二十四节气诗词专辑

家乡美郑士炎

<p class="ql-block">前述:</p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(237, 35, 8);">二十四节气</span><span style="color:rgb(1, 1, 1);">源于中国古代的观象历法和天文时令,其深层意蕴是:</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(1, 1, 1);">将天文转化为文化时间,凝聚了“道法自然、天人合一”的生存智慧,既是指导农耕的科学标尺,也是承载伦理、哲学与生命美学的精神坐标。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(1, 1, 1);">一年十二个月中,有二十四个节气,分别有十二个“节”和十二个“气”。每一个月有两个节气,上半月为“节”,下半月为“气”。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(1, 1, 1);">十二个“节”有:立春、惊蛰、清明、立夏、芒种、小暑、立秋、白露、寒露、立冬、大雪、小寒。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(1, 1, 1);">十二个“气”有:雨水、春分、谷雨、小满、夏至、大暑、处暑、秋分、霜降、小雪、冬至、大寒。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(1, 1, 1);">位置不同:“节”通常在农历每月的月初出现,“气”在月中以后出现。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(1, 1, 1);">功能不同:“节”标志月份或季节的开始,“气”更多反映当月的气候特征。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(1, 1, 1);">劳动人民在生产和生活中,总结了一首二十四节气四句歌谣,每一句对应的有六个节气。</span></p><p class="ql-block">“春雨惊春清谷天”对应节气:立春、雨水、惊蛰、春分、清明、谷雨;</p><p class="ql-block">“夏满芒夏暑相连”对应节气:立夏、小满、芒种、夏至、小暑、大暑;</p><p class="ql-block">“秋处露秋寒霜降”对应节气:立秋、处暑、白露、秋分、寒露、霜降:</p><p class="ql-block">“冬雪雪冬小大寒”对应节气:立冬、小雪、大雪、冬至、小寒、大寒。</p><p class="ql-block">节气交换时间,上半年在6日、21日前后,下半年在8日、23日前后,前后不超过48小时。</p> <p class="ql-block"> 立 春</p><p class="ql-block">星移斗转立春日,隔岸春风柳色迷。</p><p class="ql-block">庭院梅花争晓放,门前喜鹊报晨栖。</p><p class="ql-block">东风柔缓拂衣袖,酥雨均匀润土畦。</p><p class="ql-block">油菜抽苔花欲绽,一川嫩麦入诗题。</p> <p class="ql-block"> 雨 水</p><p class="ql-block">冰消野岸水初漫,雨织轻丝助晓寒。</p><p class="ql-block">风软穿林摇柳色,云低雾霭拂梅欢。</p><p class="ql-block">菜枝绽蕾游芳早,麦垄抽青望岁安。</p><p class="ql-block">最是乡村光景好,春耕伊始起翔鸾。</p> <p class="ql-block"> 惊 蛰</p><p class="ql-block">惊雷乍起蛰虫欢,蛙鼓探头出浅滩。</p><p class="ql-block">柳拂长堤烟带绿,桃开初蕾粉凝丹。</p><p class="ql-block">铁牛欢唱翻新土,布谷声催破晓寒。</p><p class="ql-block">不负一年时令早,田家把籽种晴峦。</p> <p class="ql-block"> 春 分</p><p class="ql-block">昼夜均分恰半春,郊原风软物华新。</p><p class="ql-block">桃凝晓露匀腮粉,柳曳柔丝拂岸尘。</p><p class="ql-block">布谷声中催垄作,玄禽影里补巢频。</p><p class="ql-block">田家忙趁晴光好,不负东君一寸旬。</p> <p class="ql-block"> 清明祭扫</p><p class="ql-block">丝丝细雨洗苍空,又是清明拜墓东。</p><p class="ql-block">新土一抔添墓冢,老钱几捆寄天穹。</p><p class="ql-block">坟前松柏摇翠色,碑上残文存古风。</p><p class="ql-block">伫立无言空洒泪,慈容犹在梦寻中。</p> <p class="ql-block"> 谷 雨</p><p class="ql-block">时逢谷雨润田畴,薄雾轻纱碧垄柔。</p><p class="ql-block">嘉澍频滋新麦秀,暖风催促早瓜熟。</p><p class="ql-block">秧针散叶千畦秀,杜宇啼烟四野悠。</p><p class="ql-block">最是农家勤作处,耕耘待盼满仓秋。</p><p class="ql-block">注:“嘉澍”及时雨</p> <p class="ql-block"> 立 夏</p><p class="ql-block">水乡立夏暑初临,垄上秧针趁暖生。</p><p class="ql-block">篱畔榴花燃赤火,池边莲叶展新晴。</p><p class="ql-block">锄禾日日斜阳晚,种豆家家晓露明。</p><p class="ql-block">抢种抢收机器响,田园交响踏歌行。</p> <p class="ql-block"> 小 满</p><p class="ql-block">时逢小满日渐长,布谷声声唤插秧。</p><p class="ql-block">沃野新禾承润雨,枝头青杏透微香。</p><p class="ql-block">虾筐盈载池中物,苞垄勤锄垄上忙。</p><p class="ql-block">菜麦丰华犹未足,留余二季待秋黄。</p> <p class="ql-block"> 芒种吟</p><p class="ql-block">节临芒种万家忙,满眼晴光眺远方。</p><p class="ql-block">旱地麦收堆老库,水田秧插绿新冈。</p><p class="ql-block">机声遍野欢歌唱,庄户全家笑语扬。</p><p class="ql-block">慢煮酒香酬父老,一杯先醉垄田旁。</p> <p class="ql-block"> 夏至寄远</p><p class="ql-block">夏至晴光绕野塘,荷风阵阵送清香。</p><p class="ql-block">故人别后天堂远,文友樽前诗韵长。</p><p class="ql-block">蝉噪高枝牵旧梦,月移深院添新凉。</p><p class="ql-block">自知此际难瞻望,把酒独怜醉梓乡。</p> <p class="ql-block"> 小暑寄兴</p><p class="ql-block">黄梅雨尽火云烧,小暑新蝉响碧霄。</p><p class="ql-block">岸柳垂丝摇细浪,荷塘摇影送香潮。</p><p class="ql-block">流莺曲曲穿幽径,蛙鼓声声过板桥。</p><p class="ql-block">种菜养花闲赋雅,庭院寄兴远尘嚣。</p> <p class="ql-block"> 大暑感吟</p><p class="ql-block">蝉噪高枝盛暑时,鸟啼窗外几声吱。</p><p class="ql-block">风吹杨柳细丝软,雨过秧田箭叶滋。</p><p class="ql-block">霁日一轮天润色,夕霞万朵暮添奇。</p><p class="ql-block">残年醉把诗词咏,明月临窗寄相思。</p> <p class="ql-block"> 立 秋</p><p class="ql-block">夜雨清凉入小楼,轻风送爽已知秋。</p><p class="ql-block">菊花初放篱边秀,早稻丰收粮库筹。</p><p class="ql-block">瓜果满园邀旧友,沧桑一叶落新愁。</p><p class="ql-block">鸣蝉弹唱田园曲,庄户相邀客女游。</p> <p class="ql-block"> 处暑暑难收</p><p class="ql-block">节交处暑暑难收,燥气弥空热未休。</p><p class="ql-block">稻垄熏风抽穗苦,棉田灼日结铃忧。</p><p class="ql-block">荷塘莲叶失青绿,篱畔菊花困虎秋。</p><p class="ql-block">只盼宵深霖雨至,清凉一扫火天愁。</p> <p class="ql-block"> 白露感吟</p><p class="ql-block">晓光穿树露凝光,漫步村头草色凉。</p><p class="ql-block">岸柳摇风蝉语细,陂塘映日藕花香。</p><p class="ql-block">棉田堆雪万株白,稻垄翻金千顷黄,</p><p class="ql-block">驻足郊原心自畅,一襟秋意染衣裳。</p> <p class="ql-block"> 秋分感怀</p><p class="ql-block">金风漫卷稻畴黄,昼夜均分暑气藏。</p><p class="ql-block">柿挂疏枝凝晓露,鸟过山岭带秋霜。</p><p class="ql-block">菊花点点艳幽径,桐叶萧萧覆曲廊。</p><p class="ql-block">醉里闲看云影缓,展笺磨韵赋年昌。</p> <p class="ql-block"> 寒露吟</p><p class="ql-block">寒露凝霜逐日深,高天不见噪蝉音。</p><p class="ql-block">枫林染色红如火,桂子飘香黄似金。</p><p class="ql-block">河水清凉杨柳瘦,田园肥沃谷梁沉。</p><p class="ql-block">山川绘就三秋美,搜韵遣词作赋吟。</p> <p class="ql-block"> 霜降感怀</p><p class="ql-block">天高云淡晓烟霁,草木凋零寒露滋。</p><p class="ql-block">菊绽东坡添雅韵,雁鸣南浦惹相思。</p><p class="ql-block">淙淙河水歌声远,寂寂乡村画意奇。</p><p class="ql-block">霜降田园风景好,晚霞红叶好题诗。</p> <p class="ql-block"> 立 冬</p><p class="ql-block">清浅荷塘叶已枯,阴云轻漫北风呼。</p><p class="ql-block">水杉倔强尤一色,杨柳瘦柔以半疏。</p><p class="ql-block">霜染篱边金蕊艳,月临窗户玉波浮。</p><p class="ql-block">心期雪后梅开早,且煮新醅香满屋。</p> <p class="ql-block"> 小雪节气阳春天</p><p class="ql-block">十月阳春小雪天,江南日暖未寒烟。</p><p class="ql-block">菊花艳丽游人醉,麦陇青葱田父欢。</p><p class="ql-block">嬉戏野凫临近岸,逍遥白鹭觅塘前。</p><p class="ql-block">凝眸沃野皆诗意,欣喜今朝又稔年。</p><p class="ql-block">注:“野凫”指的是 野鸭</p> <p class="ql-block"> 大雪吟</p><p class="ql-block">寒云低压野苍茫,六出漫天覆大荒。</p><p class="ql-block">岸柳垂枝堆絮白,冬梅孕蕊透香凉。</p><p class="ql-block">窗含远色铺银毯,户纳清光映瓦霜。</p><p class="ql-block">最是农家心有喜,雪融来岁兆丰穰。</p> <p class="ql-block"> 冬至备年</p><p class="ql-block">冬至临寒锁九头,乡间户户备年筹。</p><p class="ql-block">檐悬腊货凝霜色,窖贮酿粮溢酱流。</p><p class="ql-block">择购果蔬存美馔,剪裁红纸写祥猷。</p><p class="ql-block">待期异客工期满,一路平安顺畅游。</p> <p class="ql-block"> 小寒飞雪</p><p class="ql-block">小寒飞絮耀银光,天地素妆原野茫。</p><p class="ql-block">玉骨横枝梅映雪,冰河隐韵水流长。</p><p class="ql-block">围炉醉饮邀文友,把卷闲吟对暮窗。</p><p class="ql-block">静待东君传佳讯,春风先染鬓边霜。</p> <p class="ql-block"> 大 寒</p><p class="ql-block">冰雪大寒连远涯,霁天晚照映残霞。</p><p class="ql-block">月移窗上铺银色,梅绽庭前缀玉葩。</p><p class="ql-block">岁暮客愁牵旧梦,年关乡思入新茶。</p><p class="ql-block">莫嫌六九霜威重,转眼东风到我家。</p> <p class="ql-block">湖北潜江市浩口镇文化志愿者:郑士炎</p><p class="ql-block"> 2026年7月15日</p>