<p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px;">《怀川诗坛》副刊</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:20px;"></b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px;">主 办:</b><span style="font-size:20px;">沁阳市诗词学会</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> 沁阳市老干部大学诗词系</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px;">顾 问:</b><span style="font-size:20px;">屈云惠 韩崇凯 张思方</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px;">总 编:</b><span style="font-size:20px;">袁宗一</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px;">主 编:</b><span style="font-size:22px;">陈修江</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px;">副 编:</b><span style="font-size:20px;">吕法铁</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px;">编 委:</b><span style="font-size:20px;">袁宗一 张恒峰 陈修江</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> 罗志明 花兴浩 吕法铁 </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> 成玉香 刘和平 索廷香</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px;">制 作:</b><span style="font-size:20px;">陈修江 吕法铁</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:20px;">终 审:</b><span style="font-size:20px;">袁宗一</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"></span></p> <p class="ql-block">时间:2026年4月8日</p><p class="ql-block">地点:沁阳市老年大学</p> 主持:袁宗一 <p class="ql-block">教师:袁 玫</p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px;">朗诵艺术的声情并茂之道</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">——重音、语气与节奏实战练习</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 袁 玫</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">课前热身:口部操与气息练习</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 1. 口部操练习</p><p class="ql-block"> - 开牙关:做咀嚼状,活动颞下颌关节。</p><p class="ql-block">- 顶腮:用舌头用力顶左右腮帮,各10次。</p><p class="ql-block">- 绕舌:舌头在口腔内顺时针、逆时针各绕10圈。</p><p class="ql-block">- 打响:嘴唇紧闭,用力呼气使嘴唇弹响。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 2. 气息练习</p><p class="ql-block"> - 慢吸慢呼:用鼻子深吸气4拍,憋气2拍,用嘴缓慢呼气6拍。</p><p class="ql-block">- 快吸快呼:快速吸气,然后快速短促地呼气,像吹蜡烛一样。</p><p class="ql-block">- 数枣练习:深吸一口气,然后依次说出“一个枣、两个枣……”。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">目录</span></p><p class="ql-block"> 01 重音处理:抓住文本的“魂”,让意思不跑偏</p><p class="ql-block">02 语气变化:给声音“上色”,让情感有温度</p><p class="ql-block">03 节奏把控:让朗诵像“唱歌”,有起伏才好听</p><p class="ql-block">04 案例实战:《春》与《我爱这土地》深度解析</p><p class="ql-block">05 总结回顾:声情并茂的核心要素</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">01 重音处理:抓住文本的“魂”</span></p><p class="ql-block"> 核心要点与技巧</p><p class="ql-block"> (一)重音的3个核心技巧(必学,练会这3点就够用)</p><p class="ql-block"> 1. 找对重音:先找“关键词”</p><p class="ql-block">原则:谁是句子的“主角”、谁体现情感、谁是作者想强调的,谁就是重音。</p><p class="ql-block">举例:“我爱吃苹果”的重音是“苹果”;“北国风光”的重音是“北国”。</p><p class="ql-block">2. 读好重音:“加重+放慢”结合</p><p class="ql-block">方法:先把重音字词“咬实”,再放慢语速,稍微加重语气,其他非重音字词正常读、连贯读。</p><p class="ql-block">举例:“千里冰封”的重音是“千里”,读为“千(重)里(慢)/冰封”。</p><p class="ql-block">3. 避开误区:不句句重音</p><p class="ql-block">提醒:重音贵精不贵多,一句话只抓1个核心,最多2个,其余字词轻读、连贯读,这样才有层次感。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">《沁园春·雪》重音标注</p><p class="ql-block"> 北国/风光,千里/冰封,万里/雪飘。</p><p class="ql-block">(望)/长城内外,惟余莽莽;</p><p class="ql-block">大河/上下,(顿)失/滔滔。//</p><p class="ql-block">山舞银蛇,原驰蜡象,(欲)与天公/(试)比高。</p><p class="ql-block">须/晴日,//(看)/红装素裹,分(fèn)外/妖娆。</p><p class="ql-block"> 江山/如此/多娇,引/无数英雄/(竞)折腰。</p><p class="ql-block">(惜)/秦皇汉武,略(输)/文采;唐宗/宋祖,稍(逊)/风骚。</p><p class="ql-block">一代/天骄,成吉思汗,(只识)/弯弓射大雕。</p><p class="ql-block">(俱)往矣,(数)/风流人物,还看/(今朝)。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">02 语气变化:给声音“加表情”,让情感有温度</p><p class="ql-block"> 核心要点与技巧</p><p class="ql-block"> 如果说重音是“画重点”,那语气就是“加表情”。同样一句话,用不同的语气读,意思和情感完全不一样。比如“你来了”,可以是开心的、惊讶的、平淡的,甚至是生气的——这就是语气的作用。朗诵的语气,核心就是“贴合语境、传递情感”。</p><p class="ql-block"> 案例一:朱自清《绿》</p><p class="ql-block"> 原文:“那醉人的绿啊!我若能裁你以为带,我将赠给那善歌的盲妹,也必明眸善睐了。”</p><p class="ql-block">处理:赞叹时轻柔舒缓;想象时温柔深情;期盼时语气上扬。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">案例二:艾青《我爱这土地》</p><p class="ql-block"> 原文:“为什么我的眼里常含泪水?因为我对这土地爱的深沉。”</p><p class="ql-block">处理:前半句低沉哽咽;后半句坚定厚重,加重“爱得深沉”。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">语气实战练习:《沁园春·雪》</p><p class="ql-block"> 1. 练习1:豪迈语气</p><p class="ql-block">句子:北国风光,千里冰封,万里雪飘。</p><p class="ql-block">引导:想象站在长城,自豪开阔,声音沉稳。</p><p class="ql-block">练习:北国/风光,千里/冰封,万里/雪飘。</p><p class="ql-block">2. 练习2:温柔语气</p><p class="ql-block">句子:须晴日,看红装素裹,分外妖娆。</p><p class="ql-block">引导:想象雪后初晴,美景暖暖,语气轻柔。</p><p class="ql-block">练习:须/晴日,看/红装素裹/,分外/妖娆。</p><p class="ql-block">3. 练习3:庄重语气</p><p class="ql-block">句子:惜秦皇汉武,略输文采;唐宗宋祖…</p><p class="ql-block">引导:客观评价历史,语气平稳有分量。</p><p class="ql-block">练习:惜/秦皇汉武,略输/文采;唐宗宋祖,稍逊/风骚。</p><p class="ql-block">4. 练习4:激昂语气</p><p class="ql-block">句子:俱往矣,数风流人物,还看今朝。</p><p class="ql-block">引导:抒发当下自信,激动昂扬,声音上扬。</p><p class="ql-block">练习:俱往矣,数/风流人物,还看/今朝。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">互动环节</p><p class="ql-block"> - 分组练:每组读1遍,比一比谁更豪迈。</p><p class="ql-block">- 互动练:请2位老师单独展示温柔语气。</p><p class="ql-block">- 一起练:全体跟读,注意庄重与激昂的转换。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> 语势(声音的态势)</p><p class="ql-block"> 语势:指一个句子在思想感情运动状态下声音的态势,或者说,是有声语言的发展趋向。语流的曲折变化是丰富的,“语无定势”更说明了语势运用没有什么定律。我们归纳为5种基本形态:</p><p class="ql-block"> 1. 波峰类:声音由低向高再向低行进,状如波峰。</p><p class="ql-block">例:世界上没有花的国家是没有的。(“花”是波峰)</p><p class="ql-block">2. 波谷类:声音由高向低再向高发展,句头句尾高、句腰低。</p><p class="ql-block">例:乔治·华盛顿是美利坚合众国的第一任总统。</p><p class="ql-block">3. 上山类:声音由低向高,句头最低、句尾最高。</p><p class="ql-block">例:让暴风雨来得更猛烈些吧!</p><p class="ql-block">4. 下山类:句头最高,顺势而下。</p><p class="ql-block">例:就在那年秋天,母亲离我们去了。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> 语势实战练习:《夜雨寄北》(李商隐)</p><p class="ql-block"> 原文:</p><p class="ql-block">君问归期未有期,</p><p class="ql-block">巴山夜雨涨秋池。</p><p class="ql-block">何当共剪西窗烛,</p><p class="ql-block">却话巴山夜雨时。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">1. 第一句:君问归期未有期 —— 波谷类</p><p class="ql-block">语势特点:低起→微扬→再落→沉收,像水波浅漾后沉落谷底,贴合无奈与怅惘。</p><p class="ql-block">逐字解析:“君问/归期”轻起低读,“归期”微扬;“未有/期”回落,“期”字沉收。</p><p class="ql-block">2. 第二句:巴山夜雨涨秋池 —— 上山类</p><p class="ql-block">语势特点:渐起→渐扬→顶收,由低到高攀升,愁绪渐浓。</p><p class="ql-block">逐字解析:“巴山/夜雨”平稳起读;“涨”字加重扬声至高点;“秋池”稳收。</p><p class="ql-block">3. 第三句:何当共剪西窗烛 —— 波峰类</p><p class="ql-block">语势特点:起→扬→顶→缓落,先上扬至波峰再回落,贴合热切期盼。</p><p class="ql-block">逐字解析:“何当”上扬;“共剪”推至顶峰;“西窗烛”缓缓回落。</p><p class="ql-block">4. 第四句:却话巴山夜雨时 —— 下山类</p><p class="ql-block">语势特点:高起→渐落→轻收,从波峰顺势下落,温柔绵长。</p><p class="ql-block">逐字解析:“却话”高起;“巴山/夜雨”渐落;“时”字轻收,余味悠长。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> 03 节奏把控:让朗诵像“唱歌”,有起伏才好听。</p><p class="ql-block"> 节奏的定义</p><p class="ql-block"> 节奏就是朗诵的“旋律”,由语速快慢、停顿长短、声音强弱三个部分组成。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">常见问题</p><p class="ql-block"> 很多老师朗诵时,要么一口气读到底,读得又快又急,听不清;要么停顿太多,读得支离破碎,没味道。</p><p class="ql-block"> 生动比喻</p><p class="ql-block"> 好的节奏,就像爬山一样:有上坡(激昂、稍快)、有下坡(舒缓、稍慢)、有平地(平稳、适中),起伏有致,听众才愿意听、听得进。</p><p class="ql-block"> 练习核心</p><p class="ql-block"> 练习节奏,核心就是张弛有度、快慢结合,不用记复杂理论,跟着片段练,记住:舒缓处慢、激昂处快、重点处停。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> 04 案例实战(一):朱自清《春》</p><p class="ql-block"> 原文选段</p><p class="ql-block"> “盼望着,盼望着,东风来了,春天的脚步近了。一切都像刚睡醒的样子,欣欣然张开了眼。山朗润起来了,水涨起来了,太阳的脸红起来了。”</p><p class="ql-block">小草偷偷地从土里钻出来,嫩嫩的,绿绿的。风轻悄悄的,草软绵绵的。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">朗诵技巧解析</p><p class="ql-block"> - 重音:“盼望着”重读且一强一弱;“东风”“春天”“近”重读;“睡醒”“张开”及排比句中的“朗润”“涨”“红”均需重读。</p><p class="ql-block">- 语气:开篇期盼轻柔,景物描写欣喜轻快,排比句舒展开阔。</p><p class="ql-block">- 节奏:注意句间停顿,如“盼望着,盼望着,/ 东风来了,/ 春天的脚步近了。//”</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">朱自清《春》:分步练习与互动</p><p class="ql-block"> 分步练习</p><p class="ql-block"> - 找重音:盼望着、东风、春天、脚步、近了、睡醒、张开、朗润、涨、红。</p><p class="ql-block">- 分解练习:“盼望着”两词呼应,一强一弱;“东风/春天/近”重读;排比句依次递进。</p><p class="ql-block">- 连贯练习:串联词句,保持节奏,读出对春天的期盼与欣喜。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">互动练习</p><p class="ql-block"> - 单句训练:尾音上扬表期盼;排比句语气依次轻快、柔和、明亮。</p><p class="ql-block">- 分组练习:两组分别朗读期盼句与景物句,体会语气自然过渡。</p><p class="ql-block">- 情感代入:想象推开窗见春风新绿,用喜悦语气贴合内心感受。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> 案例实战(二):艾青《我爱这土地》</p><p class="ql-block"> 选段原文</p><p class="ql-block"> 假如我是一只鸟,</p><p class="ql-block">我也应该用嘶哑的喉咙歌唱:</p><p class="ql-block">这被暴风雨所打击着的土地,</p><p class="ql-block">这永远汹涌着我们的悲愤的河流,</p><p class="ql-block">这无止息地吹刮着的激怒的风,</p><p class="ql-block">和那来自林间的无比温柔的黎明……</p><p class="ql-block">—— 然后我死了,</p><p class="ql-block">连羽毛也腐烂在土地里面。</p><p class="ql-block">为什么我的眼里常含泪水?</p><p class="ql-block">因为我对这土地爱得深沉……</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">朗诵技巧解析</p><p class="ql-block"> 1. 重音:核心重读“土地”(拉长)、“爱”、“深沉”;重读“嘶哑”“悲愤”“激怒”体现苦难;“温柔”“黎明”轻柔对比。</p><p class="ql-block">2. 语气:悲壮(低沉缓慢)→ 温柔(温暖对比)→ 决绝(坚定沉毅)→ 深情(炽热真挚)。</p><p class="ql-block">3. 节奏:注意停顿与连接,如“然后我死了,/ 连羽毛也腐烂在土地里面。”需沉稳有力。整体沉稳顿挫,“黎明”处稍缓形成对比,末句放慢语速沉淀情感。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> 作品练习:海子《面朝大海,春暖花开》</p><p class="ql-block"> 原文</p><p class="ql-block"> 从明天起,做一个幸福的人</p><p class="ql-block">喂马,劈柴,周游世界</p><p class="ql-block">从明天起,关心粮食和蔬菜</p><p class="ql-block">我有一所房子,面朝大海,春暖花开</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">从明天起,和每一个亲人通信</p><p class="ql-block">告诉他们我的幸福</p><p class="ql-block">那幸福的闪电告诉我的</p><p class="ql-block">我将告诉每一个人</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">给每一条河每一座山取一个温暖的名字</p><p class="ql-block">陌生人,我也为你祝福</p><p class="ql-block">愿你有一个灿烂的前程</p><p class="ql-block">愿你有情人终成眷属</p><p class="ql-block">愿你在尘世获得幸福</p><p class="ql-block">我只愿面朝大海,春暖花开</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">练习要点总结</p><p class="ql-block"> - 重音:强调“幸福”、“面朝大海,春暖花开”、“温暖”、“祝福”等词汇,传递美好祝愿。</p><p class="ql-block">- 语气:整体温暖、平和、充满希望,表达对美好生活的向往和真诚祝福。</p><p class="ql-block">- 节奏:语速稍缓,特别是在“面朝大海,春暖花开”处,营造宁静、开阔的意境。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> 05 总结回顾:声情并茂的核心要素</p><p class="ql-block"> - 重音是方向标:帮我们抓住核心意思,让表达不跑偏。</p><p class="ql-block">- 语气是调色盘:让情感有温度、有层次,避免空洞。</p><p class="ql-block">- 节奏是旋律线:让朗诵像音乐一样动人,富有韵律美。</p><p class="ql-block">- 融会贯通:三个技巧结合,朗诵就能真正做到“声情并茂”,把文字里的美和力量,传递给每一位听众。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px;">课堂花絮</b></p>