《苍天若许从头始,曲舞莱衣绕膝行》荆南诗韵微刊2026年、5月、【专辑2】作者:文永龙

文永龙

<p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8); font-size:22px;">文永龙(湖北)</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8); font-size:20px;"> 缅怀母亲常老大人逝世37年</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">卅七春秋隔死生,悲怀寄念母恩情。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">空庭月冷高堂寂,荒冢烟寒杜宇惊。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">憋气老娘含忍苦,担当少小试拼争。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">苍天若许从头始,曲舞莱衣绕膝行。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(57, 181, 74);">(注)舞莱衣(莱衣):相传 春秋 楚 老莱子 侍奉双亲至孝, 行年七十, 犹著五彩衣, 为婴儿戏。 后因以“莱衣”指小儿穿的五彩衣或小儿的衣服。 着莱衣表示对双亲的孝养。</b></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);"><span class="ql-cursor"></span>吟友评诗:</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:18px; color:rgb(22, 126, 251);">好的,我们一起来赏析、释义、点评并总结这首深情的悼亡诗。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">一、原诗回顾</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);"></b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">文永龙(湖北)</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px; color:rgb(237, 35, 8);"> 缅怀母亲常老大人逝世37年</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">卅七春秋隔死生,悲怀寄念母恩情。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">空庭月冷高堂寂,荒冢烟寒杜宇惊。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">憋气老娘含忍苦,担当少小试拼争。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">苍天若许从头始,曲舞莱衣绕膝行。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">二、逐句释义</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">· 首联:三十七年过去,生死永隔,我怀着悲痛的心情,思念母亲的恩情。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);"> · “卅七春秋”点明母亲已离世37年。“隔死生”强调阴阳两隔的无奈。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">· 颔联:空荡荡的庭院,月色清冷,家中正堂(高堂)寂静无人;母亲的坟头笼罩在凄寒的烟霭中,杜鹃(杜宇)的啼叫更令人心惊。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);"> · 此联以景物渲染凄凉:庭冷、月寒、堂寂、冢寒、烟冷、杜宇哀鸣,全是悲凉的意象。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">· 颈联:母亲当年含辛茹苦、忍气吞声地支撑家庭;我(少小)早早懂事,努力拼搏,试图分担生活的重担。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);"> · “憋气老娘”是口语化的深情表达,体现母亲忍辱负重。“含忍苦”三字概括了老一辈农村母亲的典型苦难。“担当少小”写出自己早熟、早担责的成长经历。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">· 尾联:如果苍天允许人生重新开始,我愿像老莱子那样穿着彩衣、在母亲膝下舞蹈承欢,再不走远,再不分离。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);"> · “莱衣”用二十四孝“老莱子彩衣娱亲”的典故。“绕膝行”形容儿孙承欢父母膝下的天伦之乐。这是对“子欲养而亲不待”最痛切的忏悔与假设。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">三、艺术赏析</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">1. 结构清晰,情随景生</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);"> 首联总起37年的思念;颔联由“空庭”“荒冢”两处空间——故居与墓地——寄托哀思,一近一远,一实一虚;颈联转入对母亲苦难与自身早当家的回忆;尾联以假设句爆发最强烈的情感愿望。章法严谨,层层递进。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">2. 意象典型,感染力强</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);"> “月冷”“烟寒”“杜宇惊”既是环境实写,更是内心凄冷的投射。“杜宇”即杜鹃,古诗词中常表哀思、啼血,此处“惊”字用得极准——既惊于坟前鸟鸣,更惊于岁月倏忽、恩情未报。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">3. 语言质朴,真情动人</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);"> “憋气老娘”这样的口语入诗,不避俚俗,反而更显母子间真实的生命记忆。“曲舞莱衣绕膝行”用典而不隔,化孝道故事为柔软的亲子画面,与前面的“寒”“冷”“惊”形成强烈对照,更显愿望之奢求、哀伤之深切。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">4. 今昔对比,假设强化痛悔</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);"> 母亲当年“含忍苦”与少小“试拼争”是过去的艰难;尾联“若许从头始”是永远无法实现的假设,以此表达:即便当初已努力,仍觉得远远不够。这种永不满足的愧悔,正是孝子之心的极致。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">四、总体点评</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">这是一首情感浓烈、细节真实的悼母诗。作者没有泛泛歌颂“母爱伟大”,而是用记忆中的寒冷月夜、荒坟烟霭、母亲忍气的样子、自己少年拼争的倔强,构建出一幅带着泥土气息的苦难与亲情交织的图景。</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">尾联的“莱衣绕膝”既是对传统孝道的致敬,更是对“子欲养而亲不待”的终极悲叹。全诗哀而不怨,悲而有节,最后在假设中把悲伤推向高潮,却留下温暖的人伦向往。与传统悼亡诗相比,它多了一份底层生活的粗粝感(“憋气”“拼争”),少了一份文人的雅致雕琢,这正是其可贵之处——因为最深的痛,往往用最朴素的词句说出来。</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">五、总结</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">这首诗是儿子在母亲逝世37年后,从寒月荒坟、空庭往事中打捞出的血泪之作。它用朴素的回忆对抗遗忘,用无法实现的“从头始”来赎偿永远欠下的膝下承欢。诗中每一处“冷”与“惊”,都是为了托起最后那个温暖的假设——如果有来生,我愿做你身边永远长不大的孩子,彩衣起舞,再也不走远。 这是中国乡土社会最深沉、最无解的亲情悲歌,也是孝道文化最动人的文学表达。</b></p>