文‖星辰 <p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">一方乡土,必有守脉之人。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">北仑湖塘乐炳成先生,生于农门,长于阡陌。少年牧牛苦读,中年踏遍乡野寻访遗闻,晚年目力渐衰仍执笔不休。八十三载光阴,以布衣之力守护乡邦文脉。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">今撰赋一篇,取先生自题“目盲心灯在,根在泥,魂不芜”为题,追述生平,寄以追思。</span></p> 序 <p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">甬东乐公炳成,甲申岁(1944)诞于湖塘,世业农桑。丁酉(1957)小学卒业,翌年即躬耕陇亩,凡廿七载。其间晨牧夜读,煤油灯下,右瞳竟损于丁巳(1977),犹以残目校书不辍。后虽为乡庠司铎、县邑采风,终以布衣之身,成一方文脉。于公元二零二六年八月六日十时,安详辞世于湖塘故里,享年八十有三。作者感其一生矢志,私谥“文朴”,今据遗踪,摭实成赋。</span></p> <p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">畎亩间,有孺子焉。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">驱犊南冈,负笈牛背。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">邻人笑问:“田舍郎何慕青简?”</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">答曰:“粟养躯,书养魂,并天工也。”</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">遂鬻蔬果于墟市,易残编;赊纸墨于邻肆,录俚谚。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">积千卷方志于茅檐,藏百代遗闻于瓮牖。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">氓隶讥其悖本,孤怀独守其恒。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">乙巳岁(1965),初试铅椠。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">昼耒耜于畴亩,夜膏火于蓬窗。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">《学文化》载其“小记”,文旌始扬。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">丙辰岁(1976)入党旗,秉赤忱。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">然昏灯蚀目,右瞳竟盲;左睛一线,犹照丹黄。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">辑巷议成《海隅杂录》,采樵歌作《田家乐府》。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">报章屡传其名,乡邦竞诵其章。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">庚申(1980)后,文运渐开。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">壬戌(1982)入作协,癸亥(1983)访名家——</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">沪上谒俍民译翁,杭城叩大风乐师,姑苏寻鲁克童文。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">皆镇海同邑,遂成忘年挚交。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">甲子岁(1984)创民协,为四明首批;</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">是年复赴文代会,列席甬江之滨。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">又奉命采风,策羸车,涉寒溪;访遗老,叩荒祠。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">霞浦废垒闻戍角,柴桥残碣辨忠骸。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">三十载辑成《浙东抗倭纪事》。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">悯方言日湮,著《甬东俚语考》,终获省阁褒美。</span></p> <p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">丙寅(1986)入邬隘,司文化之职;</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">戊辰(1988)膺民协会长,领一邑风骚。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">同年聘修县志,奔走四乡,耆老皆称“活方志”。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">庚午岁(1990)献古泉百六十有六,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">自三国至明清,尽归文保之库;</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">复捐陶缶瓷瓯,补博物之藏。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">壬申(1992)逢延安讲话五十载,受旌于区委;</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">癸酉(1993)赴甬上文保会,三度获优奖。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">甲戌(1994)入中国民协,乙亥(1995)列省剧协,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">声名渐起,而布衣如故。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">戊寅(1998)聘为邑政之员,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">五载建言,多利桑梓,其论见称于《人民日报》。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">己卯(1999)献“北仑旅游策”,载于《宁大学报》。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">癸未(2003)登农民读书台,受三司联表;</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">甲申(2004)列藏书名家榜,万卷盈屋,方志独千。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">戊子(2008)掌中华乐氏文研会,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">历五届为副会长,修《通谱》二百万言。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">壬辰(2012)再受旌于读书月,乙未(2015)通谱告成,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">至癸卯(2023)全球乐氏会,犹主席台前受勋。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">暮景虽侵,步履蹒跚。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">双瞳尽晦,不复远涉丘山;筋骨已衰,难再夜坐书轩。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">尝命孙辈诵乡谣,闻之拊掌而涕涟。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">自题箧笥曰:“目盲心灯在,根在泥,魂不芜。”</span></p> 乱曰 <p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">海涛泱泱,禾黍穰穰。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">田埂生儒,文焰煌煌。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">右瞳损而千卷成,双足茧而志愈刚。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">挽俚音于既坠,续乡脉于将亡。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">布衣何恨?遗韵苍苍。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">《专家库》载其名,《大辞典》传其行。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">后之览者,仰此清光。</span></p> 跋 <p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">乐公起阡陌,本是田家子。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">小学而止,无馆阁之资;耕樵之余,尽文墨之志。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">八十三载人生路,六十年间笔墨痕。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">自乡村宣传队至全球乐氏会,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">自煤油灯下至《人民日报》纸上,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">所守者唯乡音不泯、古事长存。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">目虽盲而心灯愈炽,身虽贱而文脉赖传。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">今赋以纪实,非独颂一人,亦告后来:</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">乡土之魂,即在田埂书生残卷之中;</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">文脉不绝,赖有赤子秉烛孤行。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">年谱附注</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">赋中干支纪年对应:</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">甲申(1944)|丁酉(1957)|乙巳(1965)|丙辰(1976)|丁巳(1977)|庚申(1980)|壬戌(1982)|癸亥(1983)|甲子(1984)|丙寅(1986)|戊辰(1988)|庚午(1990)|壬申(1992)|癸酉(1993)|甲戌(1994)|乙亥(1995)|戊寅(1998)|己卯(1999)|癸未(2003)|甲申(2004)|戊子(2008)|壬辰(2012)|乙未(2015)|癸卯(2023)</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">所涉书名皆据先生原著篇目雅化,以存赋体之韵。先生于2026年8月6日上午十时辞世,享寿八十三,乡邦同悲,文脉永怀。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">编注一</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">赋中“邬隘”为北仑旧乡名,今属大碶街道;“霞浦”“柴桥”皆北仑境内地名,霞浦现存明代抗倭烽燧遗址,柴桥有抗倭义冢碑刻,乐公曾实地踏勘考其沿革。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;">编注二</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">赋名三句“目盲心灯在,根在泥,魂不芜”,出自乐公晚年自题书箧。其中“根在泥”三字,非仅指生于农门、长于田亩,更暗喻先生一生守护的乡音、俗曲、抗倭旧事等非物质文化记忆。当城镇化急速消解乡土认同之际,先生以六十年残躯所守者,正在此“泥中之根”。赋中“拊掌而涕涟”一细节,亦非寻常暮年伤感——湖塘童谣若成绝响,便是乡土之魂失其根本,此乃先生一生深忧。今赋存之,庶几使后来者知:文脉不绝,正赖布衣赤子秉烛孤行于田埂之间。</span></p> <p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8); font-size:20px;">文中配图与乐炳成先生原始相关资料,均由哲嗣乐晓明先生提供。感谢!</b></p> <p class="ql-block"><b>公元二零二六年八月九日,后学敬撰于东城。</b></p>