崔涂 ‍孤雁

Qiao daifu

<p class="ql-block">独与欲换</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px; color:rgb(21, 100, 250);">崔涂 </b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">孤雁</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;"> </span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">几行归塞尽,念尔独何之。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">暮雨相呼失,寒塘欲下迟。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">渚云低暗渡,关月冷相随。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">未必逢矰繳,孤飛自可疑。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><i>念尔独何之?</i></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(25, 25, 25);">雁照美图都是</span><span style="font-size:20px; color:rgb(25, 25, 25);">老徐美友</span><span style="color:rgb(25, 25, 25);">馈赠的🌹🌹🌹</span></p> <p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px; color:rgb(57, 181, 74);">欣赏</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:20px; color:rgb(21, 100, 250);">小樵</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">1 孤雁</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">从苏武牧羊的故事开始,“大雁传书”就成了一个广泛流传的动人传说。流落他乡,天高地远的孤独人儿仰望天边的大雁,多少可以通过幻想,缓解一下愁思。而大雁也就因此成为人世情怀的一个常用的寄托。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">沿着这个思路,“大雁传书”更被高度升华成一种忠信精神。体现在诗歌中的范例有,</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">“天寒稻粱少,万里孤难进。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">不惜充君庖,为带边城信。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">(北宋鲍当,孤雁)”</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">孤雁,冒着风险,忍着饥寒,不辞万里孤飞,因为身上带着寄往边城的书信。鲍当的上司此前总看他不顺眼,读到这首小诗之后,顿时变为尊敬。鲍当因此得了一个昵称,“鲍孤雁”。 </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">鲍诗虽然寄托了高尚的情怀,同时也开启了一个新的视角。要想传书,把信绑缚于雁脚,大雁势必离群,而成为孤雁。对于雁,离群孤飞,按照人的思路,却是一个大不幸。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">元好问甚至曾经见识过孤雁殉情。双飞雁一只被人捕杀,另一只成为孤雁而不愿独生,自坠而殉情。为此,元好问修建了一座雁丘,题诗曰,“问世间,情为何物,直教生死相许?天南地北双飞客,老翅几回寒暑?”</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">这几句酣畅的句子让金庸大侠给引入武侠小说,“孤雁”便又代表了流传大江南北的神仙情种。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">但是,孤雁在人心目中的最基本形象还是孤单,飘零,无依无靠,代表着可怜。为此,杜甫咏《孤雁》:</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">“孤雁不饮啄,飞鸣声念群。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">谁怜一片影,相失万重云?</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">望尽似犹见,哀多如更闻。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">野鸦无意绪,鸣噪自纷纷。”</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">到了崔涂的晚唐时代,杜甫的诗名已经大到封圣。崔涂敢以同题咏物,称得上知难而进,却难以避免的笼罩在先入为主的偏见与阴影之下。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">实际上也确实遭遇诋毁,说得比较狠的有:尝爱崔涂《孤雁》诗云:“几行归塞尽,念尔独何之”。又使读老杜“孤雁不饮啄”者,然后知崔涂之无奇。 (宋·范温《潜溪诗眼》)</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">元朝方回《瀛奎律髓》里面更进一步:老杜云:“谁怜一片影,相失万重云。”崔涂:“暮雨相呼疾,寒塘欲下迟。”亦有味,而不及老杜之万钧力也。为江湖孤客者,当以此尾句观之。 </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">显然,即使后人欣赏评诗,见解层次也可以相去甚远。到了蘅塘退士的《唐诗三百首》,毫不犹豫的选择了崔涂的《孤雁》。杜甫有好几首五律得以入选《唐诗三百首》,他的《孤雁》却根本未予考虑。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"></span></p> <p class="ql-block">孤飞自可疑</p> <p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="color:rgb(57, 181, 74); font-size:22px;">2 逐句欣赏</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="color:rgb(237, 35, 8); font-size:20px;">“几行归塞尽,念尔独何之?“</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">多数的咏雁作品都是选大雁南飞为切入点。南飞发生在秋季,萧瑟秋寒更容易触发思乡愁绪,因为在人们的潜意识里,假定温暖的南方是大雁的家乡。崔涂诗开头就是“几行归塞”,不仅开门见山点出来大雁是在北飞,诗中季节应该是春天,而且“归”字暗示的意思,北方才是大雁的家乡。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">即便在回家的路上,落单孤飞仍然让人惦念。诗一开头就不显山露水的突出了“孤”。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="color:rgb(237, 35, 8); font-size:22px;">“暮雨相呼失,寒塘欲下迟。“</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">孤雁为什么引起人的惦念?诗中用这两句自然的转入了对“孤”雁的描述。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">对于这一联,纪晓岚有评论:“相呼”则不孤矣,三句有病。“寒塘”句不言孤而是孤,不言雁而是雁,此为句外传神。许印芳试图纠正:孤雁乃失偶之雁,而未尝无群,“相呼”者呼其群也。晓岚訾之,非是。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">不知道这两位夫子的讨论是在纠缠什么,诗里明明很清楚的说,“相呼失”,孤雁离群,“失”去了同伴的相互呼应。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">暮雨与寒塘都是在试图渲染气氛,衬托“孤”的凄凉。其实,既然大雁北归,时为春季,水塘的特征不应该是寒。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">这一联的生动之处在于“欲下迟”。迟,迟疑。雁栖总在水畔,因此天将暮时试图落在塘边。心中有方向,有目标,可动作却仍然迟疑忧郁,因为没有群伴,因为“孤”。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="color:rgb(237, 35, 8); font-size:22px;"> “渚云低暗度,关月冷相随”</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">不敢落下,又知道天色已暮,必需寻个宿处。这两句写的是孤雁在池塘上空低飞徘徊。对于孤雁之惹人可怜自然更进了一步。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">所以,蘅塘退士特别在中间四句下面加注,四句二十层。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="color:rgb(237, 35, 8); font-size:22px;">“未必逢矰繳,孤飞自可疑”</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">从整首诗结构与诗意发展上看,首联引出“念”;中间四句铺开解释可念之处何在;尾联总结,还是归结在“念”。念,作者对孤雁的惦念。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">矰,读“增”,带着丝索的箭,专为扑鸟。繳,就是箭尾的丝索。特别注意,繳,是多音字,在这里读“卓”,而不是“脚”。好多诗词爱好者费很大心思摄制的视频里都念错了,白白的使作品的可信度大打折扣。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"></span></p> <p class="ql-block">寒塘欲下迟</p> <p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b style="color:rgb(237, 35, 8); font-size:22px;">3 评论</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;"> </span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">李白在黄鹤楼上读到崔灏,大为感动,也想同题赋诗,却完全失败。崔涂写孤雁在杜甫之后,而且不仅题目相同,想表达的方向(即描述孤独),也是完全一致。因此,崔涂创作的困难更大,而且免不了会被人拿来与杜甫对比。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">崔涂没有像李白那样从试图模仿入手,完全撇开杜甫诗,自己写自己的。崔杜两首《孤雁》的确差别很大,意境文采都不在一个层级。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">孰为优略?</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">只要不带着先入为主的偏见,不考虑作者的名头而独立欣赏作品,高下基本一目了然。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">然而,最重要的差别还不是诗词文采,而在于思想境界。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">杜甫咏孤雁,是在自比,落点是悲自己,希望有谁会来(给自己)提供可怜与帮助。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">崔涂咏孤雁就是在咏雁,落点在悲孤雁,表达的是自己对身外事物,雁,的同情。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">“不以物喜,不以己悲。”这是“先天下之忧而忧,后天下之乐而乐”的基本前提。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p> <p class="ql-block">崔涂 孤雁</p><p class="ql-block">其一</p><p class="ql-block">湘浦离应晚,边城去已孤。</p><p class="ql-block">如何万里计,只在一枝芦。</p><p class="ql-block">迥起波摇楚,寒栖月映蒲。</p><p class="ql-block">不知天畔侣,何处下平芜?</p><p class="ql-block">其二</p><p class="ql-block">几行归塞尽,念尔独何之。</p><p class="ql-block">暮雨相呼失,寒塘欲下迟。</p><p class="ql-block">渚云低暗度,关月冷相随。</p><p class="ql-block">未必逢矰缴,孤飞自可疑。</p> <p class="ql-block">元好问 摸鱼儿 孤雁</p><p class="ql-block">恨人间、情是何物?直教生死相许。天南地北双飞客,老翅几回寒暑?欢乐趣,离别苦,是中更有痴儿女。君应有语:渺万里层云,千山暮景,只影为谁去?</p><p class="ql-block">横汾路,寂寞当年箫鼓,荒烟依旧平楚。招魂楚些何嗟及,山鬼自啼风雨。天也妒,未信与、莺儿燕子俱黄土。千秋万古,为留待骚人,狂歌痛饮,来访雁丘处。</p>

孤雁

崔涂

大雁

杜甫

归塞

独何

相呼

孤飞

几行

尽念尔