词曲笔下的哈思堡节俗

孙从植

<p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:22px;">【清平乐】正月廿三-燎疳</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">村前薪草,夜焰烘云杪。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">老少争先炉火跳,口念全年无恼。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">扬灰灿起粮花,预占岁稔桑麻。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">除却经年烦疾,春风遍入人家。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1">注:燎疳,“燎” 意为焚烧,“疳” 象征顽固的病毒或晦气。正月廿三这天晚上,通过点燃篝火并从火堆上跳跃而过,寓意燎去晦气和病痛,祈求新的一年健康平安、红红火火、五谷丰登。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">【踏莎行】二月二-龙抬头</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">阳气回川,冰河初泮,村前收拾耕犁转。香飘熟豆唤昆虫,俗名爆辟龙肝饭。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:20px;">浅耙平沙,轻梳鬓畔,人人剪发迎新旦。从今风雨顺农时,秋来满囤粮千案。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="color:rgb(1, 1, 1); font-size:18px;">注:二月二这一天,有炒麦子、炒豆子的习惯,俗称“爆龙肝”,意在惊醒蛰伏了一个冬天的各种动物。还有个习惯就是剪头发,核心是“剃龙头”,剪掉旧年烦恼晦气,同时避开正月禁忌,“正月不剪头”习俗(传“思旧”,谐音“死舅”)</span></p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">【苏幕遮】清明-上坟</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">柳烟柔,霜垅静。堡畔春风,分作清明令。早祭先朝坟下省,晚祀今朝,老少同归径。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">荐时蔬,焚币敬。叩首焚香,祈愿家安兴。来岁牵羊酬旧应,一脉宗根,岁岁承光景。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:18px; color:rgb(1, 1, 1);">注:哈思人清明上坟视清明交节时辰定,如“早清明”,节前一天上坟;如“晚清明”,节当日上坟。寓意清明节过后上坟,先人收不到礼币。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:22px;">【行香子】四月八-庙会</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:20px;">层岭凝青,古寺浮香,逢初八浴佛嘉祥。村邻接踵,殿宇喧扬。看幡旗展,梵音绕,烛烟长。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:20px;">畦中新韭,厨间鲜味,备乡筵共话农桑。一庄同聚,祈岁安康。愿雨风调,田畴沃,世风昌。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="color:rgb(1, 1, 1); font-size:18px;">注:农历四月初八,传说是释迦牟尼的诞辰日,信仰佛教的人在这一天到佛寺上香、拜佛、念经。这一天也是哈思堡人在大寺庙院过庙会的日子。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">【画堂春】端午-绣荷包</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:20px;">垂杨插户堡风凉,彩丝绕腕驱殃。绣囊榴样佩衣裳,节物生香。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:20px;">韭角粽鲜筵上,凉斋粉滑清尝。一村旧俗记端阳,岁岁寻常。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1">注:端午节<span style="font-size:18px;">插柳枝寓意驱邪镇鬼、阻挡秽气;</span>绣荷包寓意驱邪避灾、祈福纳祥。传统荷包内装艾草、香叶等,能驱虫避晦气;绣上老虎、葫芦等图案,象征平安有福;红黄绿配色寓意日子红火。它是驱邪避灾的象征,也是传情达意的信物,承载着人们对美好生活的向往</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">【玉楼春】中秋-祭月</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">设案中庭蟾免满,饼刻冰轮瓜剖瓣。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">清羹鲜果洒层檐,敬拜遥天祈聚散。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">分饼馈邻人气暖,佐宴肥羊良夜伴。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">乡心一堡共团圆,年月此时承古典。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:18px; color:rgb(1, 1, 1);">注:中秋节羊最肥,人们习惯吃羊肉。记得生产队时期,每逢中秋,都会宰杀羊只,分给社员过节。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px; color:rgb(22, 126, 251);">【渔家傲】寒衣节-送寒衣</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">寒气初临十月朝,霞笺裁作御寒袍。杯酒瑞香焚纸料,云边告,默传温暖祈恩浩。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">麻腐和泥进素包,椒葱调馅本乡肴。一脉敬思传古堡,寻常道,每年今日千家孝。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:18px; color:rgb(1, 1, 1);">注:寒衣节在每年农历十月一,又称“十月朝”。是为已逝亲人送寒衣的节日,祭奠时除食物、香烛、纸钱、酒水外,还要给祖先焚化用彩色纸做的成套“寒衣”,即御寒的冬衣。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:22px;">【鹧鸪天】腊八-腊八饭</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">腊月初八炊饭香,三更淘米奉坛场。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">先拈一箸酬天阙,漫撒千枝饲野凰。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">不著菜,忌羹汤,祈年人旺谷盈仓。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">霜消腊尽东风近,护得农家万事祥。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:18px; color:rgb(1, 1, 1);">注:吃腊八饭有两个讲究,一是不加青菜,二是不泡汤。说法是加青菜会使地里杂草增多,泡汤会招致水涝灾害。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:22px;">【醉花阴】烧纸-祭先灵</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">丘陇烟轻笺绪瘦,古俗沿经久。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">三祀早图筹,十祀先谋,卅祭皆前候。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">纸焚趁早毋延后,忌朔须知守。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">微意托冥缗,岁岁虔恭,长把深恩叩。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="color:rgb(1, 1, 1);">注:先人故后除烧“七七纸”、“百日纸”、“周年纸”外,嗣后还有烧三周年、十周年、三十周年纸的民俗。哈思留传“烧早不烧晚,烧前不烧后”的讲究,即周年纸提前一年烧,具体日子应烧在忌日前,不能烧在忌日后。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">(图片多摘网络,致敬作者)</p>