<p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 刘桢(186年-217年),字公干,东平宁阳(今山东宁阳县泗店镇古城村)人,东汉末年名士、诗人,“建安七子”之一。他是尚书令刘梁之孙,自幼聪慧,五岁能读诗,八岁能诵《论语》《诗经》,被誉为“神童”。建安年间,刘桢被曹操征辟为丞相掾属,后任五官将文学,与曹丕、曹植兄弟交厚,其五言诗与曹植并称“曹刘”,钟嵘《诗品》称其“贞骨凌霜,高风跨俗”。 </p><p class="ql-block"> 早年与仕途:刘桢少时避乱许昌,结识曹植,后加入曹操幕府,随军征战。他性格傲岸,不拘礼法,曾因在宴席上平视曹丕夫人甄氏而被罚劳役,虽免死但终身未受重用。</p><p class="ql-block"> 文学成就:他的诗风刚健清峻,代表作《赠从弟》三首以松柏、凤凰等意象自喻气节,展现建安风骨。曹丕评其五言诗“妙绝时人”,现存诗15首、散文3篇(两篇残缺),明人辑有《刘公干集》。</p><p class="ql-block"> 逝世与影响:建安二十二年(217年)死于瘟疫,年仅32岁。其作品对后世文人诗发展影响深远,被誉为“建安七子”中的佼佼者。</p><p class="ql-block"> 轶事与评价 :</p><p class="ql-block"> 辩才与风骨:刘桢以雄辩著称,曾因不卑不亢的言辞化解曹操责难。他坚持文人操守,其诗文中贯穿着对乱世的愤慨与高洁志向。</p><p class="ql-block"> 历史地位:南朝刘勰称其“格刚才劲”,与王粲并称“刘王”,是建安文学中现实主义与慷慨气质的代表。</p> <p class="ql-block"> 水调歌头 建安七子之刘桢</p><p class="ql-block"> 叶如强</p><p class="ql-block">雪干蟠虬动,黛色出云齐。喈喈清越,凤凰孤竹共徘徊。笔挟建安风骨,气贯邺中星斗,逸响彻重帷。谁与扫浮藻,尔共赋英辞。</p><p class="ql-block">磨不磷,捶不扁,涅不缁。何拘俗礼,平视甄氏获刑威。回信拒还腰带,劳役有怀璞玉,丞相叹风规。终古苍岩立,宁折岂摧眉。</p><p class="ql-block"> (2026年2月21日)</p> <p class="ql-block">遂志赋(东汉·刘桢)</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">幸遇明后,因志东倾。</p><p class="ql-block">披此丰草,乃命小生。</p><p class="ql-block">生之小矣,何兹云当。</p><p class="ql-block">牧马于路,役车低昂。</p><p class="ql-block">怆悢恻切,我独西行。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">去峻溪之鸿洞,观日景于朝阳。</p><p class="ql-block">释丛棘之余刺,践槚林之柔芳。</p><p class="ql-block">皦玉粲以曜目,荣日华以舒光。</p><p class="ql-block">信此山之多灵,何神分之煌煌。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">聊且游观,周历高岑。</p><p class="ql-block">仰攀高枝,侧身遗阴。</p><p class="ql-block">磷磷䃹䃹,以广其心。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">伊天皇之树叶,必结根于仁方。</p><p class="ql-block">捎吴夷于东隅,掣畔臣乎南荆。</p><p class="ql-block">戢干戈于内库,我马絷而不行。</p><p class="ql-block">扬洪恩于无涯,听颂声之洋洋。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">四寓漠以无为,玄道穆以普将。</p><p class="ql-block">翼俊乂于上列,退仄陋于下场。</p><p class="ql-block">袭初服之芜秽,托蓬芦以游翔。</p><p class="ql-block">岂放言而云尔,乃旦夕之可忘。</p><p class="ql-block"> </p> <p class="ql-block"> 古人评刘桢</p><p class="ql-block"> 历代评论刘桢,核心聚焦于一个“气”字。自曹丕以下,论者纷纭,或赞其逸气,或言其气褊,或谓其气胜于文,几成定论。</p><p class="ql-block">一、魏晋南北朝:定调之期</p><p class="ql-block"> 曹丕(魏)——最早以气论文,奠定基调</p><p class="ql-block">《典论·论文》:“刘桢壮而不密”</p><p class="ql-block">《与吴质书》:“公干有逸气,但未遒耳。其五言诗之善者,妙绝时人”</p><p class="ql-block"> 刘勰(梁)——性格与文风关联论</p><p class="ql-block">《文心雕龙·体性》:“公干气褊,故言壮而情骇”。</p><p class="ql-block">《文心雕龙·风骨》:“论刘桢,则云有逸气”。</p><p class="ql-block"> 钟嵘(梁)——最推重者,列上品</p><p class="ql-block">《诗品》:“仗气爱奇,动多振绝。真骨凌霜,高风跨俗”。</p><p class="ql-block"> “气过其文,雕润恨少。然自陈思(曹植)以下,桢称独步”。</p><p class="ql-block"> 以刘桢与曹植并称“文章之圣”。</p><p class="ql-block"> 谢灵运(宋)——简括有力</p><p class="ql-block">《拟魏太子邺中集诗·序》:“刘桢,文最有气”</p><p class="ql-block">二、唐代:沿袭与比较</p><p class="ql-block"> 元稹——以“气”论杜</p><p class="ql-block">《唐故工部员外郎杜君墓系铭》:“言夺苏李,气吞曹刘”元好问——以诗论</p><p class="ql-block">《论诗绝句》:“曹刘坐啸虎生风,四海无人角两雄”</p><p class="ql-block"> 皎然——分高下</p><p class="ql-block">《诗式》:“刘桢辞气偏,王(粲)得其中”</p><p class="ql-block">三、宋元:地位巩固</p><p class="ql-block"> 严羽——“曹刘”并称定型</p><p class="ql-block">《沧浪诗话》:“曹刘之下,殆不复有诗”</p><p class="ql-block"> 元好问——以诗论诗</p><p class="ql-block">《论诗绝句》:“曹刘坐啸虎生风,四海无人角两雄”</p><p class="ql-block">四、明清:深入辨析</p><p class="ql-block"> 许学夷——气才之辨</p><p class="ql-block">《诗源辩体》卷四:“公干气胜于才”“公干诗,声韵常劲”</p><p class="ql-block"> 胡应麟——气辞之分</p><p class="ql-block">《诗薮》:“公干才偏,气过辞;仲宣才裕,辞胜气”</p><p class="ql-block"> 陈祚明——肯定其高</p><p class="ql-block">《采菽堂诗选》:“有气故高”“笔气隽逸”</p><p class="ql-block"> 吴淇——劲逸之赞</p><p class="ql-block">《六朝选诗定论》卷五:“刘桢气最劲逸”“诸子中,唯公干最鲠直”</p><p class="ql-block"> 刘熙载——与王粲对举</p><p class="ql-block">《艺概·诗概》:“公干气胜,仲宣情胜”</p><p class="ql-block"> 姚范——指出局限</p><p class="ql-block">《援鹑堂笔记》卷四十四:“公干之诗气较紧而狭”</p><p class="ql-block"> 王夫之——公宴诗独特价值</p><p class="ql-block"> 《古诗评选》:“(公宴诗)如无公干,则当日群引,酒肉气深,文章韵短矣”</p><p class="ql-block"> 王士禛(清)——对钟嵘品第有微词</p><p class="ql-block">《古夫于亭杂录》卷五:“以刘桢与陈思并称,以为文章之圣。夫桢之视植,岂但斥之与鲲鹏邪!”</p><p class="ql-block">五、总论</p><p class="ql-block"> 褒之者:赞其风骨遒劲、气格高峻、五言独步——“逸气”“真骨凌霜”“妙绝时人”“曹刘坐啸虎生风”</p><p class="ql-block"> 贬之者:惜其文采不足、气过其文——“气过其文,雕润恨少”“未遒”“气偏”“气紧而狭”</p><p class="ql-block"> 定论:刘桢乃“建安风骨”之典型代表,人品与诗品高度统一——诗如其人,松柏有本性,石性本难缁。</p>