<p class="ql-block"> 中华文化《芒种是二十四节气中的第九个节气,核心含义是“有芒的麦子快收,有芒的稻子可种”》 </p><p class="ql-block"> 民间也谐音称为“忙种”,标志着仲夏时节的正式开始 。</p><p class="ql-block"> 一、字面含义与农事关键</p><p class="ql-block"> 1、一收一种:“芒”指麦类等有芒作物成熟,“种”指谷黍类作物播种。 </p><p class="ql-block"> 此时北方忙着收麦,南方忙着种稻,是农业耕种最忙的时节 。</p><p class="ql-block"> 2、农时界限:农谚云“芒种不种,再种无用”,说明此时是晚稻等作物播种的最后时限,过此节气成活率会显著降低 。</p><p class="ql-block"> 3、时间固定:每年公历 6 月 5 日至 7 日之间交节,太阳到达黄经 75°。</p><p class="ql-block"> 二、文化寓意与人生哲理</p><p class="ql-block"> 1、收获与希望:芒种既包含麦收的喜悦,也蕴含稻种的希望,寓意“一分耕耘,一分收获”,生命在循环中不断成长 。</p><p class="ql-block"> 2、忙碌与充实:“芒”通“忙”,象征着人生中需要顶着烈日、迎难而上的勇气,忙碌中藏着对未来的期许 。</p><p class="ql-block"> 3、生命力象征:“芒”字本身有草木萌发之意,代表着蓬勃的生命力和自然界生生不息的规律 。</p><p class="ql-block"> 三、传统习俗与养生</p><p class="ql-block"> 1、送花神:芒种后百花凋零,民间举行仪式饯送花神,表达感激并盼望来年再会 。</p><p class="ql-block"> 2、煮梅尝新:此时梅子成熟,人们通过煮梅、制作酸梅汤来消暑保健,三国“青梅煮酒论英雄”便源于此 。</p><p class="ql-block"> 3、安苗祭祀:皖南等地种完水稻后举行安苗活动,用面捏成五谷形状祭祀,祈求丰收平安 。</p><p class="ql-block"> 四、二十四节气巡览</p><p class="ql-block"> 二十四节气把一年物候、农事与民俗节律分成二十四个时间节点,可以拖动上方转盘切换节气,观察各节气的日期、特征与代表风物。</p><p class="ql-block"> 芒种最经典的三首诗分别是元稹、陆游和范成大的作品,生动记录了此时的物候与农忙 。</p><p class="ql-block"> 哪首是节气专属</p><p class="ql-block"> 元稹《咏廿四气诗·芒种五月节》:这是专门为二十四节气写的诗,记录了螳螂出生、莲花开放等芒种特有的自然现象 。</p><p class="ql-block"> 诗句亮点:诗中“芒种看今日,螳螂应节生”直接点明节气,把物候变化写得活灵活现。</p><p class="ql-block"> 编辑:云鹰</p> <p class="ql-block"> 一、哪些诗写出了农忙劲儿</p><p class="ql-block"> 芒种顾名思义就是“有芒的麦子快收,有芒的稻子可种”,很多诗句都直接描写了这种忙碌的景象。</p><p class="ql-block"> 陆游的《时雨》:这首诗最出名,一句“时雨及芒种,四野皆插秧”直接点明了 timing,后面接着说“家家麦饭美,处处菱歌长”,写出了雨后大家一边吃麦饭一边唱菱歌的劳动场景,忙里透着乐呵 。</p><p class="ql-block"> 范成大的《芒种后积雨骤冷》:他写道“梅霖倾泻九河翻,百渎交流海面宽”,虽然雨大,但农民“年年披絮播秧寒”,穿着棉絮一样的衣服在寒水里插秧,体现了农活的辛苦 。</p><p class="ql-block"> 楼璹的《耕图二十一首·拔秧》:里面说“新秧初出水,渺渺翠毯齐”,把刚出水的秧苗比作翠绿的毯子,接着写“及时趁芒种,散著畦东西”,提醒人们要抓紧时间把秧苗分散插到田里去 。</p><p class="ql-block"> 韩淲的《芒种》:有句“田家一雨插秧时,成把青秧插绿池”,描写了农民趁着下雨把成把的青秧插进绿池子里的过程,非常写实 。</p> <p class="ql-block"> 二、哪些诗写出了天气样子</p><p class="ql-block"> 芒种时节往往伴随着梅雨和气温变化,诗人也捕捉到了这些自然特征。</p><p class="ql-block"> 窦常的《北固晚眺》:开篇就是“水国芒种后,梅天风雨凉”,说江南水乡过了芒种,梅雨天气里风雨带来凉意,很符合南方的实际体感 。</p><p class="ql-block"> 元稹的《咏廿四气诗·芒种五月节》:这首专门写节气,提到“芒种看今日,螳螂应节生”,说芒种这天螳螂应该出生了,还有“渌沼莲花放,炎风暑雨情”,描述了莲花开放和热风暑雨交替的气候 。</p><p class="ql-block"> 赵师秀的《约客》:虽然没直接提芒种二字,但“黄梅时节家家雨,青草池塘处处蛙”是描写芒种前后梅雨季的千古名句,非常有代表性 。</p><p class="ql-block"> 洪亮吉的《伊犁记事诗》:这首比较特别,写的是西北,“芒种才过雪不霁,伊犁河外草初肥”,说明不同地方芒种时的天气差异很大,北方可能还在下雪 。</p> <p class="ql-block"> 三、哪些诗写出了生活味道</p><p class="ql-block"> 除了干活和天气,古人也在芒种时节喝酒、会友,感叹时光。</p><p class="ql-block"> 陆游的《初夏闲居》:他写“煮酒青梅次第尝,啼莺乳燕占年光”,芒种时青梅熟了,可以煮酒喝,听着莺燕叫声,享受一段闲适时光 。</p><p class="ql-block"> 范成大的《梅雨五绝》:除了前面提到的雷雨,他还写“乘除却贺芒种晴”,说难得遇到芒种晴天值得庆贺,反映了农民靠天吃饭的心情 。</p><p class="ql-block"> 寒山的《诗三百三首》:有一首说“草生芒种后,叶落立秋前”,用草木的生长凋零来比喻时间的流逝,很有哲理 。</p><p class="ql-block"> 王之望的《龙华山寺寓居十首》:提到“芒种嗟无日,来牟失有年”,感叹芒种忙碌得没有空闲日子,如果错过了农时,收成就没了,提醒人们要珍惜时间 。</p> <p class="ql-block"> 今日芒种。</p><p class="ql-block"> 芒种时节,气温升高,雨量充沛,最适合播种和移栽。</p><p class="ql-block"> 民谚“芒种忙,下晚秧”说的就是芒种是插秧的忙碌时节。</p><p class="ql-block"> 芒种至夏至这半个月是秋熟作物播种、移栽、苗期管理大忙高潮。</p><p class="ql-block"> 民间又说:芒种谐音“忙种”,太阳正好,雨水丰盛,万物生长,势头正好。</p><p class="ql-block"> 有播种,才有收获,每一场辛劳背后,都孕育着美好的结局。</p><p class="ql-block"> 这30首芒种诗词,一起感受劳动之美。</p> <p class="ql-block"> 北固晚眺</p><p class="ql-block"> 中唐 · 窦常</p><p class="ql-block"> 水国芒种后,梅天风雨凉。</p><p class="ql-block"> 露蚕开晚簇,江燕绕危樯。</p><p class="ql-block"> 山趾北来固,潮头西去长。</p><p class="ql-block"> 年年此登眺,人事几销亡。</p><p class="ql-block"> 咏廿四气诗 芒种五月节</p><p class="ql-block"> 中唐 · 元稹</p><p class="ql-block"> 芒种看今日,螗螂应节生。</p><p class="ql-block"> 彤云高下影,鴳鸟往来声。</p><p class="ql-block"> 渌沼莲花放,炎风暑雨情。</p><p class="ql-block"> 相逢问蚕麦,幸得称人情。</p><p class="ql-block"> 耕图二十一首 其八 拔秧</p><p class="ql-block"> 宋 · 楼璹</p><p class="ql-block"> 新秧初出水,渺渺翠毯齐。</p><p class="ql-block"> 清晨且拔擢,父子争提携。</p><p class="ql-block"> 既沐青满握,再栉根无泥。</p><p class="ql-block"> 及时趁芒种,散著畦东西。</p><p class="ql-block"> 龙华山寺寓居十首 其十</p><p class="ql-block"> 宋 · 王之望</p><p class="ql-block"> 水乡经月雨,潮海暮春天。</p><p class="ql-block"> 芒种嗟无日,来牟失有年。</p><p class="ql-block"> 人多逢菜色,村或断炊烟。</p><p class="ql-block"> 谁谓山中乐,忧来百虑煎。</p><p class="ql-block"> 芒种后经旬无日不雨偶得长句</p><p class="ql-block"> 南宋 · 陆游</p><p class="ql-block"> 芒种初过雨及时,纱厨睡起角巾攲。</p><p class="ql-block"> 痴云不散常遮塔,野水无声自入池。</p><p class="ql-block"> 绿树晚凉鸠语闹,画梁昼寂燕归迟。</p><p class="ql-block"> 闲身自喜浑无事,衣覆熏笼独诵诗。</p> <p class="ql-block"> 春夏之交衰病相仍过芒种始健戏作</p><p class="ql-block"> 南宋 · 陆游</p><p class="ql-block"> 药裹关心百不知,可怜笔砚锁蛛丝。</p><p class="ql-block"> 倒壶犹有莫春酒,开卷遂无初夏诗。</p><p class="ql-block"> 户外逢人惊隔阔,灯前顾影叹支离。</p><p class="ql-block"> 痴顽未伏常愁卧,鼓缶长谣乐圣时。</p><p class="ql-block"> 时雨</p><p class="ql-block"> 南宋 · 陆游</p><p class="ql-block"> 时雨及芒种,四野皆插秧。</p><p class="ql-block"> 家家麦饭美,处处菱歌长。</p><p class="ql-block"> 老我成惰农,永日付竹床。</p><p class="ql-block"> 衰发短不栉,爱此一雨凉。</p><p class="ql-block"> 庭木集奇声,架藤发幽香。</p><p class="ql-block"> 莺衣湿不去,劝我持一觞。</p><p class="ql-block"> 即今幸无事,际海皆农桑。</p><p class="ql-block"> 野老固不穷,击壤歌虞唐。</p><p class="ql-block"> 梅雨五绝 其二</p><p class="ql-block"> 南宋 · 范成大</p><p class="ql-block"> 乙酉甲申雷雨惊,乘除却贺芒种晴。</p><p class="ql-block"> 插秧先插蚤籼稻,少忍数旬蒸米成。</p><p class="ql-block"> 芒种后积雨骤冷三绝 其一</p><p class="ql-block"> 南宋 · 范成大</p><p class="ql-block"> 一庵湿蛰似龟藏,深夏暄寒未可常。</p><p class="ql-block"> 昨日蒙絺今挟纩,莫嗔门外有炎凉。</p><p class="ql-block"> 芒种后积雨骤冷三绝</p><p class="ql-block"> 宋·范成大</p><p class="ql-block"> 梅黄时节怯衣单,五月江吴麦秀寒。</p><p class="ql-block"> 香篆吐云生暖热,从教窗外雨漫漫。</p> <p class="ql-block"> 高邮知军觅芍药一枝五花三绝 其一</p><p class="ql-block"> 南宋 · 周孚</p><p class="ql-block"> 芒种逢花已自难,瑞云攒处凭栏干。</p><p class="ql-block"> 烦君问取同州例,一干三花奏牡丹。</p><p class="ql-block"> 和履道出会宗伯回访赵晏叟 其二</p><p class="ql-block"> 南宋 · 韩淲</p><p class="ql-block"> 江山迎世父,芒种夏将深。</p><p class="ql-block"> 家道修遗事,人生怀好音。</p><p class="ql-block"> 衰荣元自古,雅俗况居今。</p><p class="ql-block"> 归兴寻幽隐,柴门月色侵。</p><p class="ql-block"> 范氏庄</p><p class="ql-block"> 元末明初 · 陈基</p><p class="ql-block"> 田家近芒种,客至已黄昏。</p><p class="ql-block"> 开门列芳席,稍稍罗盘飧。</p><p class="ql-block"> 忠厚有馀训,诗书弥所敦。</p><p class="ql-block"> 琴咏衡门下,聊复却尘烦。</p><p class="ql-block"> 田家四事 种</p><p class="ql-block"> 宋末元初 · 方一夔</p><p class="ql-block"> 我生古扬州,田下异梁雍。</p><p class="ql-block"> 山田种荒菜,水田种浮葑。</p><p class="ql-block"> 地力肥瘦兼,农器有无共。</p><p class="ql-block"> 及时撒新谷,抟黍递幽哢。</p><p class="ql-block"> 生意日夜长,移秧趁芒种。</p><p class="ql-block"> 未嫌豚酒祝,自乐鸡黍供。</p><p class="ql-block"> 落日竹枝歌,犹是豳原颂。</p><p class="ql-block"> 芒种前雨</p><p class="ql-block"> 叉元末明初 · 陶安</p><p class="ql-block"> 兼旬天气晴,硗确曝龟坼。</p><p class="ql-block"> 山农欲移秧,三日沛甘泽。</p> <p class="ql-block"> 四月十九日即事(是日五月节也) 其三</p><p class="ql-block"> 元末明初 · 元天锡</p><p class="ql-block"> 莺啭鸠呼景气清,好山浮翠政鲜明。</p><p class="ql-block"> 节当芒种农将晚,望雨家家更尽情。</p><p class="ql-block"> 田间杂咏八首 其八</p><p class="ql-block"> 明 · 樊阜</p><p class="ql-block"> 枣花落靡靡,一犬护柴关。</p><p class="ql-block"> 节序届芒种,何人得幽闲。</p><p class="ql-block"> 蛙鸣池水满,细草生阶间。</p><p class="ql-block"> 刈麦欲终亩,风吹雨过山。</p><p class="ql-block"> 大儿早未饭,叹息农事艰。</p><p class="ql-block"> 豪贵本天命,悠悠不可攀。</p><p class="ql-block"> 不闻无盐女,丑黑非美颜。</p><p class="ql-block"> 五月梅雨</p><p class="ql-block"> 明 · 屠侨</p><p class="ql-block"> 才见迎梅又送梅,榴花五月雨中开。</p><p class="ql-block"> 江南芒种田家候,白下端阳客子杯。</p><p class="ql-block"> 古壁腥延蜗角上,空阶青引石衣来。</p><p class="ql-block"> 离肠何苦淹淹滴,用愧当年济旱才。</p><p class="ql-block"> 石桥</p><p class="ql-block"> 明 · 汤珍</p><p class="ql-block"> 时雨如膏沐,能添竹树鲜。</p><p class="ql-block"> 石桥分野望,云日澹川烟。</p><p class="ql-block"> 僧笠归花外,渔舟系柳边。</p><p class="ql-block"> 村村逐芒种,播谷满菑田。</p><p class="ql-block"> 自遣</p><p class="ql-block"> 明 · 文肇祉</p><p class="ql-block"> 开窗四望意欣然,插遍新秧绿满田。</p><p class="ql-block"> 乍暖又寒芒种候,启晴还雨熟梅天。</p><p class="ql-block"> 池边细浪知鱼乐,草长平坡看鸭眠。</p><p class="ql-block"> 自笑老来生计拙,疏慵真适有閒缘。</p> <p class="ql-block"> 寓武昌郡寄真定刘晋川先生 其二</p><p class="ql-block"> 明 · 李贽</p><p class="ql-block"> 芒种在今朝,君行岂不遥。</p><p class="ql-block"> 农夫欢倒极,雨立迓星轺。</p><p class="ql-block"> 夏日即事</p><p class="ql-block"> 明 · 霍与瑕</p><p class="ql-block"> 野塘一曲俯高楼,云白山青江自流。</p><p class="ql-block"> 阳月渐收芒种雨,西风吹老稻花秋。</p><p class="ql-block"> 时清海国家家乐,日永山斋事事幽。</p><p class="ql-block"> 水步浴馀林下坐,儿童齐唱去归休。</p><p class="ql-block"> 禽言七首 其一</p><p class="ql-block"> 明 · 沈明臣</p><p class="ql-block"> 布谷布谷,饱牛饭犊。</p><p class="ql-block"> 芒种及时,秧青麦熟。</p><p class="ql-block"> 高田罢亚,低田穜稑。</p><p class="ql-block"> 官府不饶,催租责禄。</p><p class="ql-block"> 汝农汝田,布谷布谷。</p><p class="ql-block"> 咏荔枝 其一</p><p class="ql-block"> 明 · 区怀年</p><p class="ql-block"> 芒种家家听子规,邀欢何处柳塘西。</p><p class="ql-block"> 香风十里嘘长夏,万簇红云酿火齐。</p><p class="ql-block"> 题耕图二十三首 其九 第九图(拔秧)</p><p class="ql-block"> 清 · 玄烨</p><p class="ql-block"> 青葱刺水满平川,移植西畴更勃然。</p><p class="ql-block"> 节序惊心芒种迫,分秧须及夏初天。</p> <p class="ql-block"> 耕图二十三首 其十 插秧</p><p class="ql-block"> 清 · 胤禛</p><p class="ql-block"> 令序当芒种,农家插莳天。</p><p class="ql-block"> 倏分行整整,停看影芊芊。</p><p class="ql-block"> 力合闻歌发,栽齐听鼓前。</p><p class="ql-block"> 一朝千顷遍,长日正如年。</p><p class="ql-block"> 伊犁纪事诗四十三首 其八</p><p class="ql-block"> 清 · 洪亮吉</p><p class="ql-block"> 芒种才过雪不霏,伊犁河外草初肥。</p><p class="ql-block"> 生驹步步行难稳,恐有蛇从鼻观飞。</p><p class="ql-block"> 青县道中即事</p><p class="ql-block"> 清 · 王昶</p><p class="ql-block"> 不见翻风麦浪齐,但看烟柳接长堤。</p><p class="ql-block"> 牛眠野岸初肥草,燕掠寒潮乍退泥。</p><p class="ql-block"> 单棹卖浆依戍堠,连筒汲井灌蔬畦。</p><p class="ql-block"> 悬知节气将芒种,再望甘霖助一犁。</p><p class="ql-block"> 如此江山 饯花词</p><p class="ql-block"> 清 · 袁绶</p><p class="ql-block"> 流光捻指逢芒种,药栏吹尽红雨。</p><p class="ql-block"> 剪彩纫幡,裁绡帖辇,待饯花神归去。</p><p class="ql-block"> 千丝万缕。</p><p class="ql-block"> 拟绕向花梢,可能留住。</p><p class="ql-block"> 灯火连宵,绣窗忙煞小儿女。</p><p class="ql-block"> 芳春红紫竞艳,记飞觞醉月,生恐辜负。</p><p class="ql-block"> 燕惜泥香,蝶怜粉褪,换了清和时序。</p><p class="ql-block"> 深情几许。</p><p class="ql-block"> 听唱到阳关,更添离绪。</p><p class="ql-block"> 酹酒风前,隔林啼杜宇。</p><p class="ql-block"> 多丽 芒种</p><p class="ql-block"> 清末 · 曾廉</p><p class="ql-block"> 笑先生。</p><p class="ql-block"> 懒云妨了躬耕。</p><p class="ql-block"> 正东轩、招宾置酒,荼蘼只有空棚。</p><p class="ql-block"> 上林莺、不知何处,中原鹿、甚事干卿。</p><p class="ql-block"> 衰叟龙钟,扶人倚杖,不登泰岱望蓬瀛。</p><p class="ql-block"> 问江上、羊裘垂钓,可是为浮名。</p><p class="ql-block"> 只赢得、几间茅屋,一卷茶经。</p><p class="ql-block"> 更萧萧、诸僮散去,有人来叩柴荆。</p><p class="ql-block"> 藤萝深、蓬蓬院落,鸣鸟语、款款窗棂。</p><p class="ql-block"> 三日开晴,雨宵听雨,最宜人、暄浅更寒轻。</p><p class="ql-block"> 是豆子、青黄时候,晴雨恰均平。</p><p class="ql-block"> 年时好、莫愁无粟,那管屯兵。</p> <p class="ql-block"> 四季时光,芒种冬藏。</p><p class="ql-block"> 耕耘岁月,东走西忙。</p><p class="ql-block"> 生活无非,拼搏一场。</p><p class="ql-block"> 笑对人生,豪情飞扬。</p><p class="ql-block"> 勇敢去闯,自由飞翔。</p><p class="ql-block"> 时至芒种,朋友情长。</p><p class="ql-block"> 愿你快乐,精彩辉煌!</p>