‍ ‍ ‍抒情长诗《华盛顿纪念塔里中文石碑》

崑嵛山人

<p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px;">‍</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px;">‍美篇号:7382717</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px;">‍昵称:崑嵛山人</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px;">‍图片来源:美友圈(致谢)</b></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px;">‍华盛顿纪念塔里的中文石碑</b></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px;">一、碑石</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">异邦的土壤中,你托举着</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一块来自东方的石头——</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">它记得宁波的雨水,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">记得凿子的清响,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">记得一位清朝官员,在烛光下</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">写下他未曾见过的远人。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">石碑不开口。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">它只在第十层的高处,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">静静地躺成一段中文。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">汉字竖排,笔画端庄,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">像一支被遗忘的军队,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">守着一场无人读懂的盟约。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px;">二、异人</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“华盛顿,异人也。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">这是碑文的第一句。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">异人——一个奇怪的词:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">他不是鬼怪,不是外夷,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">而是与你不同,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">却让你看见了自己的人。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">徐继畲没有到过美国。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">他在书斋里,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">用毛笔描摹一个共和国的轮廓。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">他想象一个人,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">打了胜仗,却不做皇帝;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">手握军队,却交还权力。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">他想:这怎么可能?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">他又想:这才是可能。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">于是他写下“天下为公”,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">写下“不传子孙”,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">写下“创古今未有之局”。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">写这些的时候,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">中国的皇帝还坐在龙椅上,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">而他自己,正冒着杀头的风险。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">三、石头的旅程</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">这块石头是怎么来的?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">是传教士提议,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">是官员促成,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">是宁波的石匠,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一凿一凿地刻完最后一个字。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">然后,它被装船,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">漂过太平洋,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">抵达另一个大陆。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">1853年的夏天,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">它被安放在塔身的第十层。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">那年,太平天国的战火正烈,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">而美国的国会山上,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">议员们还在争吵。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">石头不知道这些。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">它只知道安静地躺着,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">像一枚被时间的巨手</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">轻轻压进墙面的书签。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px;">四、等待</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一百七十年了。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">中国人来华盛顿,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">仰望这座方尖碑。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">他们绕着塔走,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">拍照,赞叹,离开。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">很少有人知道,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">在第十层的高处,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">有一块石头在等他们。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">等他们读出那些汉字,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">等他们认出自己的语言,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">等他们发现:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一个清朝的官员,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">曾用最古典的文体,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">赞美了最现代的政体。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">这是一场迟到的对话。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">对话的双方都已死去,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">只剩下这块石头,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">像一枚被遗落的棋子,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">静静地躺在棋盘上。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px;">五、碑文不灭</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">碑文不灭。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">不是因为石头坚硬,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">而是因为那些字——</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">“几于天下为公”——</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一旦被写下,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">就再也无法擦去。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">它们像种子,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">被埋在墙里。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">风从波托马克河上吹来,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">吹过塔尖,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">吹不动那些字。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">时间从1853年流来,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">流过两国的战争、革命、和解,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">冲不走那些字。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">有一天,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一个中国孩子来到这里,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">抬起头,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">突然看见自己的母语。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">他会停下来,hen</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一个字一个字地读。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">读到最后,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">他会明白:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">有一道门,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">在1848年的中国被推开过,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">门的那边,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">是一个叫华盛顿的人,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">而门的这边,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">是一个叫徐继畲的中国人。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px;">六、尾声</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">所以这块石头还在这里。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">它不说话,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">但它是一封长信,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">写给未来的人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">信上说:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">有人曾经相信,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">公义可以超越国界,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">理想可以胜过刀剑,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一块石头,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">可以同时属于两个国家。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">信还在。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">收信人正在路上。</span></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px;">加注</b></p><p class="ql-block">写作背景与立意:本诗以华盛顿纪念塔内的中文石碑为叙事核心,试图通过抒情长诗的形式,连接两块大陆、两个世纪、两种政体。诗中的核心意象“石碑”既是物理实体,更是文化符号——它象征着一种跨文化的理想主义冲动。诗的六节分别对应“物象呈现”“碑文解读”“历史考据”“现场观察”“哲思升华”“未来寄望”,形成从具象到抽象的递进。</p><p class="ql-block">关键意象说明:“异人”一词取自碑文,是全诗的诗眼。徐继畲以“异”字描述华盛顿,既表达惊奇,也隐含自我审视——他赞美的是一个“与自己不同”的人,这种差异恰恰构成了对话的可能。“书签”意象将石碑比作夹在历史巨著中的标记,暗示中美关系的复杂叙事尚未翻篇。“种子”与“门”的隐喻,指向一种未被充分实践的共和理想。</p><p class="ql-block">历史事实依据:徐继畲(1795-1873),山西五台人,道光年间进士,曾任福建巡抚。所著《瀛寰志略》是中国最早系统介绍世界地理的著作之一。石碑落款“耶稣教信辈”指当时在宁波活动的传教士群体。丁韪良(W. A. P. Martin)后任京师同文馆总教习。张斯桂曾任驻日副使。这些细节虽未全部写入诗正文,但构成了历史真实的底座。</p><p class="ql-block">抒情策略:长诗采用第二人称“你”和“他”交替出现,制造对话感。结尾的“收信人正在路上”指向未来,赋予历史以未完成性——这是本诗区别于单纯怀古抒情的关键。(根据资料整理)</p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">‍</p><p class="ql-block">‍在美国首都华盛顿市中心,有一座高达169米的方尖碑——华盛顿纪念塔。在这座纪念塔的第十层内壁上,镶嵌着一块来自中国的花岗岩石碑,这是塔内近200块纪念石中唯一带有中文的石刻。</p><p class="ql-block">这块石碑高约1.6米,宽约1.2米,碑文以工整的正楷镌刻,内容摘自由晚清福建巡抚徐继畲所著的《瀛寰志略》。碑文盛赞华盛顿:“起事勇于胜广,割据雄于曹刘……乃不僭位号,不传子孙,而创为推举之法,几于天下为公”。</p><p class="ql-block">石碑落款为“大清国浙江宁波府镌,耶稣教信辈立石,咸丰三年六月初七日”,即公元1853年7月12日。此事由当时在宁波的美国传教士丁韪良与中国官员张斯桂等人共同促成。</p><p class="ql-block">有趣的是,徐继畲因在书中称赞西方制度而遭罢官。然而十年后,美国政府获悉此事,特派专人赠送华盛顿画像以表谢意。这块石碑如今静静嵌在塔壁,成为19世纪中美文化交流的独特见证。</p> <p class="ql-block">华盛顿纪念塔内的中文石碑,全文镌刻如下(共241字):</p><p class="ql-block">欽命福建巡撫部院大中丞徐繼畬所著《瀛寰志略》曰:按,華盛頓,異人也。起事勇於勝廣,割據雄於曹劉,既已提三尺劍,開疆萬里,乃不僭位號,不傳子孫,而創為推舉之法,幾於天下為公,駸駸乎三代之遺意。其治國崇讓善俗,不尚武功,亦迥與諸國異。余嘗見其畫像,氣貌雄毅絕倫,嗚呼,可不謂人傑矣哉!米利堅合眾國以為國,幅員萬里,不設王侯之號,不循世及之規,公器付之公論,創古今未有之局,一何奇也!泰西古今人物,能不以華盛頓為稱首哉!</p><p class="ql-block">大清國浙江寧波府鐫 耶穌教信輩立石</p><p class="ql-block">合眾國傳教士識 咸豐三年六月初七日</p><p class="ql-block">补充说明:</p><p class="ql-block">· 碑文主体摘自晚清福建巡抚徐继畬所著《瀛寰志略》(1848年刊行),由美国传教士丁韪良与中国官员张斯桂等人促成,于1853年7月12日(咸丰三年六月初七)立石赠送。</p><p class="ql-block">· 落款中“耶稣教信辈”指当时在宁波的基督教信徒群体。</p><p class="ql-block">· 此碑镶嵌于华盛顿纪念塔第十层内壁,是该塔近200方纪念石中唯一的中文石刻,高约1.6米,宽约1.2米。</p>