东临碣石,以观沧海:AIY与时代的融合之旅

李建国

<p class="ql-block">《我的祝福祖国你听见了吗》这首歌曲是十年前老宅胡同里的邻家妹子,早起在碣石山前的碣阳湖边上深情演唱的。因为当时我也是晨练走到了这里,正好看到这个场面。毫不犹豫的拍下来这段视频,尽管歌曲的前奏都没赶上。但是整体效果还是挺好的,后来我把这个视频发给了这位邻家小妹她也非常高兴和满意。在此,也给这位深情演唱的邻家妹妹点个大大的赞!!!</p> <p class="ql-block" style="text-align:justify;"><span style="font-size:18px;">昌黎碣石山之行,是一场历史与现实的对望。五月的风拂过山脊,我站在千年帝王曾驻足的高处,脚下是曹操挥鞭所指的沧海故地,眼前却是碧波如练的碣阳湖——海退数十里,山势未改,气象愈雄。这不仅是地理的变迁,更是时间在山海间刻下的文明年轮。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:justify;"><span style="font-size:18px;">观景台石栏苍劲,雕像静立山巅,亭台飞檐隐现于松涛之间。遥想当年帝王身着素袍,手执长杖,立于嶙峋岩上,远眺海天相接处;亦曾缓步石阶,登临山顶古亭,看云影徘徊于飞翘的檐角之下。山势巍然,湖光潋滟,那一片澄澈倒映着灰白山岩、秋色林带与渐变天光,仿佛自然亲手铺展的卷轴。</span></p> <p class="ql-block">巍巍碣石山,秀美碣阳湖 ✨</p><p class="ql-block">这两句正是河北昌黎最经典的山水写照。</p> <p class="ql-block">🏔️ 巍巍碣石山</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">- 位置:秦皇岛昌黎县,燕山余脉,渤海近岸最高峰(主峰仙台顶 695 米) 。</p><p class="ql-block">​</p><p class="ql-block">- 美誉:“天下神岳”“神岳之冠碣石山”(郭沫若语) 。</p><p class="ql-block">​</p><p class="ql-block">- 历史:秦始皇、汉武帝、曹操、李世民等九代帝王登临,曹操名句“东临碣石,以观沧海”即咏此处 。</p><p class="ql-block">​</p><p class="ql-block">- 看点:36峰连绵、仙台顶、天桥柱、水岩寺、五峰山等 。</p> <p class="ql-block">💧 秀美碣阳湖</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">- 位置:碣石山脚下,1958年人工水库(果乡水库)</p> <p class="ql-block">🌄 山水相依</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">山因水更秀,水因山更灵。碣石山巍峨雄奇,碣阳湖温婉秀美,构成昌黎最动人的画卷。</p> <p class="ql-block">- 风光:湖面约0.6平方公里,群山环抱,碧水映峰,“碣阳碧水”为碣石十景之一。</p> <p class="ql-block">咏碣石山</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">危峰雄峙枕沧溟,</p><p class="ql-block">千古秦皇此勒铭。</p><p class="ql-block">魏武临风吟沧海,</p><p class="ql-block">一山风月自含灵。</p> <p class="ql-block">- 意境:湖光山色相映,登高望湖,仙台顶尖峰倒映水中,如画如诗</p> <p class="ql-block">碣湖映石</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">碣石群峰入碧流,</p><p class="ql-block">青山倒卧水中浮。</p><p class="ql-block">天光云影同相映,</p><p class="ql-block">疑是仙山落玉瓯</p> <p class="ql-block">游碣石山碣阳湖</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">碣石凌空揽碧穹,</p><p class="ql-block">平湖映翠沐春风。</p><p class="ql-block">寻幽不负登临兴,</p><p class="ql-block">尽揽山川入画中。</p> <p class="ql-block">碣阳湖畔</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">青山环抱镜湖悠,</p><p class="ql-block">岸柳垂丝拂碧流。</p><p class="ql-block">十里风光收眼底,</p><p class="ql-block">一湾清韵醉沧州。</p> <p class="ql-block">咏碣阳湖</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">一泓碧水绕青山,</p><p class="ql-block">波映峰峦入画间。</p><p class="ql-block">风拂平湖尘事远,</p><p class="ql-block">满湖风月醉昌黎。</p> <p class="ql-block">碣阳湖畔水上人家</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">烟堤柳影绕渔家,</p><p class="ql-block">碧水门前映落霞。</p><p class="ql-block">一棹清风闲岁月,</p><p class="ql-block">依山傍水度年华。</p> <p class="ql-block">碣石山下水边人家</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">碣石巍峨耸碧天,</p><p class="ql-block">平湖绕舍起炊烟。</p><p class="ql-block">门前山水皆成画,</p><p class="ql-block">静守清风度岁年。</p> <p class="ql-block">咏碣石碣阳湖</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">巍巍碣石耸云天,</p><p class="ql-block">碧水碣阳映翠巅。</p><p class="ql-block">山海相依含古韵,</p><p class="ql-block">风光不负古燕川。</p> <p class="ql-block">游水岩寺</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">碣石深藏古寺幽,</p><p class="ql-block">松风拂殿梵音柔。</p><p class="ql-block">一溪清绕山门畔,</p><p class="ql-block">心伴云山共远悠。</p> <p class="ql-block">神岳碣石,即河北秦皇岛昌黎县的碣石山,自古有“天下神岳”的美誉,是中国北方一座集历史、文化、宗教、风景于一身的千古名山。</p> <p class="ql-block">昌黎水岩寺(又名宝峰寺)是藏于昌黎碣石山主峰南麓的千年古刹,也是冀东历史最悠久、规模最大的寺院之一。</p> <p class="ql-block">千年沧桑史- 始建:可追溯至南北朝/隋代(约1500年前) 。</p><p class="ql-block"> 重修:唐贞观元年(627年)已有大规模重修记录 。</p><p class="ql-block">劫难:明隆庆元年(1567年)毁于兵火;1976年唐山大地震遭重创。</p><p class="ql-block">​复建:明万历二年(1574年)、1928年(杨宇霆主持)、1995-2005年三度重建。</p><p class="ql-block">​ 题名:由已故佛教领袖赵朴初题写寺名 。</p> <p class="ql-block">昌黎碣石的极顶,即主峰 仙台顶(俗称 娘娘顶,又称 汉武台),海拔 695.1 米,是渤海沿岸近岸最高峰 。</p><p class="ql-block">一、名称与地貌</p><p class="ql-block"> 得名:山顶呈圆柱形,远看如擎天柱石,古称“碣石”。</p><p class="ql-block">​结构:实为前后两顶相连 :</p><p class="ql-block">​前顶:碧云峰(仙人台)</p><p class="ql-block">​ 峭壁刻有明代知县 徐可大 书“碧云峰”三大字 。</p><p class="ql-block">​ 上有石棋盘、仙人足迹,传为张果老等八仙弈棋处 。</p><p class="ql-block">​古时建有天仙祠、碧霞宫(供奉三霄娘娘) 。</p><p class="ql-block">​ 后顶</p><p class="ql-block">​略高于前顶,更险峻 。</p><p class="ql-block">​石壁刻有波罗密多心经(字迹依稀可辨) 。</p><p class="ql-block">​旧有五雷殿石室(四块巨石筑成) 。</p><p class="ql-block">二、“碣石观海”天下奇景</p><p class="ql-block"> 登顶极目,是古“昌黎八景”之首:</p><p class="ql-block"> 南望:渤海浩瀚,水天相连,可见秦皇岛港、滦河口。</p><p class="ql-block">​俯瞰:昌黎县城、碣阳湖、田园村落尽收眼底。</p><p class="ql-block">​ 名句:古人云“登碣石而小沧海”。</p><p class="ql-block"> 三、帝王登临圣地</p><p class="ql-block"> - 秦始皇:东巡刻石于此 。</p><p class="ql-block">​- 汉武帝:筑台望海(故名“汉武台”)。</p><p class="ql-block">​- 魏武帝曹操:北征乌桓凯旋,东临碣石,以观沧海写下千古名篇。</p><p class="ql-block">​- 唐太宗李世民:东征高丽,驻跸题诗 。</p><p class="ql-block"> 四、登顶路线</p><p class="ql-block"> - 起点:水岩寺</p><p class="ql-block">​- 石阶:约 4000级</p><p class="ql-block">​- 险段:十八盘、老虎口、老鸥子翻身</p><p class="ql-block">​- 时长:体力好约 1.5–2 小时</p><p class="ql-block"> 五、人文遗迹</p><p class="ql-block"> - 摩崖石刻:“碧云峰”、“仙台顶”、心经等 。</p><p class="ql-block">​- 古建遗址:碧霞宫、天仙祠、五雷殿 。</p><p class="ql-block">​- 碑刻:明清文人题咏、游记</p> <p class="ql-block">毛泽东的 《浪淘沙·北戴河》(1954年夏作),其中“东临碣石有遗篇”一句直接呼应曹操与昌黎碣石。</p><p class="ql-block"> 浪淘沙·北戴河</p><p class="ql-block"> 毛泽东</p><p class="ql-block"> 大雨落幽燕,</p><p class="ql-block">白浪滔天,</p><p class="ql-block">秦皇岛外打鱼船。</p><p class="ql-block">一片汪洋都不见,</p><p class="ql-block">知向谁边?</p><p class="ql-block"> 往事越千年,</p><p class="ql-block">魏武挥鞭,</p><p class="ql-block">东临碣石有遗篇。</p><p class="ql-block">萧瑟秋风今又是,</p><p class="ql-block">换了人间。 </p><p class="ql-block"> 简要释义</p><p class="ql-block"> - 大雨落幽燕:大雨落在河北北部(古幽燕之地)。</p><p class="ql-block">​- 白浪滔天:海浪汹涌,气势极大。</p><p class="ql-block">​- 魏武挥鞭,东临碣石有遗篇:追忆曹操(魏武帝)当年北征凯旋,登临碣石山,写下《观沧海》名篇。</p><p class="ql-block">​- 萧瑟秋风今又是,换了人间:秋风依旧,但时代、社会已彻底换新。</p> <p class="ql-block" style="text-align:justify;"><span style="font-size:18px;">碣阳湖如镜,将整座山脉与岸边村舍温柔收纳。雪顶远峰、垂柳枝条、泊岸小舟、蜿蜒步道……人迹悄然,却未割裂山水本真。湖畔低矮屋舍静默如初,恰似千年来守望沧海桑田的见证者。</span></p> <p class="ql-block">一、历史背景</p><p class="ql-block"> - 时间:秦始皇三十二年(公元前215年)</p><p class="ql-block">​- 地点:碣石门(今河北昌黎碣石山,东、西馒首山之间的天然山门)</p><p class="ql-block">​- 事件:秦始皇第四次东巡,至此刻石记功、派方士求仙。</p><p class="ql-block"> 二、原文(《史记·秦始皇本纪》)</p><p class="ql-block"> 遂兴师旅,诛戮无道,为逆灭息。</p><p class="ql-block">武殄暴逆,文复无罪,庶心咸服。</p><p class="ql-block">惠论功劳,赏及牛马,恩肥土域。</p><p class="ql-block">皇帝奋威,德并诸侯,初一泰平。</p><p class="ql-block">堕坏城郭,决通川防,夷去险阻。</p><p class="ql-block">地势既定,黎庶无繇,天下咸抚。</p><p class="ql-block">男乐其畴,女修其业,事各有序。</p><p class="ql-block">惠被诸产,久并来田,莫不安所。</p><p class="ql-block">群臣诵烈,请刻此石,垂著仪矩。</p><p class="ql-block"> 三、核心大意</p><p class="ql-block"> 1. 武功:以武力平定六国,诛灭暴乱,天下归服。</p><p class="ql-block">​2. 文治:统一后拆城墙、通河道、平险阻,消除割据,安定民生。</p><p class="ql-block">​3. 盛世:男耕女织,安居乐业,皇恩广被。</p><p class="ql-block">​4. 目的:群臣颂德,刻石立碑,传为后世典范。</p><p class="ql-block"> 四、历史价值</p><p class="ql-block"> - 书法:标准秦小篆,李斯书法代表作,后世临摹典范。</p><p class="ql-block">​- 史料:印证秦统一后中央集权、整治交通、安抚民心的国策。</p><p class="ql-block">​- 地理:确认昌黎碣石即秦皇、汉武登临之地。</p> <p class="ql-block">百代文宗” 是对文学宗师的至高赞誉,特指唐代韩愈(768—824) 。</p><p class="ql-block"> 一、称号出处</p><p class="ql-block"> - 成语出自《晋书》,原赞西晋陆机。</p><p class="ql-block">​- 后世公认韩愈为“百代文宗”,苏轼赞:文起八代之衰,而道济天下之溺 </p><p class="ql-block"> 二、韩愈生平</p><p class="ql-block"> - 姓名:韩愈,字退之</p><p class="ql-block">​- 籍贯:河南河阳(今孟州),自称昌黎韩愈(郡望昌黎)</p><p class="ql-block">​- 别称:韩昌黎、韩吏部、韩文公</p><p class="ql-block">​- 生卒:768—824年,享年57岁</p><p class="ql-block"> 三、核心成就</p><p class="ql-block"> 1. 古文运动领袖</p><p class="ql-block">​- 反对六朝浮华骈文,复兴先秦两汉质朴文风 </p><p class="ql-block">​- 主张:文以明道、文道合一、气盛言宜、务去陈言 </p><p class="ql-block">​2. 唐宋八大家之首</p><p class="ql-block">​- 与柳宗元并称“韩柳” </p><p class="ql-block">​- 散文气势雄浑、说理透彻,如《师说》《进学解》《原道》 </p><p class="ql-block">​3. 文坛宗师</p><p class="ql-block">​- 诗风雄伟独创,“以文为诗”开一派新风 </p><p class="ql-block">​- 语言精炼,造出大量成语:业精于勤、行成于思、佶屈聱牙、动辄得咎 </p><p class="ql-block"> 四、历史地位</p><p class="ql-block"> - 苏轼:“文起八代之衰,道济天下之溺” </p><p class="ql-block">​- 杜牧:“杜诗韩笔”(杜甫诗、韩愈文)为文坛双璧 </p><p class="ql-block">​- 宋以后被尊为文章正宗,科举范文 </p><p class="ql-block"> 五、与昌黎的渊源</p><p class="ql-block"> 你关注的河北昌黎(碣石、水岩寺所在地),正是韩愈自称的郡望,故有“韩昌黎”之名。</p> <p class="ql-block">赞韩愈</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">文起衰朝百代宗,</p><p class="ql-block">直言风骨傲尘容。</p><p class="ql-block">昌黎文脉千秋在,</p><p class="ql-block">翰墨流芳照汉封。</p> <p class="ql-block">颂韩昌黎</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">振起文坛百世师,</p><p class="ql-block">刚肠直道秉清姿。</p><p class="ql-block">昌黎风骨千秋仰,</p><p class="ql-block">一卷文章万古垂。</p> <p class="ql-block">咏昌黎韩园</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">一代文宗留圣迹,</p><p class="ql-block">韩园千载沐清风。</p><p class="ql-block">昌黎文脉传今古,</p><p class="ql-block">翰韵名山共仰崇。</p> <p class="ql-block">李大钊与韩文公祠(八上五峰山)</p><p class="ql-block"> 1907—1924年,李大钊八次来此,长住韩文公祠客厅 :</p><p class="ql-block"> - 1907年(首登)</p><p class="ql-block">18岁,考学归乡遇雨,留宿祠中,结识守祠人刘克顺,称此地为“人间奇境” 。</p><p class="ql-block">​- 1919年(关键著述)</p><p class="ql-block">在此写下两篇里程碑文献:</p><p class="ql-block">​- 《我的马克思主义观》:中国系统介绍马克思主义的开山之作 </p><p class="ql-block">​- 《再论问题与主义》:反击反马克思主义思潮 </p><p class="ql-block">另作《五峰游记》《山中即景》等诗文 。</p><p class="ql-block">​- 1924年(最后避难)</p><p class="ql-block">遭北洋政府通缉,化妆避难于此;随后从这里受命赴苏,参加共产国际五大 。</p><p class="ql-block"> 三、历史与现状</p><p class="ql-block"> - 损毁:1947年坍塌为废墟 </p><p class="ql-block">​- 复建:1987年按原貌重建,设李大钊革命活动旧址 </p><p class="ql-block">​- 地位:</p><p class="ql-block">​- 河北省文物保护单位 </p><p class="ql-block">​- 河北省爱国主义教育基地 </p><p class="ql-block">​- 国家首批革命文物名录 </p><p class="ql-block"> 四、游览看点</p><p class="ql-block"> - 东客厅:李大钊当年居住、写作的房间(复原)</p><p class="ql-block">​- 正殿:韩愈像、“百代文宗”匾 </p><p class="ql-block">​- 碑刻:范志完《游水岩歌》等明清诗碑</p><p class="ql-block">​- 雕像:岭前李大钊汉白玉全身像</p> <p class="ql-block" style="text-align:justify;"><span style="font-size:18px;">“碣石门”三字凿于崖壁,力透风霜;“百代文宗”碑铭沉静肃穆;李大钊先生立像白衣凛然,基座上“1889–1927”的刻痕无声诉说信仰的重量。历史从未远去——它就在这山石之间,在每一道目光所及的纵深里,在AIY与时代交汇的此刻,真实可触。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:justify;"><span style="font-size:18px;">东临碣石,非为怀古而登临;以观沧海,实因当下即永恒。</span></p> <p class="ql-block">这个小视频于十年前拍摄于河北秦皇岛昌黎县的碣阳湖(果乡水库),画面中藏着不少当地独有的景致与故事:</p><p class="ql-block">🌄 画面元素解读</p><p class="ql-block"> 1. 湖与山</p><p class="ql-block">碣阳湖是碣石山脚下的人工湖(原果乡水库),湖水被馒头山环抱,岸边裸露的花岗岩山体,正是碣石山一带典型的地质风貌。</p><p class="ql-block">​2. 小黄楼</p><p class="ql-block">湖边这座两层小楼,是水库原有的水文/水位观测站,后来被粉刷改造,成为湖岸一道独特的风景。</p><p class="ql-block">​3. 前景粉花</p><p class="ql-block">画面里成片的粉紫色野花,大概率是荆条或其他本地野生灌丛,每年春夏时节会铺满湖岸,为硬朗的山石增添了柔美的色彩。</p><p class="ql-block">📖 关于碣阳湖的小知识</p><p class="ql-block"> - 它是1950年代修建的水库,1985年正式命名为“碣阳湖”,也是碣石山风景区的入口之一。</p><p class="ql-block">​- 这里相传是秦始皇“东临碣石,以观沧海”的古碣石门所在地,湖光山色里藏着两千多年的历史余韵。</p><p class="ql-block">​- 如今这里是昌黎本地人常来散步、垂钓的地方,春夏野花盛放,秋冬则是看碣石山倒影的绝佳视角。</p> <p class="ql-block">《我的祝福祖国你听见了吗》这首歌曲是十年前老宅胡同里的邻家妹子,早起在碣石山前的碣阳湖边上深情演唱的。因为当时我也是晨练走到了这里,正好看到这个场面。毫不犹豫的拍下来这段视频,尽管歌曲的前奏都没赶上。但是整体效果还是挺好的,后来我把这个视频发给了这位邻家小妹她也非常高兴和满意。在此,也给这位深情演唱的邻家妹妹点个大大的赞!!!</p>