<p class="ql-block">文|栈主「四季朝夕·岁月静好」</p><p class="ql-block">于栖霞金栈·煮雪轩</p> <p class="ql-block">【序】</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">通济岩坐落长汀城东郊。自黄屋村东北顺着山涧小径入山,古木蟠缠崖壁,浓荫遮蔽行路,一路涧水叮咚琮鸣。行至石桥一带,陡见危崖对峙矗立,一道飞瀑自断崖凌空奔泻,白练垂落长空,便是古称通济瀑泉,位列汀州八景之一。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">山体分为上下两层:上层百丈危崖高耸,老藤古树盘绕岩缝之间;下层山势渐趋平缓,溪谷开阔坦荡,河床铺满圆润卵石。崖畔旧时建有观瀑亭,亭旁岩壁镌刻大字“佛国”,相传为明成化年间汀州知府吴文度手笔。历经数百年风霜侵蚀,笔墨筋骨风骨,依旧清晰可观。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">自宋元年间开始,历代名流雅士登临揽胜,题咏篇章络绎不绝。今搜集古今吟咏诗文汇集成编,留存一山一泉沉淀下来的悠远文韵。</p> <p class="ql-block">【古诗撷英】</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">通济瀑泉</p><p class="ql-block">明·马驯</p><p class="ql-block">悬崖飞瀑鸣汤汤,界破青山中一行。</p><p class="ql-block">天孙欲制云素衣,织就白练千尺长。</p><p class="ql-block">叹予宿癖在山水,纵目徜徉殊可喜。</p><p class="ql-block">兴来远合沧浪歌,万斛尘襟欣一洗。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】 马驯(1421—1496),字德良,原籍长汀四堡(今连城辖地)。明代名臣,辞官归乡后遍历汀州名山胜水,核定汀州八景并逐一赋诗,开创本土山水题咏之范式。</p> <p class="ql-block">题通济瀑泉</p><p class="ql-block">明·胡祖熹</p><p class="ql-block">谁将一片玉,挂壁鸣清琴。</p><p class="ql-block">看山此得意,流水是知音。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】 胡祖熹,明代汀州举人,生平简略,专精五言山水小诗。全篇以玉喻瀑、以泉拟琴,措辞浅白,意境清逸,为通济岩传世名句。</p> <p class="ql-block">通济岩</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">佚名(录旧方志)</p><p class="ql-block">一派寒流万壑秋,峻飞通济有源头。</p><p class="ql-block">夜凉遥浸西岩月,仿佛珠帘下玉钩。</p> <p class="ql-block">【现代回响】</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">通济瀑泉寻胜</p><p class="ql-block">赖荣圭</p><p class="ql-block">寻胜探幽学少年,濯缨濯足倚清泉。</p><p class="ql-block">独留白练归真去,信是彼姝已遁禅。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】 选自1984年《长汀会讯》,为本邑乡贤寻幽感怀之作。</p> <p class="ql-block">通济瀑泉</p><p class="ql-block">戴生晟</p><p class="ql-block">青山隐约白云深,百折蜿蜒一路明。</p><p class="ql-block">忽见银河天上降,乍听雷雨谷中鸣。</p><p class="ql-block">清泉溅石如珠翠,碧树垂萝掩日晴。</p><p class="ql-block">此境只应天上有,人间难得几回行。</p><p class="ql-block">【注】 摘选长汀地方艺文史料,铺陈幽谷飞瀑之雄浑气象。</p> <p class="ql-block">【词咏通济岩】</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">鹧鸪天·通济岩</p><p class="ql-block">翠壑千寻隐瀑声,白虹一道破空生。</p><p class="ql-block">珠帘不卷天风冷,碎玉时敲涧石鸣。</p><p class="ql-block">苔壁古,佛镌清。石亭犹对旧时晴。</p><p class="ql-block">凭栏欲唤谪仙语,流水高山共此盟。</p> <p class="ql-block">浣溪沙·通济岩夏景</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">空谷清幽夏荫凉,浓阴叠翠祛骄阳。</p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);"><span class="ql-cursor"></span></span></p><p class="ql-block">几声蝉语绕山廊。</p><p class="ql-block">泉落岩根敲碎玉,苔封佛龛浸微凉。</p><p class="ql-block">闲依石亭纳浮光。</p> <p class="ql-block">如梦令·通济岩怀古</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">古寺云封何处?唯有飞瀑如故。</p><p class="ql-block">石亭旧苔痕,曾照前朝诗侣。</p><p class="ql-block">凝伫,凝伫,一涧泉声千古。</p> <p class="ql-block">【游历略记】</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">今夏邀约二三挚友顺着山涧寻访幽境,山道曲折迂回,林木幽深茂密,石阶遍布苍苔。耳畔先闻隆隆水声,转过峰峦断崖,一挂飞瀑赫然高悬青崖之上,溅起水花点点,素练横亘群山之间。岩壁留存的“佛国”摩崖,虽常年青苔侵染,落笔气势仍旧雄劲凛然。静坐古亭之内,生火煮泉烹茶,山间薄雾随风沾上衣襟,盛夏所有闷热烦忧,顷刻消散无踪。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">山麓旧时建有水云古刹,庙宇虽早已湮没荒废,地基遗迹尚可辨认。遥想古时文人雅士齐聚此间,烹茶酬唱、赏月听泉,风雅韵味令人心生向往。古人所言“流水是知音”,亲临此地方才深有感触。世事朝代几经更迭,青山巍然不变,涧水奔流如故,古往今来世人偏爱山水清幽的本心,向来一脉相通。</p> <p class="ql-block">【栖霞栈观瀑】</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">丙午初夏雨后新晴,与友人再度登临,雨水充沛使得瀑流气势愈发磅礴,归来填制自度曲一阕记怀。</p><p class="ql-block">◆ 栖霞栈 · 通济岩观瀑 ◆</p><p class="ql-block">翠壑飞泉,断崖千尺泻冰弦。</p><p class="ql-block">苔封佛字,一涧奔雷洗暮烟。</p><p class="ql-block">煮茗对清妍。</p><p class="ql-block">石径回环,寻幽来此共忘年。</p><p class="ql-block">凭栏小伫,万斛尘襟付冷泉。</p><p class="ql-block">何必慕瀛洲。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【笺】 本篇以冰弦喻瀑,奔雷拟声,气韵较之前贤清雅笔法更显雄浑洒脱。末句直言眼前丘壑便是世外桃源,不必远慕瀛洲,尽显豁达胸襟,录入文集以续此地千年文韵。</p> <p class="ql-block">【附:通济岩地理简志】</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">通济岩坐落长汀东郊东山溪谷,距城约三里,危崖悬瀑,林壑清幽。留存观瀑亭遗址、水云古刹旧址,明吴文度“佛国”摩崖石刻完好,自古为汀人踏青消暑、览胜怀古之胜地。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">区位:长汀县大同镇师福村(黄屋村)东山溪谷</p><p class="ql-block">胜迹:汀州八景之通济瀑泉、观瀑亭遗址、水云古刹基址</p><p class="ql-block">摩崖:明成化汀州知府吴文度楷书“佛国”</p><p class="ql-block">沿革:宋代僧人开山建寺,奉伏虎祖师;明代马驯定八景后声名大振;今为近郊寻幽胜地。</p> <p class="ql-block">【跋】</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">丙午初夏,结伴进山避暑寻幽,于观瀑亭就地煮泉烹茶。飞泉漱石,雾霭沾衣,炎歊顿涤。瞻仰岩壁千年题刻,品读先贤遗留诗文,感山水长存、文脉绵延。归来栖居汀滨客舍,挑灯缀成此笺。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">嗟乎!瀑声千载如昨,而题壁者迭更。苔封古佛,犹存前朝墨痕;石镌新词,待续后来吟笔。今辑此卷,非敢云存文献,聊以慰平生山水之癖。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">高山流水意韵长存,愿心性相合之人共赏此间风物;</p><p class="ql-block">沧浪清浊各有其态,惟静心体悟者方知山水深意。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">栈主煮雪轩 谨识</p><p class="ql-block">丙午荷月 重辑定稿</p> 汀州八景篇