楚辞姐妹篇

翁平

书法/翁平 <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">夏日炎炎,少有外出,安于陋室,书楚辞两篇,都是屈原根据楚地民间祭神曲创作的《九歌》中,《湘君》和《湘夫人》。也算浅读古人文,笔墨增情趣了。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">九歌·湘君(屈原)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">君不行兮夷犹,蹇谁留兮中洲?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">美要眇兮宜修,沛吾乘兮桂舟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">令沅湘兮无波,使江水兮安流。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">望夫君兮未来,吹参差兮谁思?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">驾飞龙兮北征,邅吾道兮洞庭。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">薜荔柏兮蕙绸,荪桡兮兰旌。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">望涔阳兮极浦,横大江兮扬灵。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">扬灵兮未极,女婵媛兮为余太息。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">横流涕兮潺湲,隐思君兮陫侧。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">桂棹兮兰枻,斫冰兮积雪。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">采薜荔兮水中,搴芙蓉兮木末。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">心不同兮媒劳,恩不甚兮轻绝。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">石濑兮浅浅,飞龙兮翩翩。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">交不忠兮怨长,期不信兮告余以不闲。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">朝骋骛兮江皋,夕弭节兮北渚。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">鸟次兮屋上,水周兮堂下。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">捐余玦兮江中,遗余佩兮醴浦。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">采芳洲兮杜若,将以遗兮下女。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">时不可兮再得,聊逍遥兮容与。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">《九歌·湘君》是祭湘君的诗歌,是以湘夫人的语气写出,写她久盼湘君不来而产生的思念和怨伤之情。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">全诗可分四段,第一段写湘夫人乘着小船来到与湘君约会的地点,可是却不见湘君前来,于是在失望中吹起了哀怨的排箫。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">第二段接写湘君久等不至,湘夫人便驾舟向北往洞庭湖去寻找,依然不见湘君的踪影。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">第三段主要是写湘夫人失望至极的怨恨之情的直接宣泄。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">第四段补叙出湘夫人浮湖横江从早到晚的时间,并再次强调她最终还是没有见到湘君。此诗富有生活情趣和浪漫色彩。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">九歌·湘夫人(屈原) </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">帝子降兮北渚,目眇眇兮愁予。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">袅袅兮秋风,洞庭波兮木叶下。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">登白薠兮骋望,与佳期兮夕张。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">鸟何萃兮蘋中,罾何为兮木上?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">沅有芷兮澧有兰,思公子兮未敢言。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">荒忽兮远望,观流水兮潺湲。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">麋何食兮庭中?蛟何为兮水裔?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">朝驰余马兮江皋,夕济兮西澨。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">闻佳人兮召予,将腾驾兮偕逝。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">筑室兮水中,葺之兮荷盖;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">荪壁兮紫坛,播芳椒兮成堂;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">桂栋兮兰橑,辛夷楣兮药房;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">罔薜荔兮为帷,擗蕙櫋兮既张;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">白玉兮为镇,疏石兰兮为芳;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">芷葺兮荷屋,缭之兮杜衡。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">合百草兮实庭,建芳馨兮庑门。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">九嶷缤兮并迎,灵之来兮如云。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">捐余袂兮江中,遗余褋兮澧浦。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">搴汀洲兮杜若,将以遗兮远者;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">时不可兮骤得,聊逍遥兮容与!</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">《九歌·湘夫人》是《九歌·湘君》的姊妹篇。此诗写湘君企待湘夫人而不至,产生的思慕哀怨之情,诗以湘君思念湘夫人的语调去写,描绘出那种驰神遥望,祈之不来,盼而不见的惆怅心情。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">此诗第一段写湘君带着虔诚的期盼,久久徘徊在洞庭湖的山岸,渴望湘夫人的到来。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">第二段进一步深化了湘君的渴望之情。以水边泽畔的香草兴起对伊人的默默思念,又以流水的缓缓而流暗示远望中时光的流逝。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">第三、四、五、六段,纯粹是湘君幻想中与湘夫人如愿相会的情景。以建在水中央的庭堂都用奇花异草香木构筑修饰,在于以流光溢彩的外部环境来烘托和反映充溢于人物内心的欢乐和幸福。因此当九嶷山的众神来把湘君的恋人接走时,他才从这如梦幻般的美境中惊醒,重新陷入相思的痛苦之中。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">最后一段与《九歌·湘君》结尾不仅句数相同,而且句式也完全一样。湘君在绝望之余,也像湘夫人那样情绪激动,向江中和岸边抛弃了对方的赠礼,但表面的决绝却无法抑制内心的相恋。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">《湘君》和《湘夫人》是由一次约会在时间上的误差而引出的两个悲剧,但合起来又是一幕两情相悦、忠贞不渝的喜剧。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这两篇作品一写女子的爱慕,一写男子的相思,所取角度不同,所抒情意却同样缠绵悱恻;湘君和湘夫人又是以舜与二妃(娥皇、女英)的传说为原型的。这样一来,神的形象不仅更为丰富生动,更能与现实生活中的人在情感上靠近,富有人情味;加之作品对民间情歌直白的抒情方式的吸取和对传统比兴手法的运用,更加强了它们的艺术感染力。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">屈原是我国古代伟大的浪漫主义诗人,他的作品中充满着政治热情和爱国主义精神,但也不乏富有生活情趣和浪漫色彩的作品。</span></p>