<p class="ql-block"><b>搬運工:婺農</b></p><p class="ql-block">收集整理民国时期婺源籍大学教职员名录,自认为是研究本土人文的一个很好的切入点。苦于资料严重缺失,困于个人能力不足,今日拙作只是一个残缺不全、东拼西凑的小目录和开始。若是沿着这个方向研究,继续拓展,深度挖掘。纲举目张,旁征博引。把这些久居民国,散处各地的才子佳人集于一册或数册,完善他们的履历、丰富他们的故事,摒弃政治,专注学业。依据事实,去伪存真。再按性别、时间和职业来分门别类,长则单独成篇,短则合集一处,终成《民国时期婺源籍大学教职员列传》,那一定是很出彩的!</p><p class="ql-block"> ——题记</p> <p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">19.南京高等师范学校</b></p> <p class="ql-block">江谦(1876—1942),字易园,号阳复,籍贯安徽婺源(现属江西婺源),近代知名教育家、国学学者。早年得到张謇赏识,入职通州师范学堂,逐步升任堂长、校长,积累了成熟的师范办学经验。民国初年出任江苏省教育司司长,1914年受命筹办南京高等师范学校,担任南高师首任校长,任期1914—1919年 。1919年因为健康原因辞去校长一职,后续淡出校方日常行政工作,晚年深耕儒学、佛学研究,留下诸多经学著作。</p><p class="ql-block"><b>江谦著作:</b></p><p class="ql-block">江谦作品后续大多由女婿游有维汇总编纂成《阳复斋丛刊》整体刊刻。</p><p class="ql-block">一、音韵文字类(语言学代表作,近代国语运动重要文献)</p><p class="ql-block">1. 《说音》:最知名的音韵专著,张謇亲笔题写书签,提出近代早期汉语注音方案,是民国制定注音字母的重要前置参考资料;</p><p class="ql-block">2. 《古今音异读表》:宣统三年刊印,梳理古今字音演变情况,存有早期铅印版本;</p><p class="ql-block">3. 《绕音》:音韵衍生研究作品,海外学界关注度较高;</p><p class="ql-block">4. 《天然声音学》:探索汉语语音底层规律的专著。</p><p class="ql-block">二、教育类著作(任职南高时期产出为主)</p><p class="ql-block">1. 《江易园讲演录》:汇总其师范办学、近代基础教育相关演讲文稿;</p><p class="ql-block">2. 《人所不见之教育谈》:探讨深层次教育理念,体现他“以诚立教”的办学主张;</p><p class="ql-block">3. 《小学三字经注解》:面向初等教育编写的启蒙注解读物;</p><p class="ql-block">4. 各类议会教育提案,典型如《质问学部分年筹办国语教育说帖》,属于存世重要政论教育文献。</p><p class="ql-block"> 三、经学文集、诗文创作</p><p class="ql-block"> 1. 《阳复斋文集》:收录经学札记、书信、题跋;</p><p class="ql-block">2. 《阳复斋诗偈集》、《梦游记恩诗》:日常诗作、禅意诗合集;</p><p class="ql-block">3. 大量集句楹联、书札散件,分散收藏于各地文博机构与民间收藏。</p><p class="ql-block">四、佛学专著(晚年主力创作,秉持儒佛合一主张)</p><p class="ql-block">1. 《佛教三字经注》(含续编):流传度最高的佛学普及著作,多次再版重印 ;</p><p class="ql-block">2. 《灵峰儒释一宗论》:论证儒学与佛学思想互通的核心论著;</p><p class="ql-block">3. 《佛儒经颂》:对儒佛经典进行颂释注。</p> <p class="ql-block"><b>——江谦像片选自【珍本民国老旧书籍】民国七年十月•南京高等师范学校一览•158—15页</b></p> <p class="ql-block"><b>劝婺源全邑广兴林业歌——江谦</b></p> <p class="ql-block"><b>劝婺源全邑广兴林业歌——江谦</b></p><p class="ql-block">婺源东北多是山,田广惟西南。</p><p class="ql-block">靠山喫山古语好,林是山之宝。</p><p class="ql-block">森林之盛数朱明,家富人文兴。</p><p class="ql-block">当时人烟亦稠密,今存十二一。</p><p class="ql-block">莫疑此说近荒唐,县志可稽详。</p><p class="ql-block"><b>明时生儿须种树,国令森严布。</b>【见顾亭林《日知录》】</p><p class="ql-block">婺人起家皆木商,采办兼湘蜀。</p><p class="ql-block">金陵城外上新河,都是婺商家。</p><p class="ql-block">自从广东茶市起,木业渐抛弃。</p><p class="ql-block">茶商暴富易骄盈,俭俗成奢矣。</p><p class="ql-block">上海通商茶贩多,竞卖成漩涡。</p><p class="ql-block">洋人操纵无常价,其权不在我。</p><p class="ql-block">茶商起落遂无常,不及木商长。</p><p class="ql-block">近来印度锡兰日本茶产旺,皆比华商强。</p><p class="ql-block">木业既衰山亦废,童秃无生意。</p><p class="ql-block">田少山荒家不支,远出谋微利。</p><p class="ql-block">近年山户种山忙,人家多小康。</p><p class="ql-block">大村少农多作贾,粗事无人做。</p><p class="ql-block">满眼荒山没奈何,因此贫人多。</p><p class="ql-block">雇人开山不上算,受雇多偷懒。</p><p class="ql-block">我有妙法富大村,利用小村农。</p><p class="ql-block">山主出山农出力,林成四六分。</p><p class="ql-block">山主得四农得六,利厚农争就。</p><p class="ql-block">扦苗看养要他勤,利厚他当心。</p><p class="ql-block">山主不投资与力,坐享山之利。</p><p class="ql-block">若自贪痴要六成,荒废终无成。</p><p class="ql-block">林业兴亡关此著,著眼要分明。</p><p class="ql-block">转眼十年林有利,一朝成富邑。</p><p class="ql-block">衣食既足礼义生,政教皆容易。</p><p class="ql-block">尤须禁火勿入山,罚重人知畏。</p><p class="ql-block">清明烧纸及烧香,别设总祭场。</p><p class="ql-block">上坟但刳柴与草,拜祝兼打扫。</p><p class="ql-block">农家要禁烧田塝,割塝最稳当。</p><p class="ql-block">大众同心合力营,何愁林不兴。</p><p class="ql-block">鸦片红丸及赌博,是三尤毒恶。</p><p class="ql-block">若此三害不能除,不必问其余。</p><p class="ql-block">利害人人身自受,觉悟应须早。</p><p class="ql-block">祸福兴亡惟一心。一心一切新。</p><p class="ql-block">我为此歌效忠告,劝哉官与民。</p><p class="ql-block"><b>——选自江谦《阳复斋诗偈续集》四•164—132页</b></p> <p class="ql-block"><b>祀灶祝辞——江谦</b></p><p class="ql-block">稽首帝君,启奏天庭。</p><p class="ql-block">弟子江谦,一愚众生。</p><p class="ql-block">道心如闇,业障如成。</p><p class="ql-block">虽怀广度,自度未能。</p><p class="ql-block">惟天惟帝,愍弱扶倾。</p><p class="ql-block">进其不及,昭所未明。</p><p class="ql-block">二亲福寿,举家安宁。</p><p class="ql-block">病苦消释,道力完成。</p><p class="ql-block">庶几自效,困知勉行。</p><p class="ql-block">上报四恩,下济群萌。</p><p class="ql-block">西方极乐,普劝往生。</p><p class="ql-block">稽首帝君,谨布愚诚!</p> <p class="ql-block"><b>——选自江谦《阳复斋诗偈续集》四•164—136页</b></p> <p class="ql-block"><b>校歌</b></p><p class="ql-block"><b>作歌:江谦</b></p><p class="ql-block"><b>制谱:李书同</b></p><p class="ql-block">大哉一诚天下动,</p><p class="ql-block">如鼎三足兮,曰知、曰仁、曰勇。</p><p class="ql-block">千圣会归兮,集成于孔。</p><p class="ql-block">下开万代旁万方兮,一趋兮同。</p><p class="ql-block">踵海西上兮,江东;</p><p class="ql-block">巍峨北极兮,金城之中。</p><p class="ql-block">天开教泽兮,吾道无穷;</p><p class="ql-block">吾愿无穷兮,如日方暾。</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国七年十月•南京高等师范学校一览•158—37页</b></p> <p class="ql-block">姓名:江谦</p><p class="ql-block">字 :易园</p><p class="ql-block">年岁:43</p><p class="ql-block">籍贯:安徽婺源</p><p class="ql-block">经历:南通代用师范校长,曾任江苏教育司长</p><p class="ql-block">职务:校长</p><p class="ql-block">通讯处:上海哈同路民厚里北五街第一家</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国七年十月•南京高等师范学校一览•158—102页</b></p> <p class="ql-block">姓名:方新</p><p class="ql-block">籍贯:安徽婺源</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国七年十月•南京高等师范学校一览•158—103页</b></p> <p class="ql-block">姓名:江之穆</p><p class="ql-block">籍贯:安徽婺源</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国七年十月•南京高等师范学校一览•158—104页</b></p> <p class="ql-block">姓名:林志瀛</p><p class="ql-block">籍贯:安徽婺源</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国七年十月•南京高等师范学校一览•158—105页</b></p> <p class="ql-block">上款:云章姻丈雅令</p><p class="ql-block">上联:圣贤相逢神清心与</p><p class="ql-block">下联:章句之见准矩绳规</p><p class="ql-block">落款:集《潜虚》语 江谦</p><p class="ql-block"><b style="font-size:18px;">注:</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:18px;">1.云章,即婺源•上海茶商洪云章</b></p><p class="ql-block"><b>2.集句联:</b></p><p class="ql-block">集句是传统书法、楹联常见体裁,截取同一部古籍里的词句、核心文意,重新整合创作成对仗工整的新对联,不要求照搬书中完整原句,只要文字、义理根源出自该典籍,即可落款“集XX语”。</p><p class="ql-block"><b>3. 本联取材《潜虚》两处原文片段:</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">①上联素材:《潜虚述义》卷二“圣贤相逢”,结合《潜虚》原文“藏心于虚,止水之清”的心性论述,融汇衍生“神清心与”。</span></p><p class="ql-block">②下联素材:《潜虚述义》卷三“准矩绳规,众法攸资”,提取四字「准矩绳规」;搭配《潜虚》排斥细碎考据的思想,补“章句之见”成句。</p><p class="ql-block"><b>4. 江谦楹联释义:</b></p><p class="ql-block">江谦(江易园)深耕宋代理学,推崇司马光《潜虚》,此联专为姻亲长辈所作,全篇以《潜虚》理学内核为根基集字成文,对仗规整、贴合修身治学主旨,符合民国文人理学集联的典型风格。</p><p class="ql-block">①圣贤知己相逢,心神澄澈、情志相融;</p><p class="ql-block">②若治学拘泥细碎章句考据,当以礼法规矩作为准则约束自身。</p> <p class="ql-block"><b>△楹联由屯溪老街江总堤供</b></p> <p class="ql-block"><b>南京高等师范学校学生</b></p><p class="ql-block">江祖泽,体育专修科一年级学生</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国七年十月•南京高等师范学校一览•158—152页</b></p> <p class="ql-block"><b>南高第一届暑期学校校友录</b></p><p class="ql-block">民国九年(1920年)在校长郭秉文、陶行知推动下南高首创国内大学暑期学校,面向全国中小学教师开展暑期进修,革新当时基础教育水平,招生覆盖十多省份,开创了近代教育史上教师暑期进修先河。</p><p class="ql-block"><b>江之穆,事务处会计股股长计,住址:本校</b></p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国九年十月•南高第一届暑期学校校友录•133—34页</b></p> <p class="ql-block"><b>林志瀛,图书管理员</b></p> <p class="ql-block">——选自【珍本民国老旧书籍】民国九年十月•南高第一届暑期学校校友录•133—35页</p> <p class="ql-block"><b>方培智</b></p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国九年十月•南高第一届暑期学校校友录•133—58页</b></p> <p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">20.私立燕京大学</b></p> <p class="ql-block">燕京大学教职员学生名录(1930—1931年)</p><p class="ql-block">理一年:</p><p class="ql-block">金润芝(女),学号W30010</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】燕京大学教职员学生名录(1930—1931)•72—53页</b></p> <p class="ql-block">燕京大学教职员学生名录(1930—1931)</p><p class="ql-block">法二年:吴佩球,学号W29043</p><p class="ql-block">理一年:吴佩珩,学号W30057</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】燕京大学教职员学生名录(1930—1931)•72—57页</b></p> <p class="ql-block">燕京大学学生姓名录:</p><p class="ql-block">吴佩球,学号W290043,法二年</p><p class="ql-block">吴佩珩,学号W30057,理一年</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国十九年私•立燕京大学一览•学生姓名录•380—335页</b></p> <p class="ql-block">燕京大学学生名录(1935—1936年)</p><p class="ql-block">理院一:</p><p class="ql-block">吴敬学,学号35302</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国二十五年燕京大学学生名录•41—21页</b></p> <p class="ql-block">燕京大学学生名录(1935—1936年)</p><p class="ql-block">社会四附:</p><p class="ql-block">吴佩珉(女),学号W32082</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国二十五年燕京大学学生名录•41—28页</b></p> <p class="ql-block">燕京大学学生名录(1943年)</p><p class="ql-block">文学院体育系:</p><p class="ql-block">吴佩琪(女),学号W39091</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国三十二年燕京大学学生名录•32—16页</b></p> <p class="ql-block">燕京大学学生名录(1943年)</p><p class="ql-block">民国三十二年第一期毕业文学院体育系:</p><p class="ql-block">吴佩琪,学号W59091</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】民国三十二年燕京大学学生名录•32—29页</b></p> <p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">20.安徽学院</b></p><p class="ql-block">1947年安徽学院毕业纪念册</p><p class="ql-block">银行会计科第二届毕业同学一览:</p><p class="ql-block">①朱东泰——婺源县城先儒街二九号</p><p class="ql-block">②王崇烈——婺源中云</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】1947年安徽学院毕业纪念册•94—69页</b></p> <p class="ql-block">1947年安徽学院毕业纪念册</p><p class="ql-block">大学部农林系二年级同学一览</p><p class="ql-block">俞希廉——屯溪转婺源汪口(通讯处)</p><p class="ql-block">吴学曾——西乡赋春</p><p class="ql-block">吴希白——西乡赋春</p><p class="ql-block">齐作砺——西乡冲田</p><p class="ql-block">郑嘉谟——婺源城八角亭</p><p class="ql-block">汪传堃——婺源汪口(通讯处:上海绍兴路171号)</p><p class="ql-block">董延龄——婺源城东门陈家巷六号</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】1947年安徽学院毕业纪念册•94—73页</b></p> <p class="ql-block">1947年安徽学院毕业纪念册</p><p class="ql-block">大学部土木工程系三年级同学一览</p><p class="ql-block">查秉谟——芜湖凤凰山二号(通讯处)</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】1947年安徽学院毕业纪念册•94—73页</b></p> <p class="ql-block">1947年安徽学院毕业纪念册</p><p class="ql-block">大学部土木工程系二年级同学一览</p><p class="ql-block">洪民文——上海(通讯处)</p><p class="ql-block">查治溱——婺源凤山</p><p class="ql-block">李永基——婺源清华街</p><p class="ql-block">潘驛——婺源巡检司</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】1947年安徽学院毕业纪念册•94—74页</b></p> <p class="ql-block">1947年安徽学院毕业纪念册</p><p class="ql-block">前皖南分院银会科第一届毕业同学一览</p><p class="ql-block">程锡藩——婺源高砂</p><p class="ql-block">汪厚耀——皖南休西上溪口(通讯处)</p> <p class="ql-block"><b>——选自【珍本民国老旧书籍】1947年安徽学院毕业纪念册•94—91页</b></p> <p class="ql-block">拾遗补缺,渐次续录!</p>