<p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月11日 </p><p class="ql-block">《小雅•鹤鸣》2/2</p><p class="ql-block">鹤鸣于九皋,声闻于天。</p><p class="ql-block">鱼在于渚,或潜在渊。</p><p class="ql-block">乐彼之园,爰有树檀,其下维榖。</p><p class="ql-block">它山之石,可以攻玉。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">幽幽沼泽仙鹤唳,</p><p class="ql-block">鸣声响亮上云天。</p><p class="ql-block">浅浅渚滩游鱼浮,</p><p class="ql-block">有时潜入渊潭嬉。</p><p class="ql-block">在那园中真快乐,</p><p class="ql-block">檀树高高枝叶密,</p><p class="ql-block">下面楮树矮又细。</p><p class="ql-block">他方山上有佳石,</p><p class="ql-block">可以用来琢玉器。</p><p class="ql-block">榖(gǔ):树木名,即楮树,其树皮可作造纸原料。</p><p class="ql-block">攻玉:谓将玉石琢磨成器。朱熹《诗集传》:“两玉相磨不可以成器,以石磨之,然后玉之为器,得以成焉。”</p><p class="ql-block">《诗集传》释第二章结句引程子(程颐)曰:“玉之温润,天下之至美也。石之粗厉,天下之至恶也。然两玉相磨,不可以成器,以石磨之,然后玉之为器,得以成焉。犹君子之与小人处也,横逆侵加,然后修省畏避,动心忍性,增益预防,而义理生焉,道理成焉。”程子说诗与朱子说诗,如出一辙,皆为引申之词。“他山之石,可以攻玉”,就字面而言,就是另一座山上的石头,可以用来磨制玉器,今人也常常引以为喻。然而是否为诗的本义呢,并不能完全确定。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月12日 </p><p class="ql-block">《小雅•祈父》1/3</p><p class="ql-block">祈父,予王之爪牙。</p><p class="ql-block">胡转予于恤,靡所止居?</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">祈父!</p><p class="ql-block">我是君王的卫兵。</p><p class="ql-block">为何让我去征戍?</p><p class="ql-block">没有住所不安定。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">祈(qí)父(fǔ):周代执掌封畿兵马的高级官员,即司马。</p><p class="ql-block">爪(zhǎo)牙:保卫国王的虎士,是对武臣的比喻。《汉书·李广传》:“将军者,国之爪牙也“。谓祈父职掌我王爪牙之事也。 现在多用作贬义。</p><p class="ql-block">恤(xù):忧愁。</p><p class="ql-block">靡(mǐ)所:没有处所。</p><p class="ql-block">《小雅·祈父》是中国古代第一部诗歌总集《诗经》中的一首诗。这是周王朝的王都卫士(相当于后世的御林军)抒发内心不满情绪的诗。全诗三章,每章四句,皆以质问的语气抒发内心的怨恨,直抒胸臆,快人快语,充分体现了武士心直口快、敢怒敢言的性格特征。</p><p class="ql-block">第一章开头便大呼“祈父!”继而厉声质问道:“胡转予于恤?靡所止居。”意思是说:“为什么使我置身于险忧之境,害得我背井离乡,饱受征战之苦?” </p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月13日 </p><p class="ql-block">《小雅•祈父》2/3</p><p class="ql-block">祈父,予王之爪士。</p><p class="ql-block">胡转予于恤,靡所厎止?</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">祈父!</p><p class="ql-block">我是君王的武士。</p><p class="ql-block">为何让我去征戍?</p><p class="ql-block">跑来跑去无休止。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">爪士:即爪牙之士。</p><p class="ql-block">厎(zhǐ):停止。一说“至也”。</p><p class="ql-block">第二章与此同调,重复了这种不满情绪,但复沓中武士的愤怒情绪似乎在一步步增加,几乎到了一触即发的地步。“且自古兵政,亦无有以禁卫戍边者”(方玉润《诗经原始》)。武士说:“可你这司马,却为何不按规定行事,派我到忧苦危险的前线作战呢?”作为军人,本不该畏惧退缩。在国难当头之际,当饮马边陲,枕戈待旦。“可你这司马太糊涂了,就像耳朵聋了听不到士兵的呼声,不能体察我还有失去奉养的高堂老母。”</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月14日 </p><p class="ql-block">《小雅•祈父》3/3</p><p class="ql-block">祈父,亶不聪。</p><p class="ql-block">胡转予于恤?有母之尸饔。 </p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">祈父!</p><p class="ql-block">脑子的确不好使。</p><p class="ql-block">为何让我去征戍?</p><p class="ql-block">家中老母没饭吃。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">亶(dǎn):确实。聪:听觉灵敏。</p><p class="ql-block">尸:借为“失”。一说“主也”。陈奂《诗毛氏传疏》:”言我从军以出,有母不得终养,归则惟陈飨以祭是可忧也。“饔(yōng):熟食。</p><p class="ql-block">第三章里,武士简直要出离愤怒了,其质问变为对司马不能体察下情的斥责,同时也道出了自己怨恨的原因和他不能毅然从征的苦衷。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月15日 </p><p class="ql-block">《小雅•白驹》1/4 </p><p class="ql-block">皎皎白驹,食我场苗。</p><p class="ql-block">絷之维之,以永今朝。</p><p class="ql-block">所谓伊人,于焉逍遥?</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">光亮皎洁小白马,</p><p class="ql-block">吃我园中嫩豆苗。</p><p class="ql-block">拴好缰绳绊住脚,</p><p class="ql-block">就在我家过今朝。</p><p class="ql-block">所说那位贤德人,</p><p class="ql-block">请在这儿尽逍遥。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">皎皎:毛色洁白貌。</p><p class="ql-block">场:菜园。</p><p class="ql-block">絷(zhí):用绳子绊住马足。维:拴马的缰绳,此处意为维系,用作动词。</p><p class="ql-block">永:长。此处用如动词,延长。今朝:今天。</p><p class="ql-block">伊人:那人,指白驹的主人。</p><p class="ql-block">于焉:在这里。</p><p class="ql-block">《小雅·白驹》是中国古代第一部诗歌总集《诗经》中的一首诗。这是一首别友思贤诗。全诗四章,每章六句,前三章写主人竭力殷勤地挽留客人,后一章写客人走后主人还是希望客人能常寄佳音毋绝友情。此诗文笔优美,隐意深刻,刻画人物手法灵活多变,直接描写和间接描写交相使用,形象鲜明,栩栩如生。</p><p class="ql-block">前三章为第一层,写客人未去主人挽留。古代留客的方式多种多样。《汉书·陈遵传》载有“投辖于井”的方式,当客人要走的时候,主人将客人车上的辖投于井中,使车不能行走,借此把客人留住。此诗描写的主人则是想方设法地把客人骑的马拴住,留马是为了留人,希望客人能在他家多逍遥一段时间,以延长欢乐时光,字里行间流露了主人殷勤好客的热情和真诚。主人不仅苦心挽留客人,而且还劝他谨慎考虑出游,放弃隐遁山林、独善其身、享乐避世的念头。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月16日 </p><p class="ql-block">《小雅•白驹》2/4</p><p class="ql-block">皎皎白驹,食我场藿。</p><p class="ql-block">絷之维之,以永今夕。</p><p class="ql-block">所谓伊人,于焉嘉客?</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">光亮皎洁小白马,</p><p class="ql-block">吃我园中嫩豆叶。</p><p class="ql-block">拴好缰绳绊住脚,</p><p class="ql-block">就在我家过今夜。</p><p class="ql-block">所说那位贤德人,</p><p class="ql-block">在此做客心意惬。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">藿(huò):豆叶。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月17日 </p><p class="ql-block">《小雅•白驹》3/4</p><p class="ql-block">皎皎白驹,贲然来思。</p><p class="ql-block">尔公尔侯,逸豫无期?</p><p class="ql-block">慎尔优游,勉尔遁思。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">光亮皎洁小白马,</p><p class="ql-block">快速来到我的家。</p><p class="ql-block">为公为侯多高贵,</p><p class="ql-block">安逸享乐莫还家。</p><p class="ql-block">悠闲自在别过分,</p><p class="ql-block">不要避世图闲暇。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">贲(bì)然:文饰,装饰得很好。思:语助词。</p><p class="ql-block">尔:你,即“伊人”。公、侯:古爵位名,此处皆作动词,为公为侯之意。</p><p class="ql-block">逸豫:安乐。无期:没有终期。</p><p class="ql-block">慎:慎重。优游:悠闲自得。</p><p class="ql-block">勉:“免”之假借字,打消之意。遁:避世。</p><p class="ql-block">第三章里诗人采用间接描写的方法,对客人的形象作了刻画。客人的才能可以为公为侯,但生逢乱世,既不能匡辅朝廷又不肯依违,只好隐居山林。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月18日 </p><p class="ql-block">《小雅•白驹》4/4</p><p class="ql-block">皎皎白驹,在彼空谷。</p><p class="ql-block">生刍一束,其人如玉。</p><p class="ql-block">毋金玉尔音,而有遐心。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">光亮皎洁小白马,</p><p class="ql-block">空旷山谷留身影。</p><p class="ql-block">一束青草作饲料,</p><p class="ql-block">那人品德似琼英。</p><p class="ql-block">走后别忘把信捎,</p><p class="ql-block">切莫疏远忘友情。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">空谷:深谷。空,“穹”之假借。</p><p class="ql-block">生刍(chú):喂牲畜的青草。</p><p class="ql-block">其人:亦即“伊人”。如玉:品德美好如玉。</p><p class="ql-block">金玉:此处皆用作意动词,珍惜之意。</p><p class="ql-block">遐(xiá)心:疏远之心。</p><p class="ql-block">第四章为第二层,写客人已去而相忆。主人再三挽留客人,得不到允诺,给主人留下了深深的遗憾,于是就希望客人能再回来,并和他保持音讯联系,不可因隐居就疏远了朋友。惜别和眷眷思念都溢于言表。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月19日 </p><p class="ql-block">《小雅•黄鸟》1/3 </p><p class="ql-block">黄鸟黄鸟,无集于穀,</p><p class="ql-block">无啄我粟。</p><p class="ql-block">此邦之人,不我肯穀。</p><p class="ql-block">言旋言归,复我邦族。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">黄鸟黄鸟你听着,</p><p class="ql-block">不要落在楮树上,</p><p class="ql-block">不要啄我粟米粮。</p><p class="ql-block">这个地方的人们,</p><p class="ql-block">如今拒绝把我养。</p><p class="ql-block">还是回去快回去,</p><p class="ql-block">返回亲爱的故乡。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">黄鸟:黄雀,喜吃粮食。</p><p class="ql-block">榖(gǔ):树名,即楮树。</p><p class="ql-block">粟:谷子,去糠叫小米。</p><p class="ql-block">谷:养育。“不我肯谷”即“不肯谷我”。</p><p class="ql-block">言:语助词,无实义。旋:通“还”,回归。</p><p class="ql-block">复:返回,回去。邦族:邦国家族。</p><p class="ql-block">《小雅·黄鸟》是中国古代第一部诗歌总集《诗经》中的一首诗。这可以看作是一首写流民思归的小诗。全诗三章,每章七句,通篇以谴责黄鸟啄我粟为比,批评当地人不能善待于我,于是萌生还乡之意,语言含蓄生动,表现了强烈的爱憎感情。</p><p class="ql-block">——克敏</p> <p class="ql-block">赏读《诗经》</p><p class="ql-block">7月20日 </p><p class="ql-block">《小雅•黄鸟》2/3</p><p class="ql-block">黄鸟黄鸟,无集于桑,</p><p class="ql-block">无啄我粱。</p><p class="ql-block">此邦之人,不可与明。</p><p class="ql-block">言旋言归,复我诸兄。</p><p class="ql-block">译文</p><p class="ql-block">黄鸟黄鸟你听着,</p><p class="ql-block">不要落在桑树上,</p><p class="ql-block">不要啄我红高粱。</p><p class="ql-block">这个地方的人们,</p><p class="ql-block">信义对他没法讲。</p><p class="ql-block">还是回去快回去,</p><p class="ql-block">回到兄弟的身旁。</p><p class="ql-block">注释</p><p class="ql-block">粱:粟类。</p><p class="ql-block">明:“盟”之假借字。这里有信用、结盟之意。</p><p class="ql-block">诸兄:邦族中诸位同辈。</p><p class="ql-block">全诗三章往复加强,不断地对黄鸟进行控诉,不断地对当地人进行批评,批评他们不能善待异乡人,不能进行心对心的交流,不能和平共处;不断地表达着快快回到亲人身旁的愿望。</p><p class="ql-block"> 听着这来自远古的动人心魄、直冲云霄的愤怒悲恸的呼声,就连今天的人也禁不住为这位生活于乱离之世的诗人的不幸遭遇洒一掬同情之泪了。文学是活的社会生活与心灵体验的历史,《小雅·黄鸟》这首诗,正是春秋末叶社会政治腐败、经济衰退、世风日下之坏乱景象的一个极具典型意义的缩影。作者在这里所要表达的是一种不堪忍受剥削和压榨的愤怒和对世道人心的彻底绝望。</p><p class="ql-block">——克敏</p>