<p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">明清时期的无锡。</span></p><p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">明代建立后,无锡降州为县,仍属常州府。清雍正四年(1726),无锡分为无锡、金匮两县,同属常州府。清亡后,两县又合而为一。这一时期,无锡依凭优越的自然条件、便利的水陆交通和相对安定的社会环境,社会生产力得到较快的发展。农业上由于精耕细作,粮食产量逐年增加,成为全国“米仓一区”。凭籍运河优越的交通区位,加上多样化经营后商品经济的发展,无锡逐步形成了全国闻名的米市和布码头。城市经济与市民社会的形成使无锡的市民运动成为引人注目的社会现象,商业资本和金融资本的积累,则为无锡近代民族工业的起步奠定了基础。</span></p> <p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">无锡古县衙在西城门附近(今解放西路和石皮路之间),汉以来称子城,是无锡城最早的建城地点,作为无锡政府所在地达两千余年。北宋时,尚保持着城垣,乾兴初无锡知县李晋卿进行重修。</span></p> <p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">这是按千字文顺序编号的“夫”字,故称夫字册。该册所标的土地在今八士乡斗山周围。明万历六年(1578)张居正在全国丈量土地时,无锡又复量一次,基本上维持了上次丈量的成果。这本夫字册为万</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">历十年的印本,正是这次复量的成果。</span></p><p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">明政府实行黄册制度,每十年重编一次,人口的变化和相应的税收变化都记录在黄册上,与人口相应的土地情况则登记在鱼鳞图册上。土地经过丈量绘成图册,注明业主,像鱼鳞一样,所以叫鱼鳞图册。黄册确定人头税,鱼鳞图册确定土地税,以此保证国家税收。明政府规定以“里”作为基本单位,编制一本鱼鳞图册,以千字文作为编号代码。所以一“里”又称一“图”。明代无锡全县共22乡,60都,414图。明代实行“随粮定区”,将耕地按交纳赋税一万石左右划为一区。划区同时即行编纂鱼鳞图册。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">鱼鳞图册,清同治。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">鱼鳞图册,清光绪。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">鱼鳞图册,清道光。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">鱼鳞图册,清康熙。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">锡金两县境界全图,清光绪。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">左,银元宝,明。右,银锞(ke)子,清。</span></p> <p class="ql-block">户部官票五十两,清咸丰(复制品)。</p> 户部官票壹十两,清咸丰(复制品)。 <p class="ql-block">瑶台仙境金发插,明,无锡惠山北麓出土。</p> <p class="ql-block">金条,清末。</p> 瓜叶形金耳坠,宋。 束丝葫芦形金耳坠,明,无锡电阻厂出土。 <span style='font-family: 宋体; font-size: 14pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-fareast-theme-font: minor-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: "Times New Roman"; mso-bidi-theme-font: minor-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: ZH-CN; mso-bidi-language: AR-SA;'><font color="#000000">山形孔雀石摆件,清。</font></span> <font color="#000000" face="宋体" size="3">
<span style="font-family: 宋体; font-size: 14pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-fareast-font-family: 宋体; mso-fareast-theme-font: minor-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"><font color="#000000">青花开光人物纹笔筒,清康熙。</font></span></font><font color="#000000" face="宋体" size="3">
</font> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">松石纹沉香杯,清。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">粉青釉八卦纹琮式瓷瓶,清。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">左,翡翠群龙戏珠纹四足鼎;翡翠双螭九芝纹水盂;清。</span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">无锡彩塑相传已有400年的历史。经艺人世代艺术实践,创造出享誉世界的惠山泥人。惠山泥人分粗货、细货两大类。粗货主要供儿童玩耍,又称耍货,主要以吉祥祈福为题材,采用模具印坯,手工绘彩。造型夸张,线条简练形象。内容多为戏剧题材,再现了戏剧演出的典型场景,突出戏剧人物的瞬间神态,造型生动,色彩艳丽悦目,装饰精美,历久不衰。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">蟠桃会,清。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">蚌壳精。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">岳飞。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">关公读春秋。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">贵妃醉酒。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">夜课。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">三个和尚。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">三有趣。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">击鼓骂曹。</span></p> <p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">宜兴紫砂陶以紫砂泥为原料,经打泥片、拍打身筒(圆器)、镶接身筒(方器)或镶接与雕塑结合(花器)、表面修光、陶刻装饰等步骤而制成。宜兴紫砂陶品类众多,其中以紫砂茶壶最为著名。用紫砂壶泡茶,不失茶的原味,泡茶时冬不易冷,夏不炙手,赏用日久,光洁古雅,有“世间茶具称为首”的赞誉。</span></p><p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">紫砂茶具始于宋。明清两代,伴随着瓷业的兴盛,宜兴紫砂器艺术突飞猛进地发展起来,从万历到明末先后出现了“四名家”和“壶家三大”。及至清代,紫砂艺术进入了鼎盛时期。制壶高手辈出,紫砂器形不断推陈出新。清初从康熙开始,紫砂壶引起了宫廷的高度重视,开始由宜兴制作紫砂壶胎,进呈后由宫廷造办处的艺匠们画上珐琅彩烧制,或者制成珍贵的雕漆名壶。雍正皇帝曾下旨让景德镇按宜兴壶的式样烧制瓷器。乾隆七年宫廷开始直接向宜兴订制紫砂茶具,紫砂壶成为珍贵的御前用品。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">紫砂开心果壶,现代。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">紫砂八卦一捆竹壶,现代。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">紫砂匏瓜壶,现代。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">紫砂大彬如意壶,现代。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">左,紫砂寿桃壶;右,紫砂莲子壶;现代。</span></p> <font color="#000000" face="宋体" size="3">
<span style="font-family: 宋体; font-size: 14pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-fareast-font-family: 宋体; mso-fareast-theme-font: minor-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"><font color="#000000">紫砂八方壶,现代。</font></span></font><font color="#000000" face="宋体" size="3">
</font> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">紫砂中天六方壶,现代。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">紫砂菱花壶,现代。</span></p> <p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">二胡圣地。</span></p><p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">每当月夜飘过如泣如诉的二胡声,我们总会想到阿炳和他的《二泉映月》,想到现代二胡演奏的奠基人刘天华。这两位著名的二胡大师都是无锡人,不由得我们不把无锡视作中国二胡的圣地。阿炳博采众长,广纳群技,把对痛苦生活的感受通过音乐反映出来。其作品情真意切,扣人心弦,充满着强烈的艺术感染力,透露出一种来自人民底层的健康而深沉的气息;刘天华则代表了二胡艺术走向现代演奏的趋势。他借鉴小提琴的大段落颤弓等技法和西洋器乐创作手法,融合了琵琶的轮指按音、古琴的泛音演奏等技巧,并确立和运用了多把位演奏法,使二胡从乐曲到演奏都增添了艺术表现的深刻性,从而将这种古代并不受重视的民间乐器转变成近代专业独奏乐器,并成为中国民乐的主角与代表。</span></p> <p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">走向近代的无锡。</span></p><p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">19世纪末,中国近代工业兴起,无锡得风气之先。从1895年开始,相继开设机器制粉、缫丝、纺纱、织布、榨油等工业,成为中国民族工业发展最早最快的城市之一。无锡民族工业的发展集中体现了中国从农耕文明向近代工业文明转变的文化生态,是中国重大社会转型时期文化变迁的典型代表,并对中国近代市场经济发展及工商文化的形成发展产生了重要的影响。</span></p> <p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">放眼看世界。</span></p><p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">19世纪,面对鸦片战争后“千古未有之奇变”,无锡人薛福成实现了“出于洋务”又“高于洋务”的转变,成为近代中国资本主义工商业的发起点之一。而世界资本主义突飞猛进,也促进了近代自然科学的迅速发展。随着西风东渐,建立在实验基础上的近代自然科学破门而入。在这一过程中,无锡的一批学者采取了放眼看世界的态度,积极学习和传播近代西方的科学知识。著名学者徐寿和华蘅芳不仅翻译与编写自然科学著作,而且开展科学实验,研制出中国最早的轮船。他们的努力不仅对近代科学知识在中国的传播起到积极的作用,也为无锡民族工商业的发展奠定了良好的基础,反映出无锡兼容并蓄、锐意创新的开放意识。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">化学鉴原,清,徐寿译。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">化学鉴原续编,清,徐寿译。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">化学鉴原补编,清,徐寿译。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">化学考质,清,徐寿译。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">谈天,清,徐建寅译。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">化学分原,清,徐建寅译。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">算草丛存,清,华蘅芳著。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">学算笔谈,清,华蘅芳著。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">三角理数,清,华蘅芳译。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">徐寿使用过的钟。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">徐寿使用过的砚台。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">徐寿使用过的比重表。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">徐寿使用过的钵(左)、白瓷研钵(右)。</span></p> <p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">民族工业的滥觞。</span></p><p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">戊戌变法后,清政府放松了对民间兴办实业的限制,实行某些提倡工商业的措施。在这种形势下,无锡以棉纺织业、丝业、面粉加工业为三大支柱的近代工业如雨后春笋破土而出。1895年冬,无锡历史上第一家由民族资本兴建的现代工厂——业勤纱厂,拉开了无锡近代工业企业发展的序幕。从此到第二次世界大战前,无锡进入了民族资本繁盛的时期,并成为全国著名的工业基地。</span></p> <p class="ql-block"><span style="color:rgb(0, 0, 0);">20世纪30年代英国制捻线机。</span></p> <p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">纺织用具。</span></p> <p class="ql-block"> <span style="color:rgb(0, 0, 0);">铁质匠作工作生活用具。</span></p>