<p class="ql-block"> 海南,历史上叫琼州。</p><p class="ql-block"> 海南东南海边有个地方叫琼海。</p><p class="ql-block"> 琼海有个小渔港叫潭门。</p><p class="ql-block"> 宋元时代起,潭门的渔民把目光投向蔚蓝的大海,开发经营西沙、中沙、南沙,远航东南亚。</p><p class="ql-block"> 潭门,有远航贸易的收获,也有海难的悲伤。</p><p class="ql-block"> 千年的传承,如今更开创了联系远方的“博鳌亚洲论坛”。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 前几年,时不时的会听到有关发现海底沉船的消息,也关注过“南海一号”、“华光礁一号”的打捞消息。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> “南海一号”固定展览在广东省阳江市。</p><p class="ql-block"> “华光礁一号”固定展览设在海南省琼海县的南海博物馆。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 此来海南,一个主要的参观点就是南海博物馆。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><b> 走进博物馆,翻开一本书。</b></p> <p class="ql-block"> 今天的潭门码头。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 细读“潭门”的南海航海史。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 八百年的守候。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> China与世界</p><p class="ql-block"> 在宋代以前,居住在东南亚的原始居民,吃饭时“蕉叶为盘”, “葵叶为碗”,更多以“竹编”、“椰壳”为生活容器;即使在中亚的发达地区,也多以木器、金属器作为饮食器具。</p><p class="ql-block"> 海上丝绸之路的形成,中国瓷器大量输出,改变了东南亚一带居民的生活,在一定程度上推动了世界文明的进程。</p> <p class="ql-block"> 华光礁1号沉船所载瓷器大部分来源于福建德化窑、南安窑等窑口,另一部分来自浙江龙泉容,江西景德镇窑等窑口。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 这些窑口生产的日用陶瓷,由泉州、广州装船出海,经南海而行销东南亚、南亚、西亚、北非乃至东非沿岸各港埠。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b> 中国古代的航海技术。</b></p> <p class="ql-block"> 1 . 航海方向的判断。</p><p class="ql-block"> 二十四向罗盘。</p><p class="ql-block">我国古代的罗盘不是用360度来标注方向,而是使用了八卦中的“吃、坤、艮、異” 四卦,天干中的“甲、乙、丙、丁、庚、辛、壬、 癸”八干,以及“子、丑、寅、卯、辰、已、午、 未、申、酉、成、亥”十二地支,共二十四个字,围着磁针排成一个圆圈。</p><p class="ql-block"> 每个字都表示一个具体方位,每个方位相当于15度。</p> <p class="ql-block"> 2 . 动力。 </p><p class="ql-block"> 季风</p><p class="ql-block"> 古代的海上航行主要是利用季候风。一般来说,从南亚、东南亚等地的船只,大抵是在五、六月之交:而从中国到东南亚、南亚等地,大抵是在十一、二月份。</p><p class="ql-block"> 《萍洲可谈》中写道:“船舶去以十一月十二月,就北风;返回以五月六月,乘南风。</p><p class="ql-block"> 航海以交替的季风为动力。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 3 . 行程。</p><p class="ql-block"> 更路。</p><p class="ql-block"> 在中国古代航海活中,“更”既是计时单位,又是计程单位。</p><p class="ql-block"> 文献《筹海图编》、《西洋朝贡典录》分别有“更者,一昼夜分为十更,以燃香支数为度。”“海行之法,六十里为一更”的记载。</p><p class="ql-block"> 即一“更” 约合2小时24分钟或者30公里的距离。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 4 . 星辰与航海。</p><p class="ql-block"> “舟师识地理,夜则观星,昼则观日,阴晦则观指南针。或以十丈绳钩取海底泥嗅之,便知所至。海中无雨,凡有雨则近山矣。商人言舶船遇无风时, 海水如鉴。”</p><p class="ql-block"> 利用日、月、星辰、天象与船行常识,并借助量天尺、牵星板、 指南针等导航工具进行船舶定位和导航,是远洋航行的重要技术。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 5 . 仪器</p><p class="ql-block"> 地磁与航海</p><p class="ql-block"> 中国是世界上最早利用磁铁在地球磁场中的南北指极性来测定方向的国家。春秋战国的《管子》、《韩非子》 等文献中已有关于磁石的记载。 </p><p class="ql-block"> 指南针</p><p class="ql-block"> 最晚在北宋时期,我国己将指南针用于航海。南宋后,人们将水浮磁针与方位标志组合, 形成精度更高的罗盘,明代中期之后,罗盘更广泛应用在海洋船舶中。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b> 海船。</b></p> <p class="ql-block"> 早期海船</p><p class="ql-block"> 在先秦海洋文化初步发展的基础上,随着深水船型和分舱抗沉技术雏形的出现,汉晋时期东南沿海地区的专业化海船制造业进一步发展。 </p><p class="ql-block"> 秦汉六朝时期,船舶已经有了战船、货船和客船的明显区分,尤其是为了适应频繁的征战需要出现了十余种类型的战船。除了楼船、戈船、横海船之外,还有运兵的“先登”、侦查的“斥候”和快艇“赤马”。</p> <p class="ql-block"> 福船。</p><p class="ql-block"> 福船,是福建沿海木帆船的统称,为中国古代著名海船船型。</p><p class="ql-block"> 福船船体高大,首尾高昂,首尖尾方, 船形上平如衡,下侧如刃,易破浪前行,具有很强的适航性。</p><p class="ql-block"> 福船船舱为水密隔舱,抗沉性能优良,吃水深, 稳定性好,容易转舵改变船向,便于在狭窄和多礁石的航道中航行, 其尖底造型与龙骨、横向舱壁式的船体结构,多重船底板、用于操纵尾舵升降的绞车等特点,展现了当时中国造船技术的先进水平,成为宋代远洋航行的主力船型。</p> <p class="ql-block"> 福船模型。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><b> 船体结构。</b></p><p class="ql-block"> (以华光礁一号为本)</p><p class="ql-block"> 尖头的福船型;</p><p class="ql-block"> 贯通全船的龙骨、龙骨翼板;</p><p class="ql-block"> 水密横舱壁制;</p><p class="ql-block"> 全舱壁结构、第一肋骨框架舱壁,有较高的抗沉性能;</p><p class="ql-block"> 船上有抛泊、驾驶、起旋、转帆、测深等部件,设备完善,保证航行安全快捷;</p><p class="ql-block"> 尾楼甲板室后为篾篷;</p><p class="ql-block"> 船体以货舱为主, 共设12道横舱壁,13个舱。1号舱为首桅舱,2号-5号舱为货舱,6号舱为主桅舱,7号-11号舱为货舱,12号舱、13号舱为空舱。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 华光礁一号船体结构图。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b> 华光礁一号复原模型。</b></p> <p class="ql-block"> 高高上翘的方形船尾。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 尖尖的船头。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 船尾的船舱。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 平衡的甲板。</p><p class="ql-block"> 竖帆的桅杆,升帆的绞盘。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 海船上的船员主要分工:</p><p class="ql-block"> 做饭的“火头”,</p><p class="ql-block"> 执桨的“梢头”。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b> 中国南海海况图。</b></p> <p class="ql-block"> 东北部的东沙群岛;</p><p class="ql-block"> 海南岛南的西沙群岛;</p><p class="ql-block"> 南海中部的中沙群岛;</p><p class="ql-block"> 南海南部靠近菲律宾的南沙群岛。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 南海海况复杂。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 华光礁。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 华光礁一号是海南琼海潭门镇渔民在西沙群岛华光礁海域捕捞时偶然发现 。</p><p class="ql-block"> 1998—1999年开展首次水下考古试。</p> <p class="ql-block"> 开始海下考古发掘。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 水下考古发掘的实际情况。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 正式发掘。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 华光礁一号沉船出水文物逾万余件,以陶瓷器为主,另有铁器、木质船板以及少量铜器残片。</p><p class="ql-block"> 陶瓷器中以青白瓷居多,青瓷次之,酱釉器最少。</p><p class="ql-block"> 器型主要有碗、盏、盘、碟、 盒、执壶、瓶、罐、瓮、壶、钵、军持等。</p><p class="ql-block"> 这些器物的所属年代为南宋中期,由此确定华光礁一号沉船年代为南宋中期。 </p> <p class="ql-block"> 我国重要的水下考古活动。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 琼海现代的辉煌</p><p class="ql-block"><b> 博鳌亚洲论坛会址。</b></p> <p class="ql-block"> 博鳌亚洲论坛</p><p class="ql-block"> 2001年2月27日在中国海南琼海博鳌镇正式宣告成立,总部永久设在博鳌。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 加上这次,我已经是第三次参观博鳌亚洲论坛会址了。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 参与国的国旗。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 主会场。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 主讲台。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 主会场外的玉带河。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 连接潭门,通向大海。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 潭门博鳌</p><p class="ql-block"> 豆包AI</p><p class="ql-block"> 潭门古港浪悠悠,</p><p class="ql-block"> 远楫千帆下九洲。</p><p class="ql-block"> 更路遗篇铭海史,</p><p class="ql-block"> 渔灯旧韵照潮头。</p><p class="ql-block"> 琼湾博论通寰宇,</p><p class="ql-block"> 椰岸宏论聚五洲。</p><p class="ql-block"> 馆藏南海千秋事,</p><p class="ql-block"> 一湾风月系金瓯。</p>