开 篇 语 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>有些地方,离开时总以为,它会一直在那里等你。</b></p><p class="ql-block"><b> </b></p><p class="ql-block"><b>直到某一天回去,才发现老屋空了,老井封了,油灯灭了,田埂没了,耕犁锈了,蓑笠朽了,扁担闲了,灶台冷了,水车停了,磨盘哑了,稻机睡了,河流瘦了,校舍塌了,菜园废了,烟杆空了,墓碑荒了。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>——更有甚者,那些叫过我们乳名的人,一个接一个地走了。</b></p><p class="ql-block"><b> </b></p><p class="ql-block"><b>故乡,没有告别,它只是在我们看不见的日子里,一点一点,慢慢老去。</b></p><p class="ql-block"><b> </b></p><p class="ql-block"><b>一件件旧物,便是一页页故乡的残篇。抚摸这些遗存,我们触摸的,是再也留不住的童年烟火。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>十六首散文诗,致敬渐行渐远的村庄,也致敬每一个心里装着故乡、却再也回不去的旧时光。</b></p><p class="ql-block"><b></b></p> (一)老屋 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">土墙驮尽风雨,瓦檐零落流年。</p><p class="ql-block">木窗皲裂,宛若老人舒展不开的掌纹。</p><p class="ql-block">门槛被无数脚掌磨得温润,刻满归与离。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">灶火早已熄灭,烟火散尽。</p><p class="ql-block">蛛丝盘绕梁栋,尘埃覆满床榻。</p><p class="ql-block">久闭木门轻推,门轴发出苍老呜咽。</p><p class="ql-block">它曾收纳满堂悲欢,庇护一家寒暑。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">而今,人去屋空。老屋孑立旷野,默然目送游子远去。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (二)老井 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">村头老井,沉一汪陈年月色。</p><p class="ql-block">青石井沿,被世代井绳啃出沟槽,是时光咬下的齿痕。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">昔日晨昏,木桶起落叮咚,井绳浮沉,打捞一村烟火。妇人浣洗,老汉汲水,水声漫过朝暮。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">如今青苔封死井台。井水幽闭于黑暗,不再惊扰人间。俯身窥望,照不见少年容颜,唯有流云碎于水面。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">老井缄默,将一代人清甜的记忆,深深封藏。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (三)煤油灯 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">铁皮煤油灯覆满尘灰。</p><p class="ql-block">玻璃灯罩烙下烟熏的黄褐色年轮。</p><p class="ql-block">往昔长夜如墨,一豆微光圈住方寸天地。长辈灯下缝补,孩童伏案苦读,火苗摇曳,摇碎漫漫冬夜。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">电灯照亮村落,它被弃置箱底。</p><p class="ql-block">灯油涸竭,灯芯枯作乱丝。</p><p class="ql-block">再无跳动火光抵御寒夜。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">旧物犹在,把一整个时代昏黄的暖意,锈锁在铁皮之中。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (四)田埂 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">田埂,是大地褶皱之上的血脉。</p><p class="ql-block">草鞋踏过,扁担碾过,层层脚印印满春种秋收。秧浪漫卷,稻海翻涌,它牵起片片田地,也托举全村生计。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">而今荒草吞噬垄道。不见农人奔走,不闻牛铃回响。田埂一寸寸消融蔓草之间,轮廓日渐模糊。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">大地收走耕耘印记,只剩残缺线条,默悼远去的农桑。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (五)耕犁 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">老耕犁斜倚墙角。</p><p class="ql-block">犁头留着泥土打磨的冷光,木柄被代代手掌摩挲,浸满农夫掌心温度。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">往昔春耕,黄牛奋蹄,犁铧破开冻土,泥土翻涌,吐露大地生机。一犁播下希冀,一犁碾过流年。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">黄牛早已远去,耕犁彻底闲置。</p><p class="ql-block">风雨侵蚀木骨,锈迹爬满犁尖。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">它再也奔赴不了田野,只在暗处,怀念牛哞遍野、泥土翻腾的旧日。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (六)蓑笠 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">旧蓑笠悬于土墙檐下。</p><p class="ql-block">棕丝朽脆,竹篾佝偻,一如农人被岁月压弯的脊背。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">昔日风雨来袭,它覆住肩头,抵挡滂沱冷雨。烟雨田野,斗笠点点晃动,是大地流动的剪影。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">如今风雨年年如约,再无人将它披上身。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">棕缕随风片片剥落,把满身烟雨往事,散入长风。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (七)扁担 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">扁担斜横,木桶举托。竹木之上,肩头压出浅浅凹痕,每一道,都是生活的重量。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">它曾挑起井水,挑起菜蔬,挑起一家人烟火生计。扁担一颤,便是一肩日月,两头流年。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">再也没有肩膀将它扛起。虫蚁啃噬木身,压痕依旧清晰,却承接不起世间奔波。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">静静伫立,怀念往昔吱呀赶路的时光。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (八)灶台 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">土砌灶台,早已熄尽烟火。</p><p class="ql-block">灶膛内壁凝着厚重烟墨,是一代代炊火烙下的胎记。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">往日晨昏,柴火噼啪,铁锅沸响,饭菜香气盈满堂屋,聚拢阖家欢喜。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">灶冷灰积,锅沿锈蚀,烟囱空对云天。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">灶台默然蹲踞屋角,守着一膛冷却的人间暖意。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (九)水车 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">老旧水车弃置塘畔。</p><p class="ql-block">木辐朽裂,榫卯松动,木料浸饱岁月水汽,色泽沉暗。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">昔年抗旱,人踏轮转,咿呀长鸣。河水节节扬起,淌进干裂田地,浇灌一季庄稼的期盼。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">塘水依旧往复,水车再也不会转动。</p><p class="ql-block">咿呀歌谣永久休止。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">朽木静卧岸边,再也无力引清泉,抚慰焦渴泥土。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (十)磨盘 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">两扇石磨静卧荒院。</p><p class="ql-block">磨齿被岁岁碾磨磨得圆钝,石缝丛生衰草尘埃。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">从前晨昏轮转,石磨沉沉转动。谷米碎裂,浆汁汩汩流出,磨出一户人家粗粝温热的口粮。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">再无推磨之人。</p><p class="ql-block">石磨缄默,任凭荒草从齿纹间生长。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">坚硬石磨,封存着人声嘈杂、谷米细碎的旧时光。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (十一)打稻机 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">老式打稻机搁置晒场边角。</p><p class="ql-block">铁皮覆锈,齿轮蒙尘。</p><p class="ql-block">滚筒残留稻谷摩擦的浅痕。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">每至秋收,机器轰鸣震荡。稻穗扑向滚筒,谷粒簌簌坠落,满场尽是金黄与喧嚣。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">秋收岁岁如期,它却被时代搁置。</p><p class="ql-block">齿轮不再咬合运转。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">满身锈迹,追忆那哗哗作响的万顷稻浪。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (十二)小河 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">狗尾巴河,早已不复摇曳。</p><p class="ql-block">上游纸厂迁走那年,鱼先离去,虾紧随其后。最后消逝的,是河水本身。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">河床日渐瘦削,酷似父亲枯瘦的面庞——松弛晦暗,刻满褶皱。</p><p class="ql-block">我俯身呼喊,听不见一丝回声。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">少时在此放风筝,偷摘瓜果,把作业本折作纸船,赌它漂向对岸。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">如今,河床死寂,连纸船腐朽的残骸,都无处寻觅。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (十三)校舍 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">马鞭塘小学并入黄塘完小的那个秋天。</p><p class="ql-block">校牌被铲车撬落,如同拔去一颗岁月深处的牙。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">旗杆倾颓,教室倾圮。</p><p class="ql-block">黑板上“六年级”被雨水泡胀,楷书笔拖曳悠长,化作一声沉沉叹息。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">唯有操场梧桐依旧挺立。</p><p class="ql-block">树洞藏过纸条、弹珠、蝉蜕,还有季节落下的落叶。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">校舍归于荒土,荒土漫生野草,野草交付长风。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">风,掠过故地,再也不问少年功课。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (十四)菜园 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">母亲的菜园,竹篾围起人间烟火。</p><p class="ql-block">番茄灼红,茄子沉紫,恰似她困于生计的愁容。豆角攀满竹架,日子一节一节向上缠绕。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">竹篱倾颓无人修补,柳树几度枯荣,荆棘疯长,把故土围成幽绿禁地。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">我曾悄悄归来,只认得一株野枸杞固守原地。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">点点殷红,如含泪眼眸,替远去的一家人,守着消散的家。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (十五)旱烟杆 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">老旱烟杆,斜倚土墙。竹烟杆磨得温润透亮。铜烟锅,浸满经年烟火的暗色。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">暮色四合的傍晚,父亲握它在掌心。烟丝填满锅膛。火星明灭,吐开团团白雾。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">一袋烟,吞吐半生辛劳。</p><p class="ql-block">烟火之间,叙说家长里短,世道沧桑。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">老人离去之后,烟杆被搁置角落。烟锅冷却,不再燃起星火。再也没有人,就着暮色吞吸人间苦乐。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">竹身依旧光滑,却锁住了一整个时代。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">那些伴着烟圈缓缓散开的往事,都封存在这一杆旧物之上。</b></p><p class="ql-block"><br></p> (十六)墓碑 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">荒坡之上,一座座墓碑静立夕阳。青石刻下名姓。浅浅铭文,浓缩一生风霜。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">当年唢呐声声,亲友跪拜焚香。把一个人的一生,交付给这一方冰凉石块。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">而今,荒草漫过坟头,纸钱灰烬早已被风雨吹散。偶尔归来的后人,掸去碑面厚厚的尘土,辨认那些模糊的名字。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">许多名字慢慢风化,连同活着时的故事。一点点,消散在山野风里。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(255, 138, 0);">只剩石碑,沉默伫立。守着故土,最后的归宿。</b></p><p class="ql-block"><br></p> 结 束 语 <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>故乡不会骤然消亡,它是一寸一寸慢慢老去的。</b></p><p class="ql-block"><b> </b></p><p class="ql-block"><b>农具闲置,老屋蒙尘;灶台空,河流枯,校园荒,菜园寂。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>最后,那些熟悉的面孔,一个个告别尘世,只余荒坡墓碑、墙角烟杆,替他们守着这片土地。</b></p><p class="ql-block"><b> </b></p><p class="ql-block"><b>器物尚可留存,人事不可追回。可记忆不会湮灭。那些井边的水声、田埂的吆喝、灯下的闲话、禾场的鼓点、暮色里明灭的烟锅星火,全部沉淀在心底。</b></p><p class="ql-block"><b> </b></p><p class="ql-block"><b>只要还有人记得,还有人书写,故乡就不曾真正远去。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>它藏在每一件旧物纹路里,藏在游子绵长的思念之中,藏在那一声跨越岁月,唤着乳名的乡音里。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b></b></p>