扬州仪征大铜山

陈佩群

<p class="ql-block">地理位置:仪征枣林湾度假区,主峰大铜山海拔149.5米,苏中第一高峰,分大铜山、小铜山,胥浦河发源于此,古称“铜山源”。</p> <p class="ql-block">一、历史渊源</p> <p class="ql-block">1. 西汉·吴王刘濞铸钱(得名源头)</p><p class="ql-block">汉景帝时期,吴王刘濞“即山铸钱、煮海为盐”,吴国国力强盛。唐宋、明清地方志均记载大铜山、小铜山为刘濞铸钱故地。铜矿石由江西豫章沿长江入胥浦河运抵山前,就地鼓铸钱币,是西汉吴国重要经济基地。明代留有诗句:吴濞当年不尽忠,因山鼓铸欲无穷。天知瘠土民思善,从此铜山不产铜。</p> <p class="ql-block">2. 唐宋至明清</p><p class="ql-block">历代为真州西北名胜,多文人登临题咏;山间风水佳,宋代王贯之、黄瓒等名臣择此地安葬。山顶兴建庙宇,形成正月十五铜山庙会民俗,舞龙、旱船,四乡百姓上山进香,延续数百年。</p> <p class="ql-block">仪征大铜山历代古籍诗词</p> <p class="ql-block">一、南朝 · 鲍照(鲍明远)《过铜山掘黄精》(现存最早铜山诗作)</p><p class="ql-block">土肪閟中经,水芝韬内策。</p><p class="ql-block">宝饵缓童年,命药驻衰历。</p><p class="ql-block">矧蓄终古情,重拾烟雾迹。</p><p class="ql-block">羊角栖断云,榼口流隘石。</p><p class="ql-block">铜溪昼沈森,乳窦夜涓滴。</p><p class="ql-block">既类风门磴,复象天井壁。</p><p class="ql-block">蹀蹀寒叶离,潨潨秋水积。</p><p class="ql-block">松色随野深,月雾依草白。</p><p class="ql-block">空守江海思,岂愧梁郑客。</p><p class="ql-block">得仁古无怨,顺道今何惜。</p> <p class="ql-block">二、明 · 戴君耀 《铜山》(流传最广)</p><p class="ql-block">吴濞当年不尽忠,因山鼓铸欲无穷。</p><p class="ql-block">天知瘠土民思善,从此铜山不产铜。</p> <p class="ql-block">三、明 · 张彬 《小铜山远眺》</p><p class="ql-block">立马铜山下,年年两度过。</p><p class="ql-block">烟云连海岳,风雨湿藤萝。</p><p class="ql-block">近陇人家少,依冈古墓多。</p><p class="ql-block">本源思未已,回首叹蹉跎。</p> <p class="ql-block">四、清 · 舒位 《真州咏怀古迹·吴王濞铸钱炉鞴》</p><p class="ql-block">楚尾吴头古豫章,谁将腴壤奉骄王。</p><p class="ql-block">西京几杖输棋局,东市朝衣失智囊。</p><p class="ql-block">早议四铢除盗令,忽开一道赐船郎。</p><p class="ql-block">剩教遗迹嫌铜臭,始信多藏必厚亡。</p> <p class="ql-block">二、近现代</p> <p class="ql-block">现代咏铜山</p><p class="ql-block">《登仪征铜山》</p><p class="ql-block">苏中第一峰,仪征有铜山。</p><p class="ql-block">千阶穿翠霭,万木入苍颜。</p><p class="ql-block">刘濞铸钱迹,将军古墓斑。</p><p class="ql-block">天池涵日月,望江亭外闲。</p> <p class="ql-block">小铜山:上世纪80年代采石被毁,仅遗留巨大采石坑遗址。</p><p class="ql-block">• 大铜山:保留山体,建成省级铜山森林公园,森林覆盖率极高。</p> <p class="ql-block">三、现存文化遗迹</p> <p class="ql-block">1. 吴王刘濞铸钱遗址(人文标识遗存)</p><p class="ql-block">• 现状:地下铸钱炉遗迹未经大规模考古发掘,地表立有吴王刘濞铸钱遗址标识牌,是寻访核心点位,无出土炉址露天可见。</p><p class="ql-block">• 小铜山:古志记载同为铸钱地,山体采石损毁,只存坑塘地貌。</p> <p class="ql-block">2. 准提寺(山顶古寺遗址)</p><p class="ql-block">清代山顶建有准提寺,香火旺盛,庙会以此寺为中心;民国遭兵匪损毁,后重建,最终毁于战火,建筑已无存。</p><p class="ql-block">• 遗留:山顶天池,相传为寺庙放生池,大旱不干、大涝不溢,为山上标志性古迹遗存。,</p> <p class="ql-block">3. 永和禅寺(山麓重建古刹)</p><p class="ql-block">铜山山麓,古为唐代天宁寺,后重建更名永和禅寺,恢复佛教场所,坐落山脚,可参观。</p> <p class="ql-block">4. 魏然将军墓(铜山南麓)</p><p class="ql-block">位于大铜山南麓半山腰,新四军将领魏然的墓园,汉白玉碑刻,为近现代红色历史遗迹,仪征市级文保点。</p> <p class="ql-block">5. 古墓葬群</p><p class="ql-block">铜山周边丘陵,考古发现大量汉、六朝家族墓葬,出土陶器、铜器,印证汉代此地人口密集、手工业兴盛的历史背景。</p> <p class="ql-block">四、民间传说</p> <p class="ql-block">1. 朱洪武数山头:朱元璋登临山顶清点天下名山,漏掉脚下铜山,民间流传“朱洪武数山头,忘了膝下峰”的故事。</p> <p class="ql-block">朱元璋(1328—1398),年号洪武,俗称朱洪武,明朝开国皇帝明太祖。</p><p class="ql-block">出身布衣,推翻元朝,统一全国;休养生息、革新制度,奠定明朝二百七十六年基业。</p> <p class="ql-block">2. 小秦王赶山神话,神鞭抽裂山体,形成胥浦河(铜山源),伍子胥由此渡江奔吴的传说。</p> <p class="ql-block">伍子胥画像</p> <p class="ql-block">五、展板精简简介(85字)</p> <p class="ql-block">大铜山为苏中第一高峰,西汉吴王刘濞于此鼓铸钱币,山本不产铜,原料循胥浦河水道转运而来。山上旧有清代准提寺,庙会兴盛,寺毁而天池犹存;山麓重建永和禅寺,周边分布汉代墓葬,人文与山林兼具。</p>