《清风阁》临屏·宋词三百首之:摊破浣溪沙•菡萏香销翠叶残

爱染流年

<p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">摊破浣溪沙•菡萏香销翠叶残</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">李璟 〔五代〕</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">菡萏香销翠叶残,西风愁起绿波间。还与韶光共憔悴,不堪看。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">细雨梦回鸡塞远,小楼吹彻玉笙寒。多少泪珠何限恨,倚阑干。(何限恨 一作:无限恨)</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:15px;">摊破浣溪沙 (山花子)双调四十八字,前阕三平韵,后阕两平韵,一韵到底。前后阕基本相同,只是前阕首句平脚押韵,后阕首句仄脚不押韵。后阕开始两句一般要求对仗。这是把四十二字的“浣溪沙”前后阕末句扩展成两句,所以叫“摊破浣溪沙”。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">主题 初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">依正体,韵部不限</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">本期整稿 琳琅</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">小视屏 芥子</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">译文附后</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(237, 35, 8); font-size:15px;">《清风阁》编辑部</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">社长:微风</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">副社长:闲云野鹤 爱染流年 竹溪听笛</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">总编:孤岛</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">副总编:昨夜落花 蓝色雨</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">理事长:若影 静怡</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">责任编辑:羽君 坏小坏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">编委:雲夢 琳琅 天娇 芥子</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">01. 摊破浣溪沙·春去</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">琳琅</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">花褪铅华荷点裾。春归门巷绿扶疏。一霎残红任风卷,误翻书。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">愁看飘零随逝水,静观自在逐游鱼。何处东君香窃去,问啼鸪。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">摊破浣溪沙·初夏怀思</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">琳琅</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">水涨陂塘雨细丝。荷尖滴露影参差。春去无人问消息,惹相思。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">那日兰舟明月下,共君桂棹海棠移。风过不知香渐瘦,立多时。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">02. 摊破浣溪沙·初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">芥子</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">芳褪残红落客窗。晴光槐影覆回廊。春事悄随飞絮尽,暗侵肠。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">浅昼闲凝眉上恨,晚风轻送指间香。一点清愁藏岁月,自微凉。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">03. 摊破浣溪沙.初夏思</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">西木</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">骤雨残英剩几红。眼前春色去匆匆。荡涤清心玉壶满,对苍穹。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">孤女凭窗盈目眺,难除惆怅锁于胸。初夏那人音讯断,念无穷。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">04. 摊破浣溪沙·初夏(步韵芥子)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">天娇</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">落絮翩翩扑客窗。晴烟袅袅锁回廊。杜宇声声飞入耳,久揉肠。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一阕新词难遣恨,三春幽雨卷留香。可叹乌云侵夏日,自生凉。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">05. 摊破浣溪沙·初夏(步韵芥子)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">竹溪听笛</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">榴影妖娆映碧窗。薰风浅淡绕回廊。莺语轻音频入牖,曲回肠。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">花事阑珊余有韵,荷风初起复凝香。漫看晴光浮暑气,热还凉。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">06. 摊破浣溪沙·南塘初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">坏小坏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">鸳并双栖叶底藏。风来欲卷浪波狂。摇曳粉红荷朵朵,水中央。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">还把棹舟横草畔,已教景物触春肠。记入小词舒畅意,放诗囊。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">07. 摊破浣溪沙·初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">王华</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">麦穗金黄野老欢。山峦苍翠墨卿妍。椽笔手拿研磨细,赋诗篇。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">塘里睡莲开粉瓣,桥头杨柳拂青鬟。煦日熏风三盏醉,不思眠。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">08. 摊破浣溪沙.初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">西木</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">月洒冰晖一院幽。惹人怀旧意悠悠。只恐今宵眠不得,上层楼。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">寒浦敛波烟水渺,春山横黛霭云收。明日约他三五友,踏青游。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">09. 摊破浣溪沙.初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">淡然超然</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">柳线辞春绿渐稠。莺声婉啭似轻讴。风弄蔷薇香小院,过墙头。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">半卧闲人藤椅醉,独斟淡茗笑颜柔。此际清欢宜自品,复何求。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">10. 摊破浣溪沙 初夏野炊</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一叶如兰</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">漫漫杨花舞碧穹,黄河在侧水朝东。石灶平锅柴火旺,味香浓。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">酒足吊床堪入梦,情闲好友恰相逢。绿荫遮阳麻将摆,碰红中。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">11. 摊破浣溪沙 · 幽谷遇石竹花</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">朔雪</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">石竹春归始绣裳。绛纱圆小指翘香。金蕊挑丝蝶蜂误,认闺房。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">负荷耘锄无限意,捧回兰阁几番忙。择土不妨研细细,种书窗。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">12. 摊破浣溪沙·初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">冰心玉蝶</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">乍雨还晴善变天,薄罗犹怯晚来寒。一霎横塘风卷絮、散如烟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">半卷珠帘看月缺,频斟浊酒对花残。春去不堪回首处、两眉弯。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">13. 摊破浣溪沙·初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">会计师</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">翠影摇阶昼渐长,荷风初送一池香。榴火燃晴娇欲语、沐骄阳。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">燕剪轻烟穿柳陌,蝉鸣新叶绕回廊。闲倚小窗观晚霁、晚风凉。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">14. 摊破浣溪沙·初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">岫儿</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">叶密枝稠暗小桃。紫槐垂络馥亭皋。初坼榴房焰如火,皱红绡。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">不向东君赊秀色,从来朱夏尽丰饶。风景簇新休错过,惜今朝。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">15. 摊破浣溪沙·初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">岫儿</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">叶密枝稠暗小桃。紫槐垂络馥亭皋。初坼榴花灼如火,皱红绡。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">不向东君赊秀色,从来朱夏尽丰饶。风景簇新休错过,惜今朝。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">16. 摊破浣溪沙.初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">羽君</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">疏雨轻敲小阁楼,珠丝落瓦顺檐流。缭雾笼烟掩窗口,锁帘钩。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一卷诗书翻手上,两眸十行涤心否。字底红尘宽岁月,许温柔。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">17. 山花子 初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一叶轻舟</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">花褪残红柳絮迁。莺声几点远而偏。倦倚东风风渐老,意阑珊。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">不忍浮生长怅惘,且欣岁月暗垂怜。绿树清阴铺一片,夏初还。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">18. 摊破浣溪沙 · 初夏(一)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">昨夜落花</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">梧叶清圆碧色稠,榴花照影惹回眸。些子香痕搀不起,道休休。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">借得风弦弹夏韵,赊来雨线钓云舟。红瘦绿肥皆是景,意悠悠。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">19. 摊破浣溪沙 · 初夏(二)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">昨夜落花</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">昨夜熏风细细吹,馨香一抹入心扉。玉影筛分诗半阕,祭春枝。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">翠色晕开调色板,绿阴织就梦罗帷。听取蛙声鸣夏韵,月盈池。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">20. 摊破浣溪沙·初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">蓝色雨</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">出水新荷贴浪圆,冥濛轻转覆临川。更有娇莺藏翠叶,一溪烟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">桑密椹红蚕向老,麦花秋熟燕飞翻。布谷声声勤唤雨,满禾田 。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">21. 摊破浣溪沙·车中花事</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一笑</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">粉艳堆云入眼明,小瓶斜插伴车行。浅白雏菊添逸韵,自含情。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一路风烟轻作伴,半窗晴色共相迎。暂把尘嚣都放下,赏芳卿。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">22. 摊破浣溪沙·初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">谢子衿</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">绿涨新萍又夏初,蜻蜓轻点翠波娱。恰有荷钱三五盏,隐游鱼。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">石畔苔痕青到袷,池边小坐意如如。风动榴花红似火,曳云裾。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">23. 摊破浣溪沙·初夏幽思</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">情暖人间</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">绿叶迎风展嫩枝。青钱铺地染香泥。野陌孩童拾雅趣,换微资。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">倘若之身真乱假,何须吾辈苦随悲。游戏终归难置信,正拼时。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">24. 摊破浣溪沙•初夏情怀</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">闲云野鹤</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">春褪花颜果缀枝,熏风吹彻若榴肥。浮翠荷钱一池韵,酿新诗。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">蛙鼓欲催清梦醒,蝉笙初动素怀痴。多少美情心底涌,乐忘机。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">25. 摊破浣溪沙·初夏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">微风</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">吹尽东风夏渐浓。韶光九十谢匆匆。多少茫然追若失、倚帘栊。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">蝴蝶芳丛萋蔓草,鸳鸯池上暗芙蓉。桃李还随花落去、织蛛虫。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">摊破浣溪沙•菡萏香销翠叶残</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">李璟 (五代)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">菡萏香销翠叶残,西风愁起绿波间。还与韶光共憔悴,不堪看。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">细雨梦回鸡塞远,小楼吹彻玉笙寒。多少泪珠何限恨,倚阑干。(何限恨 一作:无限恨)</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">译文:</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">荷花落尽,香气消散,荷叶凋残,西风从绿波之间吹起,使人愁绪满怀。美好的景致与观荷人的情趣一起憔悴了,哪里还忍心再看。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">细雨绵绵,梦境中塞外风物缈远。吹到最后一曲,寒笙呜咽之声久久回荡在小楼中。想起故人旧事,含泪倚栏,怀抱无穷幽怨。</span></p> <p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">注释</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">①摊破浣溪沙:词牌名。又名“添字浣溪沙”“山花子”“南唐浣溪沙”。双调四十八字,前阕三平韵,后阕两平韵,一韵到底。前后阕基本相同,只是前阕首句平脚押韵,后阕首句仄脚不押韵。后阕开始两句一般要求对仗。这是把四十二字的“浣溪沙”前后阕末句扩展成两句,所以叫“摊破浣溪沙”。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">②菡萏:荷花的别称。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">③西风愁起:西风从绿波之间起来。以花叶凋零,故曰“愁起”。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">④鸡塞:亦作鸡禄山。这里泛指边塞。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑤彻:大曲中的最后一遍。“吹彻”意谓吹到最后一曲。笙以吹久而含润,故云“寒”。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑥玉笙寒:玉笙以铜质簧片发声,遇冷则音声不畅,需要加热,叫暖笙。</span></p> <p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">赏析:</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">  李璟流传下来的词作不多,所传几首词中,最脍炙人口的,就是这首《摊破浣溪沙》(有些本子作《浣溪沙》)。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">  词的上片着重写景。菡萏,荷花的别称。文字的语言是形象的,所以作者一上来就说:“菡萏香销翠叶残”。说“香”,点其“味”;说“翠”,重其“色”。此时味去叶枯确然使人惆怅。西风,秋风之谓也。绿波,写的是莹莹秋水。如果说上句是重在写秋色,那么这一句则重在写秋容。一个“愁”字,把秋风和秋水都拟人化了,于是,外在的景物也霎时同作家的内在感情溶为一体了,词作也因之而笼罩了一层浓重的萧瑟气氛。三、四两句,由景生情,更进一步突出作家的主观感受。韶光,指春光。在这里,作家以其独特而深刻的感受告诉人们:在这秋色满天的时节,美好的春光连同荷花的清芬、荷叶的秀翠,还有观荷人的情趣一起憔悴了,在浓重的萧瑟气氛中又平添了一种悲凉凄清的气氛。“不堪看”三字,质朴而有力,明白而深沉,活脱脱地抒发了诗人的主观感情。“自古逢秋悲寂寥”(唐刘禹锡诗句)。李璟虽然位高为皇帝,但是生性懦弱,再加上当时内外矛盾重重,境遇相当危苦,此时此刻,触景伤情,从而产生无穷的痛苦和哀怨是十分自然的。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 词的下片着重抒情。首句,托梦境诉哀情。一梦醒来,雨声细细,梦境即便美好,但所梦之人毕竟远在边塞(鸡塞,鸡麓塞,在今陕西省。这里泛指边塞),可思可望而不可即。的确是“雨亦绵绵,思亦绵绵”。“小楼”句,以吹笙衬凄清。风雨高楼,玉笙整整吹奏了一曲(彻,遍,段。吹彻,吹完最后一段),因吹久而凝水,笙寒而声咽,映衬了作家的寂寞孤清。这两句亦远亦近,亦虚亦实,亦声亦情,而且对仗工巧,是千古传唱的名句。最后两句,直抒胸臆。环境如此凄清,人事如此悲凉,不能不使人潸然泪下,满怀怨恨。“多少”,“何限”,数不清,说不尽。流不完的泪,诉不尽的恨;泪因恨洒,恨依泪倾。语虽平淡,但很能打动人心。结语“倚栏干”一句,写物写人更写情,脉脉深长,语已尽而意无穷。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">  这首词有些版本题名“秋思”,看来是切合的。李廷机评论过这首词是“字字佳,含秋思极妙”(《全唐五代词》四四一页)。确实,它布景生思,情景交融,其有很强的艺术感染力。</span></p>