<p class="ql-block">《赵宗列祖颂》(七绝连章十八首)</p><p class="ql-block">(2026年8月8日)</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">序</p><p class="ql-block">余整理家诗,追思本源:赵氏所由兴,肇基何自?衍派何分?鸿绪谁承?经溯源、理脉、标典、咏诗、释文,终成七绝连章十八首,命曰《赵宗列祖颂》。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">赵之先,与秦同祖,嬴姓所出。自黄帝肇基,伯益赐姓,造父封赵,叔带入晋,历简襄之烈,武灵之雄,天水发祥,赵城归本,乃至涉邑开基,更乐传家,后岩衍脉,贤德拓业。上下四千年,代有前徽,血胤绵延。今以七绝十八首,咏列祖勋德,各附注释,俾子孙易晓,庶几追远之诚,永怀祖德。是为序。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">全诗依世次分为六个篇章:</p><p class="ql-block">上古源流(①黄帝、②伯益、③季胜)——得姓之前,血脉源头;</p><p class="ql-block">得姓入晋(④造父、⑤叔带、⑥赵衰)——封赵得姓,入晋开基;</p><p class="ql-block">卿族立国(⑦赵武、⑧赵简子、⑨赵襄子)——孤婴中兴,分晋立国;</p><p class="ql-block">光耀天水(⑩赵武灵王、⑪赵公辅、⑫赵充国)——赵国鼎盛,王裔天水;</p><p class="ql-block">赵城承脉(⑬赵德、⑭赵世安、⑮赵斌)——故土六百年,承脉迁涉;</p><p class="ql-block">岩村永继(⑯赵春、⑰赵嘉祥、⑱赵景明)——后岩开基,永续传承。</p><p class="ql-block">一章三首,凡十八首,脉络贯通,世系有序。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">2026.8.8 百果山人 献赋 于邯郸</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">第一章 上古源流</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">① 远古始祖·黄帝</p><p class="ql-block">轩辕立极肇鸿蒙,万姓同根本自公。</p><p class="ql-block">赵脉远承颛顼后,千秋俎豆仰皇穹。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 黄帝:五帝之首,号轩辕氏,又号有熊氏。赵氏远祖出自黄帝孙颛顼(高阳氏),故首列黄帝以明本源。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">② 嬴姓始祖·伯益</p><p class="ql-block">伯益辅尧平水波,嬴封初赐国勋多。</p><p class="ql-block">两支秦赵嫡亲脉,千载同源共大河。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 伯益:颛顼后裔,助禹治水有功,舜赐姓为嬴(嬴姓之始),为秦、赵二姓共同的血缘始祖。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">③ 赵氏远祖·季胜</p><p class="ql-block">蜚廉二子各西东,恶氏归秦季胜雄。</p><p class="ql-block">此脉绵延天水旺,赵宗千载自斯隆。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 季胜:商末蜚廉次子,其兄恶来为秦国之祖,季胜为赵氏之祖,为造父之先祖。赵、秦同出嬴姓,至此分支。诗句中“恶氏”为适配平仄之文学变通,正史名为恶来。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">第二章 得姓入晋</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">④ 赵氏得姓始祖·造父</p><p class="ql-block">穆王巡狩驾飞龙,封赵开基启姓宗。</p><p class="ql-block">八骏驱驰救周乱,千秋俎豆至今恭。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 造父:西周穆王车夫,因功受封赵城,子孙以邑为氏,始有赵姓,为赵氏得姓始祖。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑤ 赵氏入晋始祖·叔带</p><p class="ql-block">去周如晋避王衰,始开赵氏于晋陲。</p><p class="ql-block">从此邯郸根脉厚,五百年后霸图为。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 叔带:造父后裔,西周末年去周如晋,为赵氏入晋之始。此后约五百年,经赵衰、赵武、简子、襄子,终至三家分晋,赵国建立。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑥ 从亡复霸之祖·赵衰</p><p class="ql-block">从亡重耳十余年,三让尊贤德化全。</p><p class="ql-block">辅霸功成开世业,卿族基业赖公贤。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵衰(?—前622年):叔带后裔,辅佐晋文公重耳流亡十九年,归国后三让尊贤,使赵氏重振于晋国,为日后卿族基业之奠基人。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">第三章 卿族立国</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑦ 赵氏中兴之祖·赵武</p><p class="ql-block">屠岸兵兴赵室倾,程婴杵臼护孤婴。</p><p class="ql-block">冬春十五仇终雪,复祀宗祧仰令名。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵武(约前598—前541年):赵衰曾孙,其家族遭“下宫之难”几近灭门,赖程婴、杵臼舍命保全,十五年后复仇复祀,为赵氏中兴之祖,即“赵氏孤儿”故事主角。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑧ 赵国奠基之祖·赵简子</p><p class="ql-block">铸刑范鼎立新章,北并邯郸拓土疆。</p><p class="ql-block">分晋三家基奠定,英风雄略震东方。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵简子(?—前476年):赵武之孙,铸刑鼎、收服邯郸,奠定三家分晋基业,为赵国实际奠基者。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑨ 赵国开创之祖·赵襄子</p><p class="ql-block">决水围城漫野津,反戈一击灭强邻。</p><p class="ql-block">赵邦由此基图定,民涌晋阳仰此人。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵襄子(?—前425年):赵简子之子。晋阳之战中,智伯决汾水灌晋阳,城危之际,韩魏临阵倒戈,赵襄子反手灭智伯,三家分晋之势遂成,为赵国实际开创者。晋阳大地世代传颂其事迹。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">第四章 光耀天水</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑩ 赵国雄主·赵武灵王</p><p class="ql-block">胡服骑射震凌云,北驱林胡拓土勋。</p><p class="ql-block">改制强兵图霸业,千秋长颂武灵君。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵武灵王(前340—前295年):赵国第六代国君,推行胡服骑射,革新军服军制,创建骑兵;北击林胡、楼烦,拓土北疆,赵国由此强盛,功业为后世传颂。“胡服骑射”为历史成语,故“服”字虽出律而不改。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑪ 天水开基之祖·赵公辅</p><p class="ql-block">代王失国徙西隈,公辅开基天水垓。</p><p class="ql-block">望族陇西繁叶茂,宗风千载此为魁。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵公辅:秦灭赵,末代君主代王赵嘉(公辅之父)被俘。公辅奉命率王族徙居天水,开天水郡望,为吾族血脉远祖。代王虽国破,而天水一脉因公辅得以绵延不绝,故吾族宗祠额题“天水”,即溯源于此。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑫ 西汉名将·赵充国</p><p class="ql-block">七秩将军挥长缨,屯田湟水罢西征。</p><p class="ql-block">麒麟阁上丹青在,千载犹标营平名。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵充国(前137—前52年):陇西上邽(今甘肃天水)人,据旧谱所传为公辅六世孙。西汉名将,年七十仍请缨出征湟中羌人,罢兵屯田,功勋卓著。汉宣帝图画其像于麒麟阁,为十一功臣之一。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">第五章 赵城承脉</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑬ 赵城回迁始祖·赵德</p><p class="ql-block">陇右烽烟唐室倾,德公东返赵城行。</p><p class="ql-block">携家天水归封地,六百春秋待后英。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵德:天水赵氏裔孙。唐末黄巢之乱,陇右动荡,德公率族东迁,返回赵氏发源地山西平阳府赵城(今洪洞县赵城镇),是为赵城回迁支始祖。此后本支世居赵城六百余年。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑭ 赵城守谱之祖·赵世安</p><p class="ql-block">世安守谱护宗堂,一脉传承自赵乡。</p><p class="ql-block">族谱重修传圣火,同波天水润朝堂。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵世安(北宋徽宗时人):赵城赵氏后裔,曾任平阳府通判。致仕后修建家庙、重修族谱,使本支血脉在宋金战乱中传承有序,为赵城一脉的守护者。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑮ 涉县始迁之祖·赵斌</p><p class="ql-block">赵城六百岁华流,洪武廿年迁涉州。</p><p class="ql-block">更乐开基传万代,探花名绩耀千秋。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵斌:明洪武二十五年(1392年),自山西平阳府赵城(今洪洞县赵城镇)迁涉县更乐村,为涉县赵氏始迁祖。配程氏。(诗云“洪武廿年”,乃举成数而言,史籍所载实为洪武二十五年。)后世族裔出过武探花,任职御前侍卫、总督,光昭祖脉。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">第六章 岩村永继</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑯ 后岩分迁之祖·赵春</p><p class="ql-block">永乐辞离旧坂坡,携儿负耒入岩阿。</p><p class="ql-block">前街后巷开基业,六百春秋衍脉多。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵春:明永乐十二年(1414年),更乐赵氏始迁祖赵斌之子,率二子文桂、文通由更乐迁后梁家岩村(后改称后岩村),长子居后街,次子居前街,为后岩赵氏分迁之祖。(注:文桂、文通之后,再传至“廷”字辈孙子,衍为七股。)</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑰ 后岩兴盛之祖·赵嘉祥</p><p class="ql-block">康熙元岁筑村楼,社首弘恩德业修。</p><p class="ql-block">八子联名成妙句,登科及第耀春秋。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵嘉祥:赵春裔七世祖。清康熙元年(1662年)创建后岩村地标“兴盛阁”,康熙八年(1669年)立老爷庙碑。先祖育有八子,自八子名讳中各取一字,联成八字吉语——登科及第,金榜标名——镌刻碑石,传为宗族千古佳话。因七绝诗体字数所限,诗中截取“登科及第”四字入句,留存核心吉义。(附注:村楼即兴盛阁,亦称关帝阁,底层为券洞通道,上层供奉关圣帝君。赵公身为村中社首,德望昭著、造福乡梓。)</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">⑱ 贤德庄创业之祖·赵景明</p><p class="ql-block">凿井开基贤德庄,碾盘铭石记时长。</p><p class="ql-block">道光百九沧桑后,犹见当年创业堂。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">注释: 赵景明:赵春裔十三世祖,建贤德庄宅院,凿水窖、置石碾。(诗云“凿井”,取掘地取水便民之义,以雅辞泛称,实则为凿窖蓄水。)2006年整修西院时发现碾盘,背面铭文:“道光十四年(1835年)五月十七日立”,迄今已历一百九十余年。景明公为贤德庄创业之主,其宅院、水窖、石碾至今犹存,族人仍可瞻仰。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">谱序总赞</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">赫赫赵氏,源出高阳。</p><p class="ql-block">伯益赐姓,造父封疆。</p><p class="ql-block">入晋叔带,卿族发祥。</p><p class="ql-block">武复赵祀,简襄拓疆。</p><p class="ql-block">武灵雄略,公辅开凉。</p><p class="ql-block">充国名将,麒麟流光。</p><p class="ql-block">唐末德祖,东返赵乡。</p><p class="ql-block">宋世安公,守谱传芳。</p><p class="ql-block">明初斌祖,更乐始创。</p><p class="ql-block">永乐春祖,开基后庄。</p><p class="ql-block">康熙嘉祥,八子联芳。</p><p class="ql-block">道光景明,拓业贤堂。</p><p class="ql-block">一脉相承,万世永昌。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">全脉通链(附年代)</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">黄帝(约前2600年)→ 伯益(舜禹之际)→ 季胜(商末)→ 造父(西周穆王,约前950年)→ 叔带(西周末年)→ 赵衰(?—前622年)→ 赵武(约前598—前541年)→ 赵简子(?—前476年)→ 赵襄子(?—前425年)→ 赵武灵王(前340—前295年)→ 赵公辅(战国末)→ 赵充国(前137—前52年)→ 赵德(唐末)→ 赵世安(北宋徽宗时)→ 赵斌(1392年迁涉)→ 赵春(1414年迁后岩)→ 赵嘉祥(1662年建阁)→ 赵景明(1835年立碾)</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">篇后小跋</p><p class="ql-block">此《赵宗列祖颂》六章一十八首,上溯炎黄,下讫清世,贯四千载赵族源流,汇百世先人勋业。余以浅识,屡与AI相切磋,终成此编。以七绝为体,以史事为魂,纪开源发迹之伟功,载迁徙拓业之艰辛。诗存雅韵,注释求真,不尚浮华,唯重实录。一诗一人,一脉一事,使祖德可追、家史可诵、家风可传。诚为宗族追远之鸿章,亦为后世承先之圭臬。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 2026年8月8日定稿</p>