<p class="ql-block">2026年七月末至八月初,工厂老友结伴西行晋北,踏遍朔州、应县、广武、右玉、大同一线古迹。暮年挚友同游,访古寺、登长城、渡长河、观石窟,于塞上山河残垣古刹间,细读千年边塞变迁,重温岁月山河之美。</p> <p class="ql-block">第一站:朔州·马邑遗风</p><p class="ql-block">朔州古称马邑,自古为北疆锁钥。秦时蒙恬在此养马筑城,历来是农耕与草原文明交融争锋之地,边塞底蕴深厚。我们首访崇福寺,这座唐建金修的古刹,以金代原构大殿、精美壁画彩塑闻名华北,辽金木构雄浑大气,尽显北国古建风骨。</p> <p class="ql-block">狮守梵庭</p> <p class="ql-block">古刹烟炉</p> <p class="ql-block">洞观古狮</p> <p class="ql-block">古殿香痕</p> <p class="ql-block">朽木留雕</p> <p class="ql-block">木构天工</p> <p class="ql-block">城阙留痕</p> <p class="ql-block">鼓楼聚首</p> <p class="ql-block">第二站:应州·木塔千秋</p><p class="ql-block">自朔州北上抵达应县,核心景致便是举世闻名的应县木塔。这座辽代纯木构古塔不施一钉,全靠榫卯咬合,千年抗震沐雨,屹立不倒,是中国古建的绝世珍品。层层斗拱错落精巧,承载着古人极致的营造智慧。</p><p class="ql-block">近处净土寺殿内天宫楼阁藻井玲珑繁复,小木作工艺精妙绝伦,堪称辽金艺术瑰宝。我们顺路走入质朴的吉庄村,乡野静谧安然,古建融于乡土烟火,让厚重的历史多了几分人间温情。</p> <p class="ql-block">古塔留踪</p> <p class="ql-block">万古观瞻</p> <p class="ql-block">巍然应州</p> <p class="ql-block">宝匾尘光</p> <p class="ql-block">瞻佛观相</p> <p class="ql-block">固墙闲影</p> <p class="ql-block">古宅残痕</p> <p class="ql-block">土窑残韵</p> <p class="ql-block">墟落遗踪</p> <p class="ql-block">乡土情谊</p> <p class="ql-block">随后参观马邑博物馆,馆藏从峙峪古人类遗存,到秦汉戍边器物、北朝石刻,串联起朔州数千年文明脉络。漫步朔州古城,城垣古朴规整,昔日边塞烽烟早已散尽,如今街巷安然,市井平和,千年古城沉静温润,烟火绵长。</p> <p class="ql-block">古鉴观灯</p> <p class="ql-block">古刻华章</p> <p class="ql-block">瓷瓶龙啸</p> <p class="ql-block">金铜禅影</p> <p class="ql-block">墨拓观廊</p> <p class="ql-block">第三站:广武长城·汉武雄风·古堡遗韵</p><p class="ql-block">广武地处雁门关前沿,是历代兵家必争的边塞古战场。我们先登临广武明长城,群山之上土墙蜿蜒起伏,标志性的月亮门残拱凌空,残缺苍凉,历尽数百年风雨,是塞上长城最动人的人文剪影。伫立残墙之上,遥想古时烽燧传警、戍卒守边,边塞沧桑扑面而来。</p><p class="ql-block">下山后漫步汉武广场,广场开阔恢弘,汉武帝雕像执剑北望,气势凛然,两侧卫青、霍去病塑像肃立,再现大汉北击匈奴、经略北疆的壮阔史事。周边汉墓群静卧原野,荒丘之下,皆是历代戍边忠骨,诉说着大汉边塞的热血与悲壮。</p> <p class="ql-block">塞北旌门</p> <p class="ql-block">古塞欢歌</p> <p class="ql-block">回望今朝</p> <p class="ql-block">风耀山河</p> <p class="ql-block">烽墩望野</p> <p class="ql-block">无限风光</p> <p class="ql-block">古垣偕行</p> <p class="ql-block">还看今朝</p> <p class="ql-block">沁园春·雁北寻古</p><p class="ql-block">塞上踪寻,旧侣同携,远踏晋疆。</p><p class="ql-block">望马邑金祠,穹隆雄峙;应州浮塔,榫卯昂藏。</p><p class="ql-block">汉阙残垣,武皇高垒,骤雨惊雷漫朔方。</p><p class="ql-block">桑干晓,叹流云蔽日,一瞬霞光。</p><p class="ql-block">平城往事苍茫,有龙壁琉璃炫彩煌。</p><p class="ql-block">忆西口驼铃,离歌断续;云冈石窟,梵相端详。</p><p class="ql-block">断石镌痕,长河漱影,百代风烟入莽苍。</p><p class="ql-block">归来矣,把山川气象,尽付诗章。</p><p class="ql-block">2026.8.9</p> <p class="ql-block">塞垣残梦</p> <p class="ql-block">石径残关</p> <p class="ql-block">烽墩极目</p> <p class="ql-block">古垣通远</p> <p class="ql-block">古戍层峦</p> <p class="ql-block">边墙遗垒</p> <p class="ql-block">巨坊揽云</p> <p class="ql-block">气势凛然</p> <p class="ql-block">紧邻广场的旧广武古城,是国内保存完整的辽代军堡。城池保留古街巷格局,因军事所需不设北门,防御形制清晰完整。昔日金戈铁马的边关要塞,如今静卧群山之间,残城古墙尽览千年兴衰。</p> <p class="ql-block">古垣留影</p> <p class="ql-block">乡隅流年</p> <p class="ql-block">歌舞升平</p> <p class="ql-block">第四站:桑干晨晓·西口古道</p><p class="ql-block">为赴文学山河之约,凌晨五时,我早起奔赴桑干河畔,守候丁玲笔下桑干河的晨曦晨光。拂晓薄雾笼罩河面,朝阳短暂破云而出,金波漫淌,山河温柔。转瞬乌云掩日,晨光倏忽即逝,虽有缺憾,却留独有的清寂诗意,也让此行记忆格外深刻。</p> <p class="ql-block">桑干朝晖</p> <p class="ql-block">晨曦时光</p> <p class="ql-block">桑干河畔</p> <p class="ql-block">金波漾影</p> <p class="ql-block">鹭逐长风</p> <p class="ql-block">浅滩晨曲</p> <p class="ql-block">野岸惊涛</p> <p class="ql-block">踏访右玉杀虎口,这里是千年走西口的咽喉要道。明清数百年,无数晋地百姓由此出关谋生,古道深深车辙、河畔老旧古桥,皆是先民奔波求生的岁月印记。走进右玉博物馆,真切读懂这片土地的巨变:昔日黄沙漫天、寸草不生的苦寒边塞,经一代代右玉人植树治沙、久久为功,已然蜕变为绿洲遍野的塞上新城,荒漠变林海,山河换新颜。</p> <p class="ql-block">西口雄关</p> <p class="ql-block">城垣聚友</p> <p class="ql-block">馆中忆往</p> <p class="ql-block">古阵陶骁</p> <p class="ql-block">馆中寻迹</p> <p class="ql-block">古道欢颜</p> <p class="ql-block">第五站:大同古城·九龙壁·华严寺·北魏遗韵</p><p class="ql-block">按计划我们已完成了此次行程,告别朋友,我与老伴儿前往大同古城,这座曾为北魏平城、辽金西京的塞上名都,古韵悠远。古城墙巍峨规整,街巷纵横有序,华严寺、善化寺等古建散落城中,沉淀着帝都千年气韵。此行我们专程寻访大同九龙壁,这座明代代王府遗存琉璃影壁,是国内现存三座九龙壁中年代最久、体量最大、保存最为完整的一座。通体五彩琉璃晶莹绚烂,九条巨龙腾云逐浪、姿态飞扬,鳞爪栩栩如生,尽显明代皇家匠造的雄浑气派。</p> <p class="ql-block">一壁琉璃阅尽王朝更迭,曾经的王府深宫虽已湮灭,唯独九龙壁历经风霜留存至今,成为大同古城最亮眼的文化符号。千年前这里胡汉交融、礼乐兴盛,是北方繁华大都会;如今褪去边关杀伐之气,街巷安逸平和,古今气韵相融共生,尽显千年帝都的从容底蕴。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"></p> <p class="ql-block">九龙瞻览</p> <p class="ql-block">龙壁童欢</p> <p class="ql-block">梵宇尘喧</p> <p class="ql-block">古佛灵踪</p> <p class="ql-block">异韵同天</p> <p class="ql-block">门神窥望</p> <p class="ql-block">古壁华裳</p> <p class="ql-block">梵影相照</p> <p class="ql-block">层檐揽翠</p> <p class="ql-block">鼓角鸣铃</p> <p class="ql-block">古塑今观</p> 大同古城街拍 <p class="ql-block">市井风情</p> <p class="ql-block">尘间倦影</p> <p class="ql-block">笔吐芳华</p> <p class="ql-block">幻泡浮生</p> <p class="ql-block">稚趣行途</p> <p class="ql-block">第六站:云冈石窟·石刻史诗</p><p class="ql-block">旅程最后,我们探访云冈石窟。武周山断崖之上,北魏皇家开凿的石窟群绵延千米,五万余尊造像依山而立,融汇西域风骨与中原气韵,刀法雄浑、庄严慈悲。一窟一史,一像一韵,千年石刻镌刻着民族交融、文明互通的壮阔史诗,是镌刻在山河之间的千年艺术长卷。</p> <p class="ql-block">金盏凝眸</p> <p class="ql-block">古影沧波</p> <p class="ql-block">石窟遗韵</p> <p class="ql-block">梵音留影</p> <p class="ql-block">走进大同市博物馆,文物串联起大同从古至今的发展脉络,代地文明、北魏盛世、辽金繁华、明清边塞历历在目,完整读懂北疆重镇的千年变迁。</p><p class="ql-block">古建存岁月,山河载沧桑。半生劳作,暮年同游,俯仰山河、闲话往昔,在千年文脉中静心感悟,在边塞新风中安然释怀。此行所见所感,皆是岁月馈赠,亦是山河深情。</p><p class="ql-block">七日雁北行,与老友携手同行,览古寺高塔、长城古道、长河石窟、琉璃古壁。这片内外长城间的塞上大地,既有大汉雄风、北魏盛世的家国史诗,亦有走西口百姓的人间悲欢。</p> <p class="ql-block">前往蔚县的路上</p>