🟨,《夏至赋》(谨依,杜牧《阿房宫赋》,体式)—影像/文编:劲松,2026年6月21日

老牛

<p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px;"><u>🟨</u></b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;"><u>赤帝临,白昼长;阳至极,阴始藏①。日晷移影九万里,正午无裳②。蝉鸣初起千树杪,声彻云乡③。鹿角解时半夏生,一阴潜扬④。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;"><u>一候鹿解,二候蝉吭;三候半夏,药气含芳⑤。阴阳相搏,各守其常。赫赫焉,炎炎焉,朱明盛极,灼不知其几万芒⑥!蕤宾既至,律管灰扬;宵漏自此,渐次加长⑦。祭地于泽,礼重皇皇;荐新麦于寝庙,稷黍初香⑧。赐冰于朝,颁朔之章;角黍包金,菖蒲泛觞⑨。一阴既生,群物共当⑩。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;"><u>《月令》之篇,《夏时》之章,《淮南》之训,《吕览》之藏⑪,皆言此节,阳极阴生,天地交嬗之场⑫。一晴一雨,尽入农桑;东作既毕,南亩事忙⑬。鹿角解而阳退,蝉始鸣而阴长⑭。半夏生而药可采,木槿荣而花正芳⑮。使日晷之影,短于除夕之漏⑯;昼晷之极,极于北溟之岫⑰;炎风之烈,烈于边塞之狩⑱;雷雨之骤,骤于战鼓之奏⑲。使田夫望岁,望此一阴之报⑳;君子知几,知此阳尽之候㉑。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;"><u>嗟乎!日长至,天道之盈;日短至,天道之缩㉒。满招损,谦受益,夏至之谓也㉓。奈何以炎赫之盛,忘萎薾之伏㉔?使雷电之威,威于苛政之暴㉕;暴雨之潦,潦于聚敛之壑㉖;酷暑之虐,虐于酷吏之酷㉗;洪流之泛,泛于贪墨之浊㉘。使良农望云,知时雨之将至㉙;哲人观象,识阴气之已萌㉚。祭地祇,祀社稷,皆所以顺天时、节人事也㉛。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px;"><u>呜呼!夏至一阴生,冬至一阳生㉜。消息盈虚,天地之情㉝。嗟乎!使四时无此极阳,则阴何以萌㉞?使万物不历此炎蒸,秋实何以成㉟?谁能违大化也㊱?夏至不暇自极,而三秋继之㊲;今人感此而作赋,亦使后之览者复知阴阳消长之不可轻也㊳。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>【注释】① 赤帝:炎帝,司夏之神。白昼长:夏至日昼最长。阳至极、阴始藏:夏至日“阳至极,一阴生”。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>② 日晷移影:日晷之影极短,正午几乎无影。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>③ 蝉鸣初起:夏至二候“蝉始鸣”。云乡:云中,喻高处。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>④ 鹿角解:夏至一候“鹿角解”。半夏生:三候“半夏生”。一阴潜扬:阳气开始藏,阴气渐生。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑤ 一候鹿解,二候蝉吭,三候半夏:《月令》夏至三候。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑥ 赫赫、炎炎:阳光猛烈之貌。朱明盛极:夏日炎盛至极。灼不知其几万芒:炎热的光芒无数。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑦ 蕤宾:古乐十二律之第七律,应夏至。律管灰扬:候气律管中葭灰飞扬。宵漏自此渐加:夜晚漏刻自此渐增。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑧ 祭地于泽:夏至祭地祇于泽中方丘。荐新麦于寝庙:以新麦献祭宗庙。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑨ 赐冰于朝:周代夏至日天子赐冰于群臣。角黍包金:粽子。菖蒲泛觞:菖蒲酒。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑩ 一阴既生,群物共当:阴气初生,万物共同感受。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑪ 《月令》《夏时》《淮南》《吕览》:皆载夏至物候礼制。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑫ 天地交嬗:天地阴阳交替变化之时。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑬ 东作:春耕;南亩:夏耘。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑭ 鹿角解而阳退:鹿角解落,阳气退去。蝉始鸣而阴长:蝉鸣则阴气渐长。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑮ 半夏、木槿:夏至时半夏可采药,木槿花开正盛。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑯ 日晷之影,短于除夕之漏:夏至日影最短。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑰ 北溟之岫:北方大海之山,喻极北之地。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑱ 边塞之狩:边塞狩猎,喻猛烈。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑲ 战鼓之奏:战鼓齐鸣,喻骤急。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>⑳ 望此一阴之报:盼望这一阴气带来的收成。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉑ 知几:知微知彰,见几而作。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉒ 日长至:夏至日白昼最长;日短至:冬至日白昼最短。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉓ 满招损,谦受益:《尚书·大禹谟》。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉔ 炎赫之盛:炎热之极。萎薾之伏:衰弱的潜伏。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉕ 苛政之暴:苛刻政令的暴虐。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉖ 聚敛之壑:搜刮民财的深壑。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉗ 酷吏之酷:残忍官吏的酷烈。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉘ 贪墨之浊:贪官污吏的浊恶。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉙ 时雨之将至:及时雨将要来临。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉚ 阴气之已萌:阴气已经开始萌生。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉛ 祭地祇:祭祀大地之神。顺天时、节人事:顺应天时,节制人事。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉜ 夏至一阴生,冬至一阳生:阴阳消长之理。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉝ 消息盈虚:消长盛衰。天地之情:天地之运行规律。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉞ 极阳:夏至之阳极。阴何以萌:阴气如何萌生。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㉟ 炎蒸:酷暑炎热。秋实:秋天果实。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㊱ 大化:天地造化。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㊲ 不暇自极:来不及自己到达极致。三秋继之:秋天接着到来。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u>㊳ 阴阳消长之不可轻:阴阳消长的规律不可忽视。</u></b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:15px;"><u><span class="ql-cursor"></span></u></b></p>