苏轼行书《李白仙诗帖》

松月書院書法教育

<p class="ql-block">  苏轼《李白仙诗卷》蜡笺本,行书,纵34.5厘米、横106厘米。元丰二年(公元1079年),因“乌台诗案”,42岁的“大才子”苏轼,被贬官至黄州地区,经此一番挫折,苏轼顿悟人生、堪透世俗,在艺术创作上,追求“出新意于法度之中,寄妙理于豪放之外”。</p><p class="ql-block"> 《李白仙诗卷》为宋神宗元祐八年(公元1093年),苏轼58岁时书。清高士奇《江村销夏录》著录。后有蔡松年、施宜生、刘沂、高衍及张弼、高士奇、沈德潜等明、清人跋。可惜此帖已流入日本。此书行气错落,气势连贯,字形欹侧中见严正,用笔浑厚逸遒,充分显示了苏书的特点。</p> <p class="ql-block">元祐八年(1093)七月十日苏轼书写,蜡笺纸本,现藏日本大阪市立美术馆。</p><p class="ql-block">帖尾自题:元祐八年七月十日,丹元复传此二诗。</p><p class="ql-block">学界考证:诗并非李白原作,是苏轼托名李白、借丹元道士之名自作的道家游仙五言古诗二首。</p> <p class="ql-block">第一首(游仙遇道,得仙书、遇龙神)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">朝披梦泽云,笠钓青茫茫。</p><p class="ql-block">寻丝得双鲤,中有三元章。</p><p class="ql-block">篆字若丹蛇,逸势如飞翔。</p><p class="ql-block">还家问天老,奥义不可量。</p><p class="ql-block">金刀割青素,灵文烂煌煌。</p><p class="ql-block">咽服十二环,奄见仙人房。</p><p class="ql-block">暮跨紫鳞去,海气侵肌凉。</p><p class="ql-block">龙子善变化,化作梅花妆。</p><p class="ql-block">赠我累累珠,靡靡明月光。</p><p class="ql-block">劝我穿绛缕,系作裙间珰。</p><p class="ql-block">挹子以携去,谈笑闻遗香。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">字词简释</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">1. 梦泽:云梦泽,古大湖,仙家云水意象;</p><p class="ql-block">2. 三元章:道家三元真经,仙书秘文;</p><p class="ql-block">3. 青素:青黑色绢帛,抄写仙经的帛书;</p><p class="ql-block">4. 十二环:道家内丹修炼术语,十二重经脉环道;</p><p class="ql-block">5. 紫鳞:神龙;龙子:龙女;</p><p class="ql-block">6. 绛缕:朱红丝带;珰:腰间玉佩珠饰;</p><p class="ql-block">7. 挹:邀约、挽手同行。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">白话译文</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">清晨身披云梦泽的云雾,头戴斗笠垂钓在苍茫碧波之上。</p><p class="ql-block">收钓线钓得一对鲤鱼,鱼腹之中藏着道家三元仙经。</p><p class="ql-block">帛书上篆文如同赤色灵蛇,笔势飘逸仿佛凌空飞舞。</p><p class="ql-block">我归来向仙翁请教经文,其中大道深意浩瀚无穷。</p><p class="ql-block">用金刀裁开绢帛仙卷,灵光文字灿烂辉煌。</p><p class="ql-block">依经修炼、调和周身十二经脉,恍惚间望见仙人居所。</p><p class="ql-block">傍晚我骑上神龙离去,海上清寒之气浸透肌肤。</p><p class="ql-block">龙女擅长随心幻化,化作一身清丽梅花仙妆。</p><p class="ql-block">她赠予我一串又一串明珠,珠光柔和如同皎洁月光。</p><p class="ql-block">劝我系上朱红丝绦,把明珠垂在裙边作为佩饰。</p><p class="ql-block">她挽起我的手一同遨游太虚,一路谈笑,衣袖间长久留存清雅仙香。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">第二首(悟生死大道,核心名句“日与化工进、无复玻璃魂”出自此篇)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">人生烛上花,光灭巧妍尽。</p><p class="ql-block">春风绕树头,日与化工进。</p><p class="ql-block">只知雨露贪,不闻零落近。</p><p class="ql-block">我昔飞骨时,惨见当涂坟。</p><p class="ql-block">青松霭朝霞,缥缈山下村。</p><p class="ql-block">既死明月魄,无复玻璃魂。</p><p class="ql-block">念此一脱洒,长啸祭昆仑。</p><p class="ql-block">醉着鸾皇衣,星斗俯可扪。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">字词简释</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">1. 烛上花:烛火顶端转瞬消散的灯花,喻短暂人生;</p><p class="ql-block">2. 化工:天地造化、自然运化万物的大道;</p><p class="ql-block">3. 飞骨:道家飞升、魂魄出游的境界;</p><p class="ql-block">4. 当涂:李白葬地当涂,此处借指凡人坟墓;</p><p class="ql-block">5. 明月魄:肉身精气,如月光明澄澈;</p><p class="ql-block">6. 玻璃魂:唐代琉璃(七宝仙物),喻不染尘俗、通透纯粹的元神本心;</p><p class="ql-block">7. 昆仑:道家仙山,天地仙府;</p><p class="ql-block">8. 鸾皇衣:凤凰仙衣;扪:伸手触摸。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">白话译文</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">人的一生,就像烛火顶端短暂的灯花,火光熄灭,所有美好繁华尽数消散。</p><p class="ql-block">年年春风环绕枝头草木,天地造化日复一日不停向前运转流变。</p><p class="ql-block">世人只贪恋雨露滋养的繁盛春光,浑然不觉凋零衰败已然临近。</p><p class="ql-block">从前我魂魄出游、神游天地之时,悲凉地望见李白长眠的当涂荒坟。</p><p class="ql-block">坟前青松笼罩清晨朝霞,山下村落缥缈朦胧。</p><p class="ql-block">人一旦身死,那如月皎洁的肉身精气便彻底消散;</p><p class="ql-block">再也留存不住那琉璃水晶一般纯粹通透的本心元神。</p><p class="ql-block">想到此处,心中顿时放下万般牵绊、洒脱自在,放声长啸遥祭昆仑仙山。</p><p class="ql-block">醉意中披上凤凰仙袍,俯身就能伸手触碰漫天星辰。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">帖尾落款原文+译文</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">原文:元祐八年七月十日,丹元复传此二诗。</p><p class="ql-block">译文:元祐八年七月初十,丹元道士重新把这两首仙诗传授给我。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">补充核心主旨</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">1. 上篇写求仙之乐:垂钓得仙经、与龙神同游,描绘道家逍遥出世的理想境界;</p><p class="ql-block">2. 下篇写生死之悟:以草木荣枯、古墓荒丘点破生命短暂,凡人被造化裹挟追逐浮华,身死则澄澈本心消散;最终寄托向往昆仑仙山、超脱生死轮回的道家理想;</p><p class="ql-block">3. 书法特色:前首清雅灵动,后首纵逸奔放,诗文、书法、道家哲理融为一体,是苏轼行书巅峰作品之一。</p> <p class="ql-block">中国玻璃发展完整时间线</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">一、先秦:最早本土玻璃(西周早期,距今3000年)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">1. 西周(公元前11—771年)</p><p class="ql-block">出土大量铅钡玻璃,是中国独创体系,和西方钠钙玻璃完全不同。原料以氧化铅、氧化钡为主,俗称“琉璃”,多做珠子、饰片、陪葬玉器替代品,质地脆、透明度低。</p><p class="ql-block">代表文物:陕西宝鸡西周琉璃珠、山东曲阜琉璃饰。</p><p class="ql-block">2. 春秋战国</p><p class="ql-block">琉璃工艺成熟,生产琉璃璧、剑饰、耳珰,贵族配饰专用,产量很小,比青铜器珍贵。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">二、汉:玻璃工艺大发展(公元前202—220年)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">1. 西汉:宫廷设立琉璃作坊,同时两条路线并行</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">- 本土铅钡琉璃:日用、陪葬饰品;</p><p class="ql-block">- 丝绸之路传入西域钠钙玻璃(西方体系),出土完整玻璃杯、玻璃盘。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">2. 东汉:出现薄胎仿玉琉璃器皿,但依旧稀有,属于奢侈品,民间极少使用。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">三、魏晋南北朝:中西融合</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">西域玻璃器大量经丝路流入中原,北方政权学习西域烧制技术,开始烧制通透器皿;南方仍以传统铅钡琉璃饰品为主。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">四、隋唐:皇家专属琉璃工坊(鼎盛期)</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">1. 隋代何稠改良工艺,能烧制高通透琉璃,隋炀帝设官方琉璃作坊;</p><p class="ql-block">2. 唐代设冶琉璃局,琉璃为皇家祭祀、礼器、陈设专用,律法限制民间私造;</p><p class="ql-block">唐代地宫出土完整琉璃瓶、茶盏,透明度大幅提升。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">五、宋元:民间初步普及</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">1. 宋代:民间小规模琉璃窑出现,汴京、临安有琉璃作坊,多做琉璃摆件、灯饰;高端透明器皿仍依赖进口;</p><p class="ql-block">2. 元代:设瓘玉局官办玻璃厂,北方山东博山开始形成琉璃产地(博山延续至今)。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">六、明清:国产玻璃全面成熟</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">1. 明代:山东博山成为全国琉璃中心,民间可生产琉璃珠、窗花、摆件,但透明平板玻璃仍无法制造;</p><p class="ql-block">2. 清代康熙:宫廷造办处设立玻璃厂,引进西洋技师,烧制高品质透明料器(料器=清代玻璃),生产酒杯、花瓶、鼻烟壶;</p><p class="ql-block">3. 关键区分:</p><p class="ql-block">古代“琉璃/料器”=手工烧制有色、小型玻璃器;</p><p class="ql-block">平板窗户玻璃,中国古代完全造不出来。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">七、近代:现代平板玻璃传入本土量产</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">1. 晚清(19世纪末):西洋平板玻璃随通商口岸进入中国,仅洋房、商铺使用;</p><p class="ql-block">2. 1904年,山东博山成立博山玻璃公司,中国第一家现代化平板玻璃工厂,真正实现透明窗玻璃本土生产。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">关键总结</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">1. 本土自制玻璃起源:西周(约公元前1000年),三千余年历史,独有的铅钡琉璃体系;</p><p class="ql-block">2. 透明实用玻璃器皿:汉代由西域传入,隋唐官方可仿制;</p><p class="ql-block">3. 窗户平板玻璃:古代无能力制造,20世纪初近代工业才实现国产;</p><p class="ql-block">4. 古代叫法:先秦—汉称琉璃,明清称料器,“玻璃”一词唐代以后才广泛使用。</p>