组诗《秋日遐思》赏析

乐天

<p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);"> 《秋日遐思》赏析</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px; color:rgb(57, 181, 74);">(图片选自百度,感谢原作者)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;"></span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);"> 秋日遐思</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b> 秋喜农家</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">南风送福意悠悠,喜看高粱晒坝头。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">爽爽农家钱满罐,醺醺仰望月如钩。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b> 翰墨寄情</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">季到秋时少郁悠,清风为我慢梳头。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">银丝落砚调成墨,寄意徽宣即吴钩。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b> 颂赞四君</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">时当处暑韵遐悠,几许诗思落案头。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">竹菊梅兰秋有意,风花雪月漫描钩。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b> 回望青春</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">最忆当年不缪悠,深耕笔墨大山头。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">青春种插无心柳,是处池塘作钓钩。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b> 爱晚新程</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">爱晚新程意窈悠,扁舟早备在津头。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">撑竿自握艄公手,对月相邀弄酒钩。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 2026.9.3.</span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px; color:rgb(57, 181, 74);"> 《秋日遐思》赏析</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 《秋日遐思》是一首借景抒情、托物言志的七绝组诗。全诗以“秋”为线索,将丰收的农家生活、个人的翰墨情怀、对自然四君子的赞颂、往昔青春的追忆以及对晚年生活的展望串联起来,格调清新雅致,情感层层递进。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 以下是对这首诗的详细赏析:</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px; color:rgb(57, 181, 74);"> 一、整体格调与韵律</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 这组诗共五首七绝,每首韵脚,采用ou/iu”(尤、侯韵部)通押,韵脚字为“悠、头、钩”。这种韵脚声音舒缓、悠长,非常契合题目中的“遐思”二字,营造出一种从容不迫、恬淡闲适的艺术氛围。</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px; color:rgb(57, 181, 74);"> 二、逐首赏析</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px; color:rgb(1, 1, 1);"> 第一首:秋喜农家(写实与喜悦)</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px; color:rgb(57, 181, 74);">南风送福意悠悠,喜看高粱晒坝头。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(57, 181, 74); font-size:15px;">爽爽农家钱满罐,醺醺仰望月如钩。</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 赏析:开篇点明时令与背景。虽然是秋日,却用“南风送福”,带有一种温暖和煦的基调。“高粱晒坝头”是典型的农村秋收景象,极具画面感。“爽爽”二字叠用,生动地传达出农家收获后的痛快与满足。后两句由实入虚,从物质上的“钱满罐”上升到精神上的“醺醺”(微醉),在如钩的月色下,人与自然和谐共处,展现了丰收后的富足与惬意。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 第二首:翰墨寄情(老有所为)</span></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(57, 181, 74); font-size:15px;">季到秋时少郁悠,清风为我慢梳头。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(57, 181, 74); font-size:15px;">银丝落砚调成墨,寄意徽宣即吴钩。</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 赏析:视角转向诗人自身。秋日容易引人伤感,但诗人却说“少郁悠”(少有忧郁),表现出豁达的心态。“清风梳头”拟人化,尽显悠闲。最精彩的是“银丝落砚调成墨”一句,极富想象力:将白发掉落砚台比作研墨,既是写实,又隐喻将毕生心血化作文字。末句“寄意徽宣即吴钩”,笔锋一转,柔中带刚,将文人写字比作侠客挥剑(吴钩),表达了虽处暮年,仍有壮志豪情和笔扫千军的气魄。 </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 第三首:颂赞四君(审美与意境)</span></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(57, 181, 74); font-size:15px;">时当处暑韵遐悠,几许诗思落案头。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(57, 181, 74); font-size:15px;">竹菊梅兰秋有意,风花雪月漫描钩。</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 赏析:此首重在抒发文人的雅趣。处暑时节,暑气渐消,韵味悠长。诗人诗兴大发,落于案头。后两句对仗工整,列举了“竹菊梅兰”四君子与“风花雪月”四种景致。诗人认为秋天对这些花草有情意,而自己则通过笔墨描绘这些风月。这里体现了诗人高洁的审美情趣和对自然万物的细腻感知。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 第四首:回望青春(追忆与初心)</span></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(57, 181, 74); font-size:15px;">最忆当年不缪悠,深耕笔墨大山头。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(57, 181, 74); font-size:15px;">青春种插无心柳,是处池塘作钓钩。</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 赏析:思绪回溯往昔。“不缪悠”意为不虚度、不荒废。诗人回忆当年在“大山头”深耕笔墨(可能指在基层工作或坚持创作)。后两句运用了“无心插柳”的典故反用或化用,并提到“池塘作钓钩”,既是对当年艰苦环境中仍能苦中作乐、坚持初心的写照,也暗示了当年的积累为今日的收获埋下了伏笔。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 第五首:爱晚新程(展望与超脱)</span></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(57, 181, 74); font-size:15px;">爱晚新程意窈悠,扁舟早备在津头。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(57, 181, 74); font-size:15px;">撑竿自握艄公手,对月相邀弄酒钩。</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 赏析:末尾这首化用杜牧“停车坐爱枫林晚”之意,开启人生的新旅程。“意窈悠”形容意境深远幽静。诗人将人生比作行舟,早早在渡口备好扁舟,并且“撑竿自握”,意味着掌握自己的命运,不假手于人。最后“对月相邀弄酒钩”,与开篇的“月如钩”首尾呼应,在月下独酌或邀月的画面中,收束全篇,展现出一种超然物外、逍遥自在的人生境界。</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px; color:rgb(57, 181, 74);"> 三、总 结</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 这是一首结构严谨、意蕴丰富的佳作。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">1. 情感脉络清晰:从外部的丰收景象,收束于内心的精神世界;从对过去的追忆,转向对未来的掌控。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 2. 意象运用巧妙:多次出现“月如钩”、“酒钩”、“钓钩”,这些“钩”字既是押韵的需要,也象征着诗人对生活、对艺术、对过往的“牵挂”与“钓取”。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 3. 立意积极:全诗虽写秋日,却无悲秋之态,反而充满了丰收的喜悦、笔耕的豪情和对晚年生活的从容把控,读来令人心旷神怡。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 4.这组七绝诗,既保留了绝句“言有尽而意无穷”的特点,又通过五首连缀,全方位地展示了从农家生活到文人情怀,再到人生哲理的思考。</span></p> <p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">作者简介</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px; color:rgb(1, 1, 1);"> 母光信,笔名徐慎,微信名乐天,QQ名橘风,贵州仁怀人。曾任贵州省诗词楹联学会第六、七届理事,遵义市诗词楹联学会副会长《遵义诗联》短暂主编,仁怀市诗联书画研究会会长、党支部书记,《仁怀市志》副主编等职。现为中华诗词学会、中国近现代史料学学会、贵州省作家协会、贵州省写作学会、贵州省历史文献研究会、遵义市历史文化研究会等学会会员,仁怀市诗联书画研究会名誉会长。已出版《鲁班场战斗》《园阁诗词》等个人著作20余部,主编、编辑《仁怀历代诗词选》等书籍50余部。个人辞条及作品被载入《中国词人辞典》《中华国学人物志》等大型辞书。</span></p>