"><b>会计师</b></p><p class="ql-block">银汉暗移冰魄,金风漫拂亭皋。一轮圆月挂晴霄,万里清辉皓皓。</p><p class="ql-block">别后关山阻断,梦中烟水迢遥。凭栏把酒夜萧寥,此恨何曾减了。</p><p class="ql-block"><b>37. 西江月·中秋怀远</b></p><p class="ql-block"><b>冰心玉蝶</b></p><p class="ql-block">碾碎千山月影,凋伤万叶秋容。笛吹云外洞庭空。一夜鱼龙惊动。</p><p class="ql-block">故国重遮雾霭,新凉半枕寒蛩。桂花香里数归鸿。认得眉间旧梦。</p><p class="ql-block"><b>38. 西江月·秋雨</b></p><p class="ql-block"><b>微风</b></p><p class="ql-block">日午乍飘丝线,黄昏犹泄珍珠。炎尘暑溽几番除。好是作秋时雨。</p><p class="ql-block">绮色沉浮原野,凉飔弥漫云途。物华丰稔雁南图。人与风光共舞。</p><p class="ql-block"><b>39. 西江月·教师节感吟</b></p><p class="ql-block"><b>竹溪听笛 </b></p><p class="ql-block">序入秋篱菊艳,欣逢嘉节师迎。杏坛方寸聚豪英,心血催开繁盛。</p><p class="ql-block">启智传经不倦,培桃育蕙深耕。一身淡泊远浮名,任取鬓边霜赠。</p><p class="ql-block"><b>40. 同头西江月</b></p><p class="ql-block"><b>昨夜落花</b></p><p class="ql-block"><b>(一)</b></p><p class="ql-block">月姊如如眉眼,月前独酌清欢。月弦弹断续因缘。月许莲邦一见。</p><p class="ql-block">月枕月窗堪念,月盈月缺无端。月来芳意寄尘寰。月盼情深上演。</p><p class="ql-block"><b>(二)中秋感怀</b></p><p class="ql-block">姣洁冰轮天上,婆娑桂魄人间。馨香一缕沁诗田。惹得秋弦拨断。</p><p class="ql-block">花韵三分沉醉,情思十万缠绵。星芒遥对夜无眠。许个清辉百转。</p><p class="ql-block">忘记接龙了,放这里吧</p> <p class="ql-block"><b>西江月•新秋写兴</b></p><p class="ql-block"><b>刘辰翁〔宋代〕</b></p><p class="ql-block">天上低昂似旧,人间儿女成狂。夜来处处试新妆。却是人间天上。</p><p class="ql-block">不觉新凉似水,相思两鬓如霜。梦从海底跨枯桑。阅尽银河风浪。</p><p class="ql-block"><b>译文:</b></p><p class="ql-block">天上日落月升,斗转星移,景象跟从前一样,人间男女依然如痴如狂,陶醉在节日的欢乐中。七夕夜,处处可见着新装的人们,仿佛来到了人间天堂。</p><p class="ql-block">不经意间感觉新秋凉意似水,因为思念故国,我两鬓已斑白如霜。我梦见自己在海底跨越枯桑,又在天上看尽银河风浪。</p><p class="ql-block"><b>注释:</b></p><p class="ql-block">①西江月:词牌名,原唐教坊曲,用作词调。又名《白苹香》、《步虚词》、《晚香时候》、《玉炉三涧雪》、《江月令》,另有《西江月慢》。</p><p class="ql-block">②低昂:起伏,指星月的升沉变化。</p><p class="ql-block">③成狂:指欢度七夕的景象。</p><p class="ql-block">④“梦从”句:用《神仙传》沧海屡变为桑田的典故,比喻世事变化很大。</p><p class="ql-block">⑤“阅尽”句:本指牛郎织女七夕经历银河风浪,暗寓人间经历风浪险恶。银河:是指横跨星空的一条乳白色亮带,在中国古代又称天河、银汉、星河、星汉、云汉。银河在中国文化中占有很重要的地位,有著名的汉族神话传说故事鹊桥相会。阅:经历。</p><p class="ql-block"><b>创作背景:</b></p><p class="ql-block"> 自南宋亡后,词人抗节不仕,常于节日作追忆故国之词。此词题为《新秋写兴》,实咏七夕,自词中“两鬓如霜”句看,词应写于晚年,距宋亡有一二十年。</p><p class="ql-block"><b>鉴赏:</b></p><p class="ql-block"> 这首词是作者借七夕来抒发自己寄寓故国之思。</p><p class="ql-block"> 上片侧重写七夕儿女幸福欢快景象。“天上低昂似旧,人间儿女成狂”二句紧扣“新秋”,分写“天上”与“人间”七夕情景。低昂,是起伏升降的意思。</p><p class="ql-block"> 上句说天上日落月升、斗转星移等天象变化,依然像从前一样。“似旧”二字,意在言外,暗示人间却与自然界的景象不同,发生了巨大变化。暗逗结尾两句。</p><p class="ql-block"> 下句说人间儿女也象从前一样,狂欢欢度七夕。“成狂”即包“似旧”之意,言外有无限感慨。在词人看来,经历过人间沧桑巨变的人们,新秋七夕,本应深怀黍离之悲,但今天人们竟依旧狂欢。这种景象不免使词人感慨万千。</p><p class="ql-block"> “夜来处处试新妆,却是人间天上。”“处处试新妆”原是当时七夕风习,也是上文所说“儿女成狂”的一种突出表现。人们几乎误认为这种处处新妆的欢庆景象为人间的天堂了。正如上文“儿女成狂”寓有微意一样,这里的“人间天上”也含有讽刺意味。“却是”二字,言外有意,沦陷后的故国山河,已成为人间地狱,而眼前的景象却竭然相反,仿佛人们早已忘却家国之痛,叫人无限悲痛。</p><p class="ql-block"> 下片侧重直抒词人的感受。“不觉新凉似水,相思两鬓如霜。”时间飞逝,不经意间,感到新秋凉意,原来夜深了。由于“相思”——怀念故国,自己的两鬓已经如白梅一样。上句写出一位重重心事的老人久久坐着默默无语,几乎忘却外界事物,下句将长期怀念结果与一夕相思的现境联接在一起给人以时间飞逝的印象,用以突出表现作者深深的思虑。</p><p class="ql-block"> “梦从海底跨枯桑,阅尽银河风浪。”结拍写七夕之梦。上句暗用《神仙传》沧海屡变为桑田的典故,下句以“银河”切“新秋”。诗人梦见在海底超越枯桑,又梦见在天上看尽银河风浪。这里虽明为纪梦,实为借梦来表达对于世事沧桑与人事巨变的感受。这两句尤其突出全文寄意。结末二句起到了画龙点眼的作用。有此二句,不但上片“儿女成狂”的情景讽慨自深,就连过片的“新凉”、“相思”也都获得了特殊的含义。</p><p class="ql-block"> 作者以自己作为独醒的爱国者与普通人相对照,抒发了自己眷怀故国的深沉悲壮的情感,是这首词构思和章法上的基本特点。</p>