<p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月21日 </p><p class="ql-block">《小雅•黄鸟》3/3</p><p class="ql-block">黄鸟黄鸟,无集于栩,</p><p class="ql-block">无啄我黍。</p><p class="ql-block">此邦之人,不可与处。</p><p class="ql-block">言旋言归,复我诸父。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">黄鸟黄鸟你听着,</p><p class="ql-block">不要落在柞树上,</p><p class="ql-block">不要啄食我黍粱。</p><p class="ql-block">这个地方的人们,</p><p class="ql-block">不可和睦相来往。</p><p class="ql-block">还是回去快回去,</p><p class="ql-block">回到叔伯的身旁。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">栩(xǔ):柞树。</p><p class="ql-block">黍(shǔ):古代专指一种子实叫黍子的一年生草本植物。叶线形,子实淡黄色,去皮后称黄米。</p><p class="ql-block">与处:共处,相处。</p><p class="ql-block">诸父:族中长辈,即伯、叔之总称。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月22日 </p><p class="ql-block">《小雅•我行其野》1/3 </p><p class="ql-block">我行其野,蔽芾其樗。</p><p class="ql-block">婚姻之故,言就尔居。</p><p class="ql-block">尔不我畜,复我邦家。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">走在郊野荒凉路,</p><p class="ql-block">路旁椿树枝叶疏。</p><p class="ql-block">只因婚姻的缘故,</p><p class="ql-block">我才与你同居住。</p><p class="ql-block">你不好好善待我,</p><p class="ql-block">只有回到我故土。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">蔽芾(fèi):树叶初生的样子。樗(chū):臭椿树,不材之木,喻所托非人。</p><p class="ql-block">昏姻:即婚姻。</p><p class="ql-block">言:语助词,无实义。就:从。</p><p class="ql-block">畜(xù):养活。一说是爱的意思。</p><p class="ql-block">邦家:故乡。</p><p class="ql-block">《小雅·我行其野》是中国古代第一部诗歌总集《诗经》中的一首诗。这是一首弃妇诗,写一个远嫁的女子被丈夫抛弃的悲愤心情。全诗三章,每章六句。前两章诗描写弃妇因缔结婚姻之故,才同那位男子同居一室,由于对方不愿养活自己,便决绝地准备返回故乡去。第三章以葍菜起兴,表明弃妇对婚姻的失望,并一针见血地揭露了男子喜新厌旧的嘴脸。此诗融情于景,情景交织,象征、暗示手法的运用,是它的一个突出特点。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月23日 </p><p class="ql-block">《小雅•我行其野》2/3</p><p class="ql-block">我行其野,言采其蓫。</p><p class="ql-block">婚姻之故,言就尔宿。</p><p class="ql-block">尔不我畜,言归斯复。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">走在郊野荒凉路,</p><p class="ql-block">采摘蓫叶多辛苦。</p><p class="ql-block">只因婚姻的缘故,</p><p class="ql-block">才到你家同住宿。</p><p class="ql-block">你不好好善待我,</p><p class="ql-block">只有回归我家族。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">蓫(chú):草名,俗名羊蹄菜,似萝卜,性滑,多食使人腹泻。</p><p class="ql-block">宿(sù):居住。</p><p class="ql-block">言归斯复:言、斯,都是句中语助词。归、复,即归回。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月24日 </p><p class="ql-block">《小雅•我行其野》3/3</p><p class="ql-block">我行其野,言采其葍。</p><p class="ql-block">不思旧姻,求尔新特。</p><p class="ql-block">成不以富,亦祗以异。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">走在郊野荒凉路,</p><p class="ql-block">采那葍草聊果腹。</p><p class="ql-block">你全不思往日情,</p><p class="ql-block">追求新欢太可恶。</p><p class="ql-block">不是她家比我富,</p><p class="ql-block">是你变心的缘故。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">葍(fú):多年生蔓草,花相连,根白色,可蒸食,饥荒之年,可以御饥。</p><p class="ql-block">新特:新配偶。特,匹。</p><p class="ql-block">成:借为“诚”,的确。</p><p class="ql-block">祗(zhǐ):只,恰恰。异:异心。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月25日 </p><p class="ql-block">《小雅•斯干》1/9</p><p class="ql-block">秩秩斯干,幽幽南山。</p><p class="ql-block">如竹苞矣,如松茂矣。</p><p class="ql-block">兄及弟矣,式相好矣,</p><p class="ql-block">无相犹矣。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">前有潺潺小溪水欢快流过,</p><p class="ql-block">后有幽幽终南山沉静座落。</p><p class="ql-block">山水之间有翠竹摇曳生姿,</p><p class="ql-block">也有茂密松林在风中缄默。</p><p class="ql-block">宽厚的兄长和知礼的贤弟,</p><p class="ql-block">彼此情深义长亲密无间隔,</p><p class="ql-block">没有我算计你来你算计我。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">秩秩:涧水清清流淌的样子。</p><p class="ql-block">斯:语助词,犹“之”。干:通“涧”。山间流水。</p><p class="ql-block">幽幽:深远的样子。南山:指西周镐京南边的终南山。</p><p class="ql-block">如:倒举之词,犹言“有××,有××”。苞:竹木稠密丛生的样子。</p><p class="ql-block">式:语助词,无实义。好:友好和睦。</p><p class="ql-block">犹:欺诈。</p><p class="ql-block">《小雅·斯干》是中国古代第一部诗歌总集《诗经》中的一首诗。这是一首祝贺周朝奴隶主贵族宫室落成的歌辞。全诗九章,一、六、八、九四章每章七句,二、三、四、五、七五章每章五句,内容可分两大部分。前五章以生动的描写与精确的构思,记述了宫室建筑所处的环境,细致地描绘了营筑过程以及宫室的外观和庭堂;后四章主要是祝祷宫室主人居住新宫的美好前景:子孙繁盛,时代兴旺,为君为王,事业辉煌。全诗以描述宫室建筑为中心,把叙事、写景、抒情交织在一起,层次分明,句式参差错落,是雅颂中颇具特色的篇章。</p><p class="ql-block">第一章先写宫室之形胜和主人兄弟之间的和睦友爱。它面山临水,松竹环抱,形势幽雅,位置优越,再加兄弟们和睦友爱,更是好上加好了。其中,“如竹苞矣,如松茂矣”二句,既赞美了环境的优美,又暗喻了主人的品格高洁,语意双关,内涵深厚,可见作者的艺术用心。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月26日 </p><p class="ql-block">《小雅•斯干》2/9</p><p class="ql-block">似续妣祖,筑室百堵,</p><p class="ql-block">西南其户。</p><p class="ql-block">爰居爰处,爰笑爰语。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">为了弘扬先祖前辈的基业,</p><p class="ql-block">准备营造规制宏伟的建筑,</p><p class="ql-block">在宫室西南方位大开门户。</p><p class="ql-block">一家人住在一起和睦相处,</p><p class="ql-block">每天欢声笑语让世人羡慕!</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">似:同“嗣”。嗣续,犹言“继承”。妣(bǐ)祖:先妣、先祖,统指祖先。</p><p class="ql-block">堵:一面墙为一堵,一堵面积方丈。</p><p class="ql-block">户:门。</p><p class="ql-block">爰(yuán):于是。</p><p class="ql-block">第二章,主人建筑宫室,是由于“似续妣祖”,亦即继承祖先的功业,因而家人居住此处,就会更加快乐无间。言下之意,他们的创举,也会造福于子孙后代。这是理解此诗旨意的关键和纲领,此后各章的诗意,也是基于这种思想意识而生发出来的。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月27日 </p><p class="ql-block">《小雅•斯干》3/9</p><p class="ql-block">约之阁阁,椓之橐橐。</p><p class="ql-block">风雨攸除,鸟鼠攸去,</p><p class="ql-block">君子攸芋。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">粗绳索把筑版勒得阁阁响,</p><p class="ql-block">笨石杵把围墙夯得响咚咚。</p><p class="ql-block">坚固的大屋风不进雨不侵,</p><p class="ql-block">尖嘴燕雀贼老鼠也钻不动。</p><p class="ql-block">这就是咱君主安居的王宫!</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">约:用绳索捆扎。阁阁:捆扎筑板的声音;一说将筑板捆扎牢固的样子。</p><p class="ql-block">椓(zhuó):用杵捣土,犹今之打夯。橐(tuó)橐:捣土的声音。古代筑墙为板筑法,按照土墙长度和宽度的要求,先在土墙两侧及两端设立木板,并用绳索捆扎牢固。然后再往木板空槽中填土,并用木夯夯实夯牢。筑好一层,木板如法上移,再筑第二层、第三层,至今西北农村仍在沿用。所用之土,必须是湿润而具粘性的土质。</p><p class="ql-block">攸:乃。</p><p class="ql-block">芋:鲁诗作“宇”,居住。</p><p class="ql-block">第三章 “约之阁阁,椓之橐橐”,既写建筑宫室时艰苦而热闹的劳动场面,又写宫室建筑得是那么坚固、严密。捆扎筑板时,绳索“阁阁”发响;夯实房基时,木杵“橐橐”作声,可谓绘形绘声,生动形象。正因为宫室建筑得坚固而紧密,所以“风雨攸除,鸟鼠攸去”,主人“居、处”自然也就安乐了。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月28日 </p><p class="ql-block">《小雅•斯干》4/9</p><p class="ql-block">如跂斯翼,如矢斯棘,</p><p class="ql-block">如鸟斯革,如翚斯飞,</p><p class="ql-block">君子攸跻。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">宫殿宏大庄严如人之高竦,</p><p class="ql-block">规制严整如急矢向上直冲,</p><p class="ql-block">飞檐造型如大鸟振翅翱翔,</p><p class="ql-block">色彩斑斓远看如锦鸡飞腾。</p><p class="ql-block">这就是咱君主听政的王宫!</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">跂(qǐ):踮起脚跟站立。翼:端庄肃敬的样子。</p><p class="ql-block">棘:借作“翮(hé)”,此指箭羽翎。</p><p class="ql-block">革:翅膀。</p><p class="ql-block">翚(huī):野鸡。</p><p class="ql-block">跻(jī):登。</p><p class="ql-block">第四章连用四比喻,极写宫室气势的宏大和形势的壮美,可说是博喻赋形,对宫室外形进行了精雕细刻的描绘,表现了作者的丰富想像力。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月29日 </p><p class="ql-block">《小雅•斯干》5/9</p><p class="ql-block">殖殖其庭,有觉其楹。</p><p class="ql-block">哙哙其正,哕哕其冥。</p><p class="ql-block">君子攸宁。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">宫殿门庭是那样宽广平正,</p><p class="ql-block">庭前廊柱是那样稳稳高擎,</p><p class="ql-block">只见正殿是那样宽敞明亮,</p><p class="ql-block">连偏殿也是那样富丽堂皇。</p><p class="ql-block">这就是咱君主休憩地王宫!</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">殖殖:平正的样子。庭:庭院。</p><p class="ql-block">有:语助词,无实义。觉:高大而直立的样子。楹:殿堂前大厦下的柱子。</p><p class="ql-block">哙(kuài)哙:同“快快”。宽敞明亮的样子。正:向阳的正厅。</p><p class="ql-block">哕(huì)哕:同“煟(wèi)煟”,光明的样子。冥:指厅后幽深的地方。</p><p class="ql-block">宁:安。指安居。</p><p class="ql-block">第五章就具体描绘宫室本身的情状了。“殖殖其庭”,室前的庭院那么平整;“有觉其楹”,前厦下的楹柱又那么耸直;“哙哙其正”,正厅是宽敞明亮的;“哕哕其冥”,后室也是光明的。这样的宫室,主人居住其中自然十分舒适安宁。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月30日 </p><p class="ql-block">《小雅•斯干》6/9</p><p class="ql-block">下莞上簟,乃安斯寝。</p><p class="ql-block">乃寝乃兴,乃占我梦。</p><p class="ql-block">吉梦维何?维熊维罴,</p><p class="ql-block">维虺维蛇。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">铺好蒲席再把竹凉席铺上,</p><p class="ql-block">然后君王进入甜美的梦乡。</p><p class="ql-block">从沉深的睡梦中悠悠醒来,</p><p class="ql-block">反复回忆修补梦游的情状。</p><p class="ql-block">你猜君王在梦里梦到什么?</p><p class="ql-block">梦到了黑熊罴是那样粗壮,</p><p class="ql-block">梦到了花虺蛇是那样细长。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">莞(guān):蒲草,可用来编席,此指蒲席。簟(diàn):竹席。</p><p class="ql-block">寝:睡觉。</p><p class="ql-block">兴:起床。</p><p class="ql-block">我:指殿寝的主人,此为诗人代主人的自称。</p><p class="ql-block">维何:是什么。维:是。</p><p class="ql-block">罴(pí):一种野兽,似熊而大。</p><p class="ql-block">虺(huǐ):一种毒蛇,颈细头大,身有花纹。</p><p class="ql-block">第六章先说主人入居此室之后将会寝安梦美。所梦“维熊维罴,维虺维蛇”,既为此章祝祷的中心辞语,又为以下四章铺垫、张本。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月31日 </p><p class="ql-block">《小雅•斯干》7/9</p><p class="ql-block">大人占之:</p><p class="ql-block">维熊维罴,男子之祥;</p><p class="ql-block">维虺维蛇,女子之祥。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">请来占梦官为君王说端详:</p><p class="ql-block">你在梦里遇见粗壮的熊罢,</p><p class="ql-block">这是你要生公子的好运气;</p><p class="ql-block">你在梦里遇见花蛇细又长,</p><p class="ql-block">这是生女的吉兆落你头上!</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">大人:即太卜,周代掌占卜的官员。</p><p class="ql-block">祥:吉祥的征兆。古人认为熊罴是阳物,故为生男之兆;虺蛇为阴物,故为生女之兆。</p><p class="ql-block">第七章先总写“大人”所占美梦的吉兆,即预示将有贵男贤女降生。</p><p class="ql-block">——克敏</p>