王僧虔《书赋》赏析

琼花儿

<p class="ql-block">情凭虚而测有,思沿想而图空。</p><p class="ql-block">心经于则,目像其容。</p><p class="ql-block">手以心麾,毫以手从。</p><p class="ql-block">风摇挺气,妍靡深功。</p><p class="ql-block"> 尔其隶也,明敏婉蠖,绚蒨趋将。</p><p class="ql-block">摛文斐缛,托韵笙簧。</p><p class="ql-block">仪春等暧,丽景依光。</p><p class="ql-block">沈若云郁,轻若蝉扬。</p><p class="ql-block">稠必昂萃,约实箕张。</p><p class="ql-block">垂端整曲,裁邪制方。</p><p class="ql-block">或具美于片巧,或双竞于两伤。</p><p class="ql-block">形绵靡而多态,气陵厉其如芒。</p><p class="ql-block">故其委貌也必妍,献体也贵壮。</p><p class="ql-block">迹乘规而骋势,志循检而怀放。</p> <p class="ql-block"><b>【译文】</b></p><p class="ql-block"> 人的情感依托虚无的心念,凝成纸上实有的字迹;思绪顺着心中想象,描摹出空灵的笔墨形象。</p><p class="ql-block">内心熟习书法法度,落笔前眼中早已浮现字的形貌。</p><p class="ql-block">手腕随心神驱使而动,笔锋全然追随手腕的指引。</p><p class="ql-block">运笔如风,内含挺立骨气;体态柔美婉转,全靠长年深厚功力。</p><p class="ql-block"> 再说隶书一体:明快灵动、线条如尺蠖般婉转屈伸,墨色鲜丽,笔势流畅顺势。</p><p class="ql-block">铺展文字,文采繁富,线条自有笙簧般婉转的韵律。</p><p class="ql-block">气韵如春日一般温润,字形明朗,自带光华。</p><p class="ql-block">厚重处如云霭沉聚,轻逸处似蝉翼飘举。</p><p class="ql-block">笔画繁密时,要挺拔聚拢而不壅塞;笔画简约时,要舒展开张而不逼仄。</p><p class="ql-block">下垂、转折之笔务求端正妥帖,剪裁歪斜、把控方整,调和字形欹侧。</p><p class="ql-block">有时单一笔精妙,便可成全整字风姿;若左右笔画刻意争胜、互不相让,反倒两败俱伤。</p><p class="ql-block">形体柔婉连绵,姿态变化无穷;笔墨气势凌厉,锋芒隐隐可见。</p><p class="ql-block">所以字形舒展之处贵在秀美,骨架显露之处重在雄强。</p><p class="ql-block">行迹恪守方圆法度,又能纵笔驰骋字势;内心遵从书法准则,却始终保有洒脱自在的情志。</p> <p class="ql-block"><b>【文论主旨】</b></p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><b>1. 创作论核心:意在笔先、心手合一</b></p><p class="ql-block">开篇以“凭虚测有”提出书法是内在情志外化的艺术,先有心中意象,再落笔墨,心统手、手运笔。</p><p class="ql-block">​</p><p class="ql-block"><b>2. 隶书审美标准:刚柔、轻重、繁简平衡</b></p><p class="ql-block">全篇以隶书为范本,辩证论述书法对立美学:稠与简、沉与轻、柔与壮、规矩与放逸。</p><p class="ql-block">​</p><p class="ql-block"><b>3. “功”与“气”并重</b></p><p class="ql-block">反对一味柔媚,强调柔美之外必须有骨力、有深功,“妍靡”不能无“挺气”。</p><p class="ql-block">​</p><p class="ql-block"><b>4. 法度与性情统一</b></p><p class="ql-block">末句“乘规骋势、循检怀放”是南朝书论经典观点:守法度而不僵,抒性情而不野。</p> <p class="ql-block">情凭虚而测有,思沿想而图空。</p> <p class="ql-block">手以心麾,毫以手从。</p> <p class="ql-block">迹乘规而骋势,志循检而怀放。</p> <p class="ql-block"><b>补充说明</b></p><p class="ql-block"> 此文为残赋,仅存论隶书创作一段,收录于唐代《艺文类聚》,是现存最早专门论书的赋体文,早于孙过庭《书谱》,对后世“神采形质、刚柔相济”书学思想影响深远。</p>