咏“左公柳”诗词汇编

藏羚羊

<p class="ql-block">序</p><p class="ql-block">昔者汉开河西,唐置北庭,皆恃兵威以定疆隅,未闻以仁心泽枯槁也。左文襄公督师西征,自泾州至玉关,令士卒夹道植柳,连绵三千余里。不惟荫蔽征尘,实乃以生机化杀气,以柔条固边心。杨濬诗云“引得春风度玉关”,非独咏物,实纪经世之功也。</p><p class="ql-block">今观此编,诸家吟咏,皆托青青一树以寄怀。或壮其筹边勋业,或悯其戍卒辛劳,或叹其泽被荒寒,或忧其老干空擎。柳色荣枯之间,实映王朝兴替、世道人心。</p><p class="ql-block">嗟乎!杨柳年年发新枝,诗章代代有遗音。今汇此卷,非惟存掌故,亦欲令读者于平仄间见驼铃古道,于绿荫下思砥柱中流。斯编既成,可告慰文襄公当年“新栽”之志矣。</p><p class="ql-block">是为序。</p><p class="ql-block">第一辑 清代(同治—光绪,左宗棠治陕甘时期)</p><p class="ql-block">1. 杨昌濬《嘉峪关二首·其二》(公认咏左公柳第一名篇,光绪五年,《五好山房诗稿》原刻)</p><p class="ql-block">上相筹边未肯还,</p><p class="ql-block">湖湘子弟遍天山。</p><p class="ql-block">新栽杨柳三千里,</p><p class="ql-block">引得春风度玉关。</p><p class="ql-block">【自注】左侯令防军自泾至肃时,沿途均种杨柳,有拱把者矣。</p><p class="ql-block">(民间改写):</p><p class="ql-block">大将筹边尚未还,</p><p class="ql-block">湖湘子弟满天山。</p><p class="ql-block">新栽杨柳三千里,</p><p class="ql-block">引得春风度玉关。</p><p class="ql-block">2. 萧雄《西疆杂述诗·草木》(随军幕僚,亲历西征)</p><p class="ql-block">千尺乔松万里山,</p><p class="ql-block">连云攒簇乱峰间。</p><p class="ql-block">应同笛里边亭柳,</p><p class="ql-block">齐唱春风度玉关。</p><p class="ql-block">3. 吴可读《呈左爵相二首·其二》</p><p class="ql-block">感恩知己更何人?六十余年戴德身。</p><p class="ql-block">千水见河山见华,</p><p class="ql-block">维崧生甫岳生申。</p><p class="ql-block">从来诗律推元老,</p><p class="ql-block">自古边防借重臣。</p><p class="ql-block">遥想玉门关外路,</p><p class="ql-block">万家杨柳一时新。</p><p class="ql-block">4. 宋伯鲁《抵哈密》(光绪翰林,西行途经甘新驿道)</p><p class="ql-block">万木伊州道,</p><p class="ql-block">垂杨拂客车。</p><p class="ql-block">塞城隐白雪,</p><p class="ql-block">古戍访黄花。</p><p class="ql-block">5. 黄英《高家铺》(清末民初陇东文人,专咏静宁高家堡驿道左公柳)</p><p class="ql-block">边塞寒笳晚更哀,</p><p class="ql-block">布衣谁识陇西才。</p><p class="ql-block">行依道北左公柳,</p><p class="ql-block">春断江南驿使梅。</p><p class="ql-block">战罢沙虫悲士卒,</p><p class="ql-block">嘘同野马息尘埃。</p><p class="ql-block">壮怀不醉凉州酒,</p><p class="ql-block">为辅河湟政教来。</p><p class="ql-block">第二辑 民国(1912—1949,后人西行凭吊、纪实)</p><p class="ql-block">1. 侯鸿鉴《自陕至甘有怀左文襄二首》(1935年西北游历)</p><p class="ql-block">其一</p><p class="ql-block">自古西陲边患多,</p><p class="ql-block">策勋自是壮山河。</p><p class="ql-block">三千陇路万株柳,</p><p class="ql-block">六十年来感想何。</p><p class="ql-block">其二</p><p class="ql-block">杨柳丝丝绿到西,</p><p class="ql-block">辟榛伟绩孰能齐。</p><p class="ql-block">即今开发边陲道,</p><p class="ql-block">起舞应闻午夜鸡。</p><p class="ql-block">【原注】出潼关至玉门关,左文襄植柳数万株于道旁。</p><p class="ql-block">2. 连横《关中纪游诗·其二十三》(民国初年)</p><p class="ql-block">上相军威震朔方,</p><p class="ql-block">天戈遥指定新疆。</p><p class="ql-block">潼关大道垂垂柳,</p><p class="ql-block">遗爱犹称召伯棠。</p><p class="ql-block">3. 张恨水《西北竹枝词》(1934年西北大旱纪实)</p><p class="ql-block">大旱要谢左宗棠,</p><p class="ql-block">种下垂柳绿两行。</p><p class="ql-block">剥下树皮和草煮,</p><p class="ql-block">又充饭菜又充汤。</p><p class="ql-block">4. 章士钊《鹧鸪天·两湖会馆题》(民国中后期)</p><p class="ql-block">节相开边气不驯。</p><p class="ql-block">楹间手泽尚如新。</p><p class="ql-block">十年九塞千行柳,</p><p class="ql-block">谁是湖湘后起人。</p><p class="ql-block">5. 民国静宁本土诗人受庆龙《陇干杂咏》(平凉地方志收录,专咏六盘、静宁驿道)</p><p class="ql-block">驿道依依左相杨,</p><p class="ql-block">六盘山下覆征缰。</p><p class="ql-block">当年十万湖湘卒,</p><p class="ql-block">种得浓阴护陇疆。</p><p class="ql-block">6. 民国佚名《过华家岭咏古柳》(会宁、静宁交界古道,地方文史手抄)</p><p class="ql-block">谁引春风千里碧,</p><p class="ql-block">道旁古柳记平襄。</p><p class="ql-block">当年戎马栽棠树,</p><p class="ql-block">留与行人歇路长。</p>