<p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">【民国癸酉《新平县志》平甸河(简版)】</b></p><p class="ql-block">平甸河<span style="font-size:15px;">(县</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">城近</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">南</span><span style="font-size:15px;">最大河水)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">源出磨盘山</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">会</span><u style="font-size:15px;">他拉诸水</u><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*他拉河、宁河、清水河)</span><span style="font-size:15px;">,北流</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">经团山左,又北流,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">左会</span><b style="font-size:15px;"><u>青龙水</u></b><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*乙本甲河)</span><span style="font-size:15px;">,又北流</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">至者甸冈</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*黄坡头)</span><span style="font-size:15px;">,东流</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">曰襟带河,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">北纳</span><b style="font-size:15px;"><u>洪本泉</u></b><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*土官箐又称小河)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">绕县南,东流</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">至马密</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(马命)</span><span style="font-size:15px;">,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">南纳迭戞</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*斗戛)</span><span style="font-size:15px;">箐水,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">经大观塘、瑞莺塘,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">纳头道箐</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*梅子箐)</span><span style="font-size:15px;">、大箐哨</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*大哨箐)</span><span style="font-size:15px;">、得勒箐</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*大黑箐)</span><span style="font-size:15px;">诸水,东南流</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">至</span><u style="font-size:15px;">洒树衣</u><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*洒树衣-勒达-</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">岔河</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">与亚泥河(县</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">东</span><span style="font-size:15px;">最大河水)会</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*实汇于岔河)</span><span style="font-size:15px;">,*东流</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">(会)</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">(*土主河、)</span><span style="font-size:15px;">母租鲁河</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*拉咩河)</span><span style="font-size:15px; color:rgb(1, 1, 1);">水</span><span style="font-size:15px;">,又东南流,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">右纳</span><b style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);"><u>膏</u></b><b style="font-size:15px;"><u>梁冲</u></b><span style="font-size:15px;">河水。又东南流</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">至大开门</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">为大开门河,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">右纳</span><b style="font-size:15px;"><u>锅厂河</u></b><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">(*、十里牌河</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">即扬武河</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">)</span><span style="font-size:15px;">水,又东流</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">经鲁魁山北麓,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">北纳</span><b style="font-size:15px;"><u>甘棠河</u></b><span style="font-size:15px;">水,又东南流</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">绕鲁魁山麓,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">入石屏县界</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">纳</span><u style="font-size:15px;">白花竜</u><span style="font-size:15px;">水</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*又称得边河)</span><span style="font-size:15px;">,又</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">绕鲁奎山南,西流</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">入元江界</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">为龟枢</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(*又称归处)</span><span style="font-size:15px;">河,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">右纳</span><b style="font-size:15px;"><u>籐子箐</u></b><span style="font-size:15px;">水。</span></p> <p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">【对照:道光《新平县志》诸水•平甸河】</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">平甸河 源出磨盘山,当县南五十里,会上、中、下他拉诸水,北流经团山左,又北流,左会青龙水</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(#青龙水,源出分水岭,东合大小方达诸水,东流至纳溪青龙克一名青龙坎,入平甸河)</span><span style="font-size:15px;">,又北流至者甸岗,折东流,曰襟带河。至县西关外,北纳洪本泉</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(#洪本泉,源出县西三台山顶,南流入襟带河)</span><span style="font-size:15px;">,绕县南,东南流经太平桥、大观塘、瑞莺塘,纳头道箐、大箐哨、得勒箐诸水,东南至洒树衣会亚泥河。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">又东南流,右纳膏梁冲河水。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(128, 128, 128); font-size:15px;">#高梁冲河 源出膏梁冲山中,有二源,至高梁冲而合,东流合母苴鲁河水,东入亚泥河。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">又南流至大开门,折东流,西南纳锅厂河水。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(128, 128, 128); font-size:15px;">#锅厂河 在县东南九十里,源出扬武黑山,东北流,合赵密米克诸处水,东北入大开门河。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">又东流,经鲁魁山北麓,北纳甘棠河水。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">#甘棠河 源出易门、南安界上山中,北与丁癸江隔山,流经嶍峨青龙寨,又南流经怕念乡(俗名化念乡)为怕念河,又南流,至甘棠,纳罗吕乡水,为甘棠河,</span><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">(#罗吕乡水,源出羊毛冲、牛尾冲、化皮冲,合流南经罗吕,又南至甘棠,入怕念河)</span><span style="font-size:15px;">南流入大开门河。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">东南绕鲁魁山麓,入石屏县界,纳白花竜水,又绕鲁魁山南,西流入元江界,为龟枢河(俗名归处河),右纳籐子箐水。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(128, 128, 128); font-size:15px;">#籐子箐 在扬武南,东流入归处河,为元新分界处。</span></p> <p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">【对照:1993《新平县志》河流】</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">平甸河 又名新平河,主源他拉河,源于磨盘山主峰西麓,从南往北,汇克河、清水河进人平甸坝子,再汇乙本甲河,东流至亚尼,与亚尼河汇合,纳毛木树河、土主河、高梁冲河,赵米克河及十里牌河,至大开门汇化念、罗吕二河,流归龟枢河,全长约60公里。原为常流河,七十年代后,上游森林逐年减少,春末夏初已出现枯竭现象。</span></p> <p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">【对照•上轮市志记述】</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">新平县</span><b style="font-size:15px;">新平河</b><span style="font-size:15px;">,又名</span><b style="font-size:15px;">平甸河</b><span style="font-size:15px;">,属元江二级支流。发源于新平县磨盘山</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">朵舍宗村附近</span><span style="font-size:15px;">,自南向北流经他拉、古城转西向东贯穿新平县城后注入平甸河水库,经水库调泄后流经亚尼村称</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">洒树衣河</span><span style="font-size:15px;">,在岔河村纳入源于峨山县</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">富良棚小龙潭村</span><span style="font-size:15px;">的</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">亚尼河</span><span style="font-size:15px;">,两河汇合后自北向东流纳入源于新平县磨盘山南麓的高梁冲河,转自西向东流经大开门,纳入源于扬武镇龙潭的</span><b style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">十里牌河</b><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">(又称扬武河)</span><span style="font-size:15px;">后称大开门河,再向北流经扬武镇(八)分田村东面注入小河底河。据新平县麻木水文站1958—2005年48年的实测水文数据记载,新平河最大流量947立方米/秒,发生于2001年6月2日;最小流量断流,发生于1960年5月6日。流域内已建水利工程有库容2160万立方米的平甸河中型水库及团结、纳溪、他拉河、清水河、尼鲊、他克冲、亚尼、大西等8座小(一)型水库。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"></span><b style="font-size:15px;">小河底河</b><span style="font-size:15px;">,属元江的一级支流,发源于峨山县</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">甸中</span><span style="font-size:15px;">镇</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">灯桂山(俗称狗头坡山)</span><span style="font-size:15px;">南麓,自北向南流至河外,下游称</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">朵迭河</span><span style="font-size:15px;">,在麻木村注入化念水库。经水库调泄后,经化念河流至新平县扬武镇(八)分田村汇入平甸河,沿新平县、元江县、石屏县三县边缘地界向东南流,下段因河床深沉下切,两岸岩壁耸立,又有</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">石屏县诸多小河汇入,故称小河底河</span><span style="font-size:15px;">,在元江县东南边缘</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">洼垤</span><span style="font-size:15px;">的</span><span style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">车渡</span><span style="font-size:15px;">注入红河。小河底河全长194千米,流域面积3877平方千米。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">小河底河穿行于沟谷地带,局部有深涧峡谷,所纳小支流多成羽状分布,有五郎河、八抱树河、中山河等20余条小河及200余条小支流汇入,故别称三百零八度(意为道)河。流域内已建水利水电工程:化念水库,库容2318万立方米;平甸河水库,库容2160万立方米。尚有团结、纳溪、他拉河、清水河、尼鲊、他克冲、自然坝、亚尼、大西等9座小(一)型水库和小河底电站。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(128, 128, 128); font-size:15px;">——《玉溪市志(1978-2005) 上册》第二篇第四章自然资源第二节水资源(二)</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">【美篇链接】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">◎《两百年前论水篇·新平》春华秋实2023-11-10</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">*道光丁亥与民国癸酉论水文字大同小异,道光志有三五处异名信息民国志略去。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">◎《膏梁冲•新平旧志论水的一处查考》春华秋实2024-03-08</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px; color:rgb(128, 128, 128);">*道光丁亥与民国癸酉两种《新平县志》均记:“膏梁冲河。源出膏梁冲山中,有二源,至膏梁冲而合,东流合母租鲁河水入亚泥河。”末句“合母租鲁河水”表述有误,两河各自入亚泥河,并不合流。</span></p>