太平论

王笑之

<p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px;">太平论</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">暮夜,月隐西窗。余与友人对坐,炉上茶沸。友执手机而阅,忽笑曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“天下今日甚好。观诸报纸,闻诸电视,览诸网络,山河无恙,百业俱兴,人人安乐,处处祥和。此诚太平之世也。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“何谓太平?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“国富民安,百业兴盛,天下无忧,非太平乎?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“若高楼林立而有人无屋可居,车流如织而有人无处可归;若商场灯火通明,而有人为一餐计;若屏中人人欢笑,而屏外多有忧容——此亦太平乎?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友默然。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余执壶斟茶,曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“太平非楼高,非车多,非歌舞盛,亦非屏中日日皆有喜讯。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“太平者,老有所养,病有所医,劳有所获,困有所诉;少有所学,壮有所业;贫而不羞,困而能言;有所疑而敢问,有所见而敢说,有所错而能改。虽布衣粗食,而心有所安,方可谓太平。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“君言虽善,然世间本有贫富,人生亦有得失,岂能尽如人意?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“贫富有别,乃世之常;得失无常,亦人之命。余所忧者,非人生有苦,而是苦者无处言苦,困者只得责己。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友问:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“何谓责己?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“屏中之人,多有成功之相。今日有人一夜致富,明日有人创业成名;此处豪宅,此处名车;彼处远游,彼处美食。久而久之,世人只见人之高处,不见人之低谷。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“于是失业者以为己无能,负债者以为己无用,困顿者以为己不够勤勉。人人皆见他人花开,却无人知晓花下曾埋多少枯叶。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友低首,无言。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余又曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“教育亦然。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“教育乃立国之本,何以亦论之?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“教育本当启人心智,使人知天地之大,明是非之辨。若只教人搞仇恨、逐分数、争名次、取证书,而少教其如何思考、如何质疑、如何辨真伪,则学虽多,知未必增。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“然则读书为何?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“读书使人明理,而非使人只会应答。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“若一人满腹经书,却不知自己为何而学;满墙证书,却不知自己为何而活;能背天下文章,却不敢问心中疑惑——此学虽盛,未必谓之文明。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“工作又如何?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“劳动本为立身之本。然世间有人朝出暮归,劳苦终年,所得仅足糊口;有人失业数月,便不知明日何往;有人已至中年,上有老,下有幼,肩上千斤,而无人知其疲惫。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“屏中常说奋斗,然奋斗之外,亦当有人看见人的疲惫。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“住房乎?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“屋本为安身之所。若一屋使人终身负债,昼夜为之奔波,则屋虽高,心未必安。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“城市愈大,人未必愈近;楼宇愈高,人未必愈有归处。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“医疗乎?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“人皆有生老病死。病不可怕,可怕的是病来之时,无钱、无助、无处可求。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“一个社会若只庆贺健康者,而忘记病弱者,则繁华虽盛,亦少一分温度。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友沉思良久。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">忽问:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“娱乐又当如何?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余笑曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“娱乐本无罪。人劳而乐,乃人之常情。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“惟若终日以喧嚣遮寂寞,以热闹忘忧患,以他人的悲欢代替自己的生活,以短暂刺激消磨长久思考,则娱乐不复为休息,反成麻醉。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“如此说来,屏幕竟成了一场梦?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“梦本无罪,可怕的是醒时亦不愿醒。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">二人皆笑。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余又曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“乡村亦有其苦。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“乡村有田,何苦之有?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“田在,而青年远;屋在,而老人守。年轻者奔向城市,老人留在故土。城市给人机会,却也给人匆忙;故乡给人记忆,却未必给年轻人未来。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“于是乡村渐静,城市渐挤。有人离开故乡一生,有人住在城市多年,却仍不知何处是家。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友叹曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“天下之苦,竟如此之多。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“苦本就多,只是有些被看见,有些未被看见。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友指手机曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“然屏中为何总是喜色?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“喜色容易传播,忧患需要思考;热闹容易聚众,沉重往往使人沉默。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“故屏中常有繁花,而花落少有人问;常有掌声,而掌声之后的寂静无人听。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“若只看屏中,岂非便以为天下真无忧?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“久则以假为真,以喧为乐,以众口为真理,以沉默为安宁。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“人若日日只见晴天,久而久之,便忘了如何面对暴雨;社会若只听见赞美,久而久之,便听不见真实的脚步。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“君所谓太平,究竟何在?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余望窗外,曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“太平不在屏中。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友问:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“何处?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“在人心。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“老人夜卧而无忧,父母养子而不惧未来,青年求业而有路,中年失意而有退处,病者有医,弱者有人扶,困者有人听。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“人可以贫,却不必卑;可以失败,却不必绝望;可以质疑,却不必恐惧;可以说真话,也可以承认自己不知道。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“如此,纵无万丈高楼,亦可称安;纵无满街霓虹,亦可称明。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友举杯,曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“如此说来,太平并非天下无风雨。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“然。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“而是风雨之中,仍有屋可避?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“其一。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“仍有路可行?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“其二。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“仍有人愿意守住良知?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“其三。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“那么,最重要者为何?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余沉默片刻,曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“是一个人看见风雨时,可以说风雨;看见黑暗时,可以说黑暗;看见苦难时,可以说苦难。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">而不必为了证明天下太平,先否认自己眼前的感受。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友长久不语。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">窗外忽起一阵风,吹落庭中一叶。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友望叶而叹:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“花开之时,人人皆知春来;叶落之时,又有几人愿意低头?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“故看天下,当看花,亦当看叶;当看晴日,亦当看阴云;当看高楼,亦当看楼下之人。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“只见繁华,不见疲惫,是盲;只见苦难,不见希望,是偏。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“真正的清醒,不是逢喜必疑,逢悲必叹,而是无论繁华与凋零,皆敢看其真相。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友笑曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“如此,《太平》二字,反倒难写了。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“本就难写。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“天下若人人说太平,未必太平;若人人敢说不平,也未必乱世。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“有时,真正的太平,恰恰始于一句——”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余停杯。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">友问:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“何言?”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">余曰:</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“我看见了。”</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">茶已凉。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">月已出云。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">手机屏幕依旧明亮,报纸上的世界依旧繁华。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">而窗外,风仍在吹。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">二人无言,只听夜色深处,虫声渐起。</span></p>