“闲章”不“闲”· 篆刻名家‘闲章’集锦

石友斋主

<p class="ql-block"><span style="font-size:15px; color:rgb(57, 181, 74);">美篇号:21321706</span></p> 篆刻名家闲章集锦 <p class="ql-block">闲章,指镌刻姓名、斋室、职官、藏书印等以外的印章。</p><p class="ql-block">从秦汉时的吉语印演变而来,除刻吉语外,还常刻诗句、格言、自戒之词等。到了近代,闲章便发展成为中国书画艺术不可或缺的部分。</p><p class="ql-block"><a href="https://www.meipian.cn/3dyghnru" target="_blank">《林西九七印社》拾零</a></p> <p class="ql-block">  <span style="font-size:18px;">通常人们也将</span><span style="font-size:18px; color:rgb(237, 35, 8);">‘引首章’</span><span style="font-size:18px;">归到‘闲章’。</span></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);"> 引首章</b>是钤盖在书法作品右上(通常第1、2个字间的空白处)的章,又称“随形章”;是随石料的造型顺势刻成的的章,一般不宜为方形,而以半通、长方、圆形、半圆形、橢圆、葫芦形、自然形、肖形等为好。</p><p class="ql-block"> 书画家需备大小不一,风格迥异的引首章若干枚,根据作品书体、字的大小配以相应的引首章。</p><p class="ql-block">绘画作品还要钤盖称为闲章的腰章和压角章。</p> <p class="ql-block">(清)赵之谦 为五斗米折腰</p><p class="ql-block"> 闲章的内容十分广泛,且意趣盎然,书画家或自拟词句,或撷取格言、警句于闲章,以示对人生和艺术的感悟。中国传统文人画,讲究诗、书、画、印融于一体。在欣赏书画作品时,总是先从印章欣赏入手,从印章中来识别书画家的学识与修养。一枚好的闲章,除了让人玩味,还是篆刻家和书画家水平高低的无声自我展现。故有“闲章不闲”、“闲章玩味”之说。</p> <p class="ql-block">雅趣章:即古之吉语章、词句章,多有寓意,富有雅趣,或辑录具有哲理、发人深思的成语警句,或记录自己的情趣和心声。雅趣章内容广泛,有勉人学习的,如“琢”、“师法”、“书痴”、“精于勤”、“艺无涯”、“师古不泥”、“广采博取”、“观书为乐”、“人好学则明”、“长期积累偶然得之”等;有表露情怀的,如“恃德”、“明志”、“情趣”、“乐而康”、“苦中乐”、“惜分阴”、“孺子牛”、“玉洁冰清”、“淡然天趣”、“老骥伏枥”等;有表达笔墨情趣的,如“泼墨”、“笔耕”、“香田”、“神趣”、“藏拙”、“癖于斯”、“心慕手追”、“业在砚田”等;有祝愿吉祥的,如“如愿”、“长乐”、“美不老”、“吉日良辰”、“人寿年丰”、“书翰长寿”、“天长地久”等。</p> <p class="ql-block">(明)何震 笑谈间气吐霓虹</p><p class="ql-block">从闲章上往往可以看出一个人的心意抱负及个性脾气来。有的极为自负。清钱坫有一印语:斯翁之后,直至小生。目光跨越二千年,睥睨今古。</p><p class="ql-block">有的却如谦谦君子。齐白石有“浮名过实”一印。让人看到白老人虚心胸怀。</p> <p class="ql-block">(清)钱松 恨不十年读书</p><p class="ql-block">印章自秦汉兴盛,距今已有二千多年。秦汉除官印外,多刻姓名、字号,也有少量吉语,至宋元,闲章始盛。明清以后,名家辈出,流派纷呈。其文字上、艺术上趣味,已不可与以前同日而语。</p> <p class="ql-block">(清)吴让之 观海者难为水</p><p class="ql-block">近代高邕,其有一印曰:高聋公留真迹于人间垂千古。赫赫然钤于缣素。现代王蘧常曾刻一印云:王蘧常后右军一千六百五十二年生。这实在够大胆的,不啻并列古人,也凌烁于世。</p> <p class="ql-block">强其骨 [潘天寿]</p><p class="ql-block">画家潘天寿有“强其骨”、“不入睛”的闲章。“强其骨”这句话选自老子的思想名著《道德经》,“强其骨”一指作画之道要有骨法,一指做人之道:“满腔骨气慨大千”。</p><p class="ql-block">有的印章虽属“夫子自道”,却多具情趣。明代唐伯虎有“江南第一风流才子”一印,其个性风貌翩然而现。清代郑板桥有一方印说:徐青藤门下走狗郑燮。可谓别出心裁。近代赵古泥刻一方印章云:虞山福地闲人。闲雅之意,悠然而来。</p> <p class="ql-block">有的闲章透露了作者一种人生或艺术追求。清程邃刻有“守拙”一印;现代诸乐山有一方印曰:破常规。潘天寿有两方印:“强其骨”和“一味霸悍”。启功则有“坚净翁”印,含“一拳之石取其坚,一勺之水取其净”之意。人品、风格,决然而出。</p> <p class="ql-block">一肚皮不合时宜 [邓石如]</p><p class="ql-block">还有的闲章说出了作者对人生的体验。清邓石如有一方“有好都能累此生”印;黄士陵则有“好学为福”一印;以及赵古泥刻的“富贵如使舍,惟谨慎乃得久居”印,都颇可玩味。</p> <p class="ql-block">此外,有的闲章极富诗情画意。明代何震的“树影摇窗”和文彭的“江风山月”印,及清代丁敬的“万壑千岩”和程邃的“闲云野鹤”印,可谓印中有画,让读者想象无尽。</p> <p class="ql-block">(明)何震 放情诗酒</p> <p class="ql-block">七十二峰深处 [文 彭]</p> <p class="ql-block">(清)蒋仁 物外日月本不忘</p> <p class="ql-block">(清)丁敬 竹解心虚是我师</p> <p class="ql-block">(清) 讱庵藏印 无能解吾意者</p> <p class="ql-block">(清)林皋 晴窗一日几回看</p> <p class="ql-block">(清)蒋仁 物外日月本不忘</p> <p class="ql-block">(清)赵之谦 天道忌盈人贵知足</p> <p class="ql-block">(清)赵之琛 惯迟作答爱书来</p> <p class="ql-block">(清)陈鸿寿 琴书诗画巢</p> <p class="ql-block">(清)奚冈 平地家居仙</p> <p class="ql-block">(清)吴昌硕 听有言之音者聋</p> <p class="ql-block">(清)邓石如 江流有声断岸千尺</p> <p class="ql-block">借山门客·[齐白石]</p> <p class="ql-block">  山水有情草木香· [王福庵]</p> <p class="ql-block">老为儿曹作马牛</p><p class="ql-block">齐白石自用印,印面大小4.1厘米见方,印材为寿山石。无边款,据考,约刻于1945年。时年齐白石85岁。</p> <p class="ql-block">广雅书院经籍金石书画之印· [黄士陵]</p> <p class="ql-block">定光佛再世隊落娑媻世界凡夫·[赵之谦]</p> <p class="ql-block">肖形印·[来楚生]</p> <p class="ql-block">肖形印· [来楚生]</p> <p class="ql-block">三百石印富翁·[齐白石]</p> <p class="ql-block">要知天道酬勤·[齐白石]</p> <p class="ql-block">鲁班门下·[齐白石]</p> <p class="ql-block">接木移花手段·[齐白石]</p> <p class="ql-block">花如解语还多事·[齐白石]</p> <p class="ql-block">人长寿·[齐白石]</p> <p class="ql-block">栖凤·[齐白石]</p> <p class="ql-block">浮名过实·[齐白石]</p> <p class="ql-block">七十二峰深处·[文彭]</p> <p class="ql-block">(清)吴让之 足吾所好玩而老焉</p> <p class="ql-block">折芳馨兮遗思 [文士英]</p> <p class="ql-block">古帘暗雨苔千点 [许容]·明末清初</p> <p class="ql-block">知足之足常足 [姚绶]</p> <p class="ql-block">澄怀旧道 [赵棣]</p> <p class="ql-block">臣心如水 [邹之麟]</p> <p class="ql-block">沧江虹月 [姚绶]</p> <p class="ql-block">沧江白髮 [王]</p> <p class="ql-block">不以三公易此日 [高士奇]</p> <p class="ql-block">不朽盛事 [梁 袤]</p> <p class="ql-block">琴罢倚松玩鹤 [文彭]</p> <p class="ql-block">不可以柱车 [周鼎]</p> <p class="ql-block">不二法[王]</p> <p class="ql-block">松涛中诗画史 [项圣谟]</p> <p class="ql-block">陶情写意 [顾德辉]</p> <p class="ql-block">似我者拙 [禹之鼎]</p> <p class="ql-block">双柑斗酒 [笪重光]</p> <p class="ql-block">上下千年 [金俊明]</p> <p class="ql-block">书淫 [苏 宣]</p> <p class="ql-block">石颠竹醉 [周祚新]</p> <p class="ql-block">师真山 [戴本孝]</p> <p class="ql-block">神游林壑 [项圣谟]</p> <p class="ql-block">山水清辉 [王]</p> <p class="ql-block">三十六峰长周旋 [魏 植]</p> <p class="ql-block">日利</p> <p class="ql-block">取快目前 [龚 贤]</p> <p class="ql-block">青松白云处 [何 震]</p> <p class="ql-block">琴心三叠 [姚 绶]</p> <p class="ql-block">骑司马印 [赵 游]</p> <p class="ql-block">盘白石兮坐素月 [李流芳]</p> <p class="ql-block">偶谐 [王时敏]</p> <p class="ql-block">努力加餐饭 [谈其徵]</p> <p class="ql-block">拿云心事人不知 [归昌世]</p> <p class="ql-block">枫落吴江冷 [顾 苓]</p> <p class="ql-block">风下松而含曲 [项圣谟]</p> <p class="ql-block">滴露研朱点周易 [魏 植]</p> <p class="ql-block">道心之尘 [邵 弥]</p> <p class="ql-block">大欢喜 [归昌世]</p> <p class="ql-block">从心所欲 [杨 晋]</p> <p class="ql-block">此子宜置丘壑中 [张瑞图]</p> <p class="ql-block">痴绝 [金 侃] 清</p> <p class="ql-block">痴 [孙 龙]</p> <p class="ql-block">君子有常体 [归昌世]</p> <p class="ql-block">皆大欢喜 [梅 清]</p> <p class="ql-block">将移我情 [恽寿平]</p> <p class="ql-block">江湖满地一渔翁 [江 泓]</p> <p class="ql-block">怀真独远 [杨 晋]</p> <p class="ql-block">画髓 [戴本孝]</p> <p class="ql-block">何地置老夫 [文彭]</p> <p class="ql-block">国士之风 [梁 袤]</p> <p class="ql-block">负雅志于高云 [归昌世]</p> <p class="ql-block">明怀 [金俊明]</p> <p class="ql-block">眇眇兮抒怀 [顾 苓]]</p> <p class="ql-block">每蒙天一笑 [李流芳]</p> <p class="ql-block">莲花峰顶三生梦 [梅 青]</p> <p class="ql-block">可为知者道 [梅 清]</p> <p class="ql-block">冷澹生活 [高士奇]</p> <p class="ql-block">可得神仙 [朱 耷]</p> <p class="ql-block">只可自怡 [高士奇]</p> <p class="ql-block">武意</p> <p class="ql-block">吴会孤云 [金俊明]</p> <p class="ql-block">我是如来最小弟 [傅 山]</p> <p class="ql-block">我师古人 [翁嵩年]</p> <p class="ql-block">我 法 [梅 清]</p> <p class="ql-block">问花阜 [恽寿平]</p> <p class="ql-block">痛饮读离骚 [苏 宣]</p> <p class="ql-block">天意每随人 [项圣谟]</p> <p class="ql-block">天怀幽澹不因人热 [杨 晋]</p> <p class="ql-block">纸窗竹屋灯火青荧 [周亮工]</p> <p class="ql-block">颐情志于典坟 [朱彝尊]</p> <p class="ql-block">依隐玩世 [归昌世]</p> <p class="ql-block">一个闲人天地间 [髡 残]</p> <p class="ql-block">野鹤闲情 [杨 晋]</p> <p class="ql-block">养拙 [杨晋]</p> <p class="ql-block">烟霞泉石平章 [魏 植]</p> <p class="ql-block">砚田耕老不愁荒 [项圣谟]</p> <p class="ql-block">萧然自放兀尔无名 [高士奇]</p> <p class="ql-block">贤者而后乐此 [恽寿平]</p> <p class="ql-block">壮心剖出酬知已 [方亨咸]</p> <p class="ql-block">暂住蓬莱 [张瑞图]</p> <p class="ql-block">与山水传神 [项圣谟]</p> <p class="ql-block">右将骑</p> <p class="ql-block">幽居不用名 [汪 泓]</p> <p class="ql-block">以笔墨作佛事 [王原祁]</p> <p class="ql-block">自问心如何 [归昌世]</p> <p class="ql-block">捕风捉影 [杨 晋]</p> <p class="ql-block">碧落无云称鹤心 [杨 晋]</p> <p class="ql-block">彬彬在野 [项圣谟]</p> <p class="ql-block">笔禅墨韵 [胡正言]</p> <p class="ql-block">包山真意 [祝允明]</p> <p class="ql-block">班氏空丞印 [赵 游]</p> <p class="ql-block">白云大隐 [戴明说]</p> <p class="ql-block">要知天道酬勤 [齐白石]</p> <p class="ql-block">鲁班门下 [齐白石]</p>