《清风阁》临屏.宋词三百首之:夜游宫·叶下斜阳照水(第四十九期)

爱染流年

<p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">夜游宫•叶下斜阳照水</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">周邦彦 〔宋代〕</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">叶下斜阳照水。卷轻浪、沈沈千里。桥上酸风射眸子。立多时,看黄昏,灯火市。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">古屋寒窗底。听几片、井桐飞坠。不恋单衾再三起。有谁知,为萧娘,书一纸。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px; color:rgb(176, 79, 187);">夜游宫:词牌名。双调五十七字,前后片各四仄韵。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px; color:rgb(22, 126, 251);">1、此词词谱按:毛滂体检测</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px; color:rgb(22, 126, 251);">2、主题自选</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px; color:rgb(22, 126, 251);">3、写作要求:此次创作韵部要求词林正韵第三部仄声,韵部不正确不收。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">整理:雲梦</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">译文附后</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">《清风阁》编辑部</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">社长:微风</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">副社长:闲云野鹤 爱染流年 竹溪听笛</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">总编:孤岛</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">副总编:昨夜落花 蓝色雨</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">理事长:若影 静怡</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">责任编辑:羽君 坏小坏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">编委:雲夢 琳琅 天娇 芥子</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">01. 夜游宫·浮生意</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">雲夢</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">时至新春尺咫。冷寒重、无惊无喜。千古繁华过眼戏。倚栏杆,逸兴难,尘心止。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">自解浮生意。向屏前、寸笺诗拟。但恨光阴催鬓易。尽消磨,几芳年,同流水。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">02. 夜游宫·梅</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">琳琅</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">陌上东风迤逦。问青帝、南枝醒未?试踏初冰溯清气。过苔阶,转溪亭,行云底。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">蓦地寒香细。照眼处、胭脂新缀。对影孤山浑欲醉。折幽芳,入诗怀,簪鬓里。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">03. 夜游宫·雪夜幽思</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">静怡</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">碎玉敲窗暗坠。晚风冽、寒侵锦被。独对残灯念未已。漏声永,故山远,归程滞。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">旧梦萦心字。叹别后、霜华犹积。倦揽清光情难弭。凝眸处,雾千叠,愁万垒。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">04. 夜游宫.相思难寐</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">坏小坏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">倚槛鸳鸯戏水。踏波浪、双双欢喜。好景牵情念君美。忆成痴,转黄昏,红霞绮。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">淡月闲窗里。枕衾上、相思难寐。契阔方知此中味。恋余香,最魂销,眼儿媚。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">05. 夜游宫.游子情</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">西木</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">长夜无眠念你。阁楼外、青盐无际。犹有誰知泪游子。立窗前,望遥空,情许几。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">久客他乡地。已年杪、雪花飞坠。欢聚龙州只梦里。怅相思,黛眉颦,书一纸。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">06. 夜游宫·画中美人</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">王华</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">玉蝶微开次第。于树杪、粉红香蕊。择朵簪头忒秀美。娇羞样,雅情趣,眼儿媚。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">毛颖云笺试。折带皴、耐心描绘。画里伊人神韵醉。如玉环,似貂蝉,胜西子。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">07. 夜游宫 马</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一叶轻舟</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">总忆曾经意气。晴光映,鬃毛如洗。哒哒蹄扬律奏起。两耳竖,一声嘶,埃尘弃。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">辗转游鞍累。怎复有,日行千里。何况他乡功未记。念归去,且趁早,休老死。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">08. 夜游宫 · 雪思</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">朔雪</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">雪落庭阶似砌。拥疏影、横斜妆洗。湖畔双鸥觅闲水。踏幽蹊,探春痕,情暗起。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">独自秦楼倚。展书卷、眉痕犹记。争奈琼花乱天际。数峰青,暮云深,人不至。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">09. 夜游宫•春情</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">天娇</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">堤岸春风拂翠。碧波漾、鸳鸯戏水。遍赏芳菲共谁倚。忆当年,小桥边,别时泪。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">谁解其中味。恨无语,长思无际。唯有相逢在梦里。问归期,话春情,喃喃呓。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">10. 夜游宫·岁末河畔</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">太湖逸士</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">桥下粼粼绿水。涟漪扩、柳丝相舐。岸上红梅驻春意。幽径边,教人伫,吟眸醉。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">半缕东风起。淡香处、遐思云徙。冬去春来草花异。心如镜,鬓已霜,惜芳蕊。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">11. 夜游宫·念远</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">孤岛</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">怅望长空万里。叹寥廓、征鸿飞逝。层越千山念叠起。纵怀情,锦书托,何以寄。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">孑影雕栏倚。近三更、浑无眠意。旖旎前尘今犹记。别离地,梦几回,景相似。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">12. 夜游宫·年末吟怀</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">竹溪听笛</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">雪压琼枝欲坠。更寒重、冰凝街砌。灯火千家暮色里。望长街,尽残年,催客泪。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">检点生平事。总输与、稻粱谋计。笔锈诗囊久难理。纵襟怀,似浮云,随风逝。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">13. 夜游宫·叹浮生(步韵雲梦姐姐)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">风萧萧</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">休说天涯尺咫。自别后、娇颜难喜。辗转春秋几场戏。初时切,再而怠,情渐止。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">冷了笺花意。旧诗句、无心摹拟。欲弃长思却不易。又一年,叹浮生,如流水。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">14. 夜游宫·春思</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">爱染流年</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">烛尽香残不寐。春归日、总教人思。拍遍栏杆月西坠。罢别情,涨离绪,销无计。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">去岁桃花水。倚偎行、送君千里。又见东风吹破蕊。花有约,信难传,空垂涕。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">15. 夜游宫·春运抢票</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一笑</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">飞指频敲屏脆。瞬售罄、心焚似沸。望断归途万里外。岁将阑,鬓先霜,人未寐。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">遥忆庭前棣。又怕见、灯红帘翠。梦里乡音犹带醉。一票难,叹流年,偷拭泪。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">16. 夜游宫 独醉</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一叶如兰</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">抛却凡尘俗累。忘情处、与鸥成对。坐看青山与云碎。扁舟上,碧波间,光影里。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">天地同悲喜。雨为泪,长风宽慰。焉有知心共沉醉。独乐乐,自悠悠,堪足矣。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">17. 夜游宫·新居</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">会计师</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">新燕穿帘振翅,正啼破、晓窗烟翠。一片晴光入帘底。卷珠箔,散尘襟,风细吹。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">笑指云山外,更休问、旧家门第。且把诗书共春酹。墨初研,画初悬,心初霁。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">18. 夜游宫·奢侈人生难随意</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">情暖人间</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">不晓何时有你。必须品、离开欲死。身价随之立抬起。腰变粗,体于面,话真理。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">叹己无名辈。手空拳、打拼天际。奢侈人生难随意。几多年,去诲秽,也神气。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">19. 夜游宫.邂逅</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">岫儿</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">茅舍林中隐置。举闲步,趁天晴霁。 蓦见溪边绽琼蕊。雪中俏,叠冰绡,冷韵恃。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">疏影寒香递。久凝伫、翩翩遐思。岁岁年年秉傲气。守清欢,独孤往,与春契。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">20. 夜游宫·岁晚遣怀</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">蓝色雨</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">雪里梅花绽蕊,轻风送、暗香浮起。万朵嫣然映眸子。理红裙,着檀妆,春幡试。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">茅屋修心字,展云笺、相思无寄。唯念时光难消弭。一轮月,半阙词,书我意。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">21. 夜游宫•梦里与萱堂重逢</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">闲云野鹤</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">是夜重逢梦里。环顾处、依然今世。万语千言不胜说。手相牵,爱相随,心欢喜。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">好梦醒来碎。有谁懂、这般滋味。点点啼痕枕边累。叵奈何,意难平,惟憔悴。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">22. 夜游宫·咏梅</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">芥子</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">数萼初含雪蕾。孤标逸、丹青难绘。香气清飘绝壑里。玉魂凉,影偏微,心自醉。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">横笛愁中倚。瘦枝疏、临风凝睇。若教冰霜怜芳意。莫相摧,惜瑶姿,珍重此。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">23. 夜游宫</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">昨夜落花</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">岁杪香尘卷起,小窗外、琴歌吟醉。寒接霜娥听风矣。掩诗书,挑珠帘,灯影几。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">漫说相思季,凭栏处、春声何似?梦枕乡音怎堪止。月如钩,照离人,愁满纸。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">24.夜游宫:故人音</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">羽君</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一抹斜阳照水。与苍翠、影漪衬配。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">岸畔风吹柳卷起。举步间,故人音,收眸底。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">往事何堪系。看几只、鸥旋摇曳。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">终是缘悭镜花字。墨轻煮,笔轻挥,著薄纸。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">25. 夜游宫·遣怀</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">微风</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">明月高楼伫倚。对清昊、世途何地。能饭廉颇渐老矣。两鬓秋,五更漏,孤人泪。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">怅忆平生事。正年少、许多英气。揭檄何曾记生死。高城下,画鼓中,剑光里。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">夜游宫•叶下斜阳照水</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">周邦彦 〔宋代〕</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">叶下斜阳照水。卷轻浪、沈沈千里。桥上酸风射眸子。立多时,看黄昏,灯火市。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">古屋寒窗底。听几片、井桐飞坠。不恋单衾再三起。有谁知,为萧娘,书一纸。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">译文:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一抹斜阳透过树叶照在水面,江水翻卷着细细的浪花,深沉地流向千里之外。桥上的寒风刺人眼目,令人神伤。我伫立已久,眼看着黄昏将尽,街市上亮起了灯火点点。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">陈旧的小屋里,我卧在寒窗之下,听到了井边几片梧桐落地的声响。不贪恋这薄薄的被子,几次三番起身下床。有谁知道我如此心神不安,辗转难寐,全是因为她的一封书信。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">注释:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">①夜游宫:词牌名。《清真集》入“般涉调”。双调五十七字,前后片各四仄韵。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">②叶下:叶落。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">③轻浪:微波。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">④沉沉:形容流水不断的样子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑤酸风射眸子:指冷风刺眼使酸鼻。酸风,指刺人的寒风。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑥单衾(qīn):薄被。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑦萧娘:唐代对女子的泛称。此指词人的情侣。唐杨巨源《崔娘》诗:“风流才子多春思,肠断萧娘一纸书。”</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">赏析:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">   前人评清真词,多认为其词之风格为富艳、典丽,细密多变,但这首词作却写得颇为明快晓畅,用近乎白描的手法,把相思之情叙写得相当动人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">  “叶下斜阳照水,卷轻浪、沈沈千里”,首二句,词人描述眼中所见之情景,西下的夕阳,余晖透过树叶,把斑驳的阳光洒在水面上;再往前看,江水翻卷着细浪缓缓地迤逦而去。这两句点明了时间、地点,为思念之情缠身的词人,恰逢薄暮时分,更觉愁思难耐,悠悠不尽的愁思,亦如眼下流淌不绝的江水。后四句:“桥上酸风射眸子。立多时,看黄昏,灯火市”,原来此时词人是伫立在桥上。词人目光迎着刺眼的秋风,凭栏远眺,疑望着黄昏时分华灯初上的闹市,久久没有离去。词作上片,词人的笔触侧重描绘室外,以粗细结合、浓淡相宜的笔墨勾勒出一幅黄昏夕阳之下,一位为相思所苦者,久久伫立桥头,迎着萧瑟秋风,疑神远眺的情景。第三句中“酸风射眸子”,系借用唐诗人李贺《金铜仙人辞汉歌》诗中句子:“魏官牵车指千里,东关酸风射眸子。”李诗是叙写金铜仙人离汉宫之凄婉情态,词人借用此句,不无借此表露自己思念的悲苦之情。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">  词作下片,词人的笔触转而叙写室内情景。“古屋寒窗底,听几片、井桐飞坠”,此时已是夜阑人静,词人也已回到屋中,伴随他的是古屋寒窗,他辗转反侧,为思念之情所困扰,无法入眠,井栏上坠落下的梧桐叶声,不时地传入耳际。词人描述眼中幽凄的环境和卧听萧萧落叶,正映衬了自己的孤寂与思慕之苦。后四句:“不恋单衾再三起。有谁知,为萧娘,书一纸”,“萧娘”,唐人以之为女子泛称,犹男子为“萧郎”。后亦沿用。唐诗人元稹《赠别杨员外巨源》诗:“揄扬陶令缘求酒,结托萧娘只在诗”。这四句是说,夜不成寐,辗转反侧,都是为了思念心上之人。思念至极,不顾天寒,起而挥笔倾泻自己的情感,抒发自己的相思之情。“再三”二字,极言天寒犹不能阻拦自己。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">  陈洵《海绡说词》论此词曰:“桥上则‘立多时’,屋内则‘再三起’,果何为乎。‘萧娘书一纸’,惟己独知耳,眼前风物何有哉。”可参考。</span></p>