“八朝古都 千载京华”🔷开封古代历史文化展——开封博物馆(下)

晓笨凌(拒私聊)

<p class="ql-block">🔷接《“八朝古都 千载京华”🔶开封古代历史文化展——开封博物馆(上)</p> <p class="ql-block">🔷2️⃣展厅</p><p class="ql-block">八朝古都 千载京华</p><p class="ql-block">——开封古代历史文化展</p><p class="ql-block">宋金时期(上篇)</p> <p class="ql-block">🔷八朝古都 千载京华开封古代历史文化展</p><p class="ql-block">之(六)东京梦华</p><p class="ql-block">宋金时期(上篇)</p><p class="ql-block">公元960~1234年</p><p class="ql-block">显德七年(960年),赵匡胤发动陈桥兵变,建国号为宋,改元建隆,定都东京开封府,史称北宋。北宋王朝结束了五代十国的分裂局面,国家重新走向统一.至靖康二年(1127年),金兵攻克东京,存续了168年的北宋王朝灭亡。同年,赵构在应天府(今河南商丘)登基,建立南宋。</p><p class="ql-block">宋代的科学、文化、教育都达到了中国封建社会的顶峰,居于当时世界领先地位,对周边各国及以后各朝代,都产生了巨大、深远的影响。火药、指南针、活字印刷术三大发明,更是成为撬动人类文明进步的杠杆。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷开封府题名记碑(复制品)</p><p class="ql-block">北宋</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">🔷开封博物馆镇馆之宝③‼️</p><p class="ql-block">北宋“开封府题名记”碑</p><p class="ql-block">此碑记录了从宋太祖建隆元年(公元96年),到宋徽宗崇宁四年(公元1105年),共计146年间,历任开封府尹名录,共183人次。该碑是中国现存最早的府衙长官题名记碑,为国家一级文物。</p> <p class="ql-block">🔷原件在1️⃣4️⃣展厅</p><p class="ql-block">由于时间紧迫,没有见到原件!遗憾😔</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷“南衙”开封府</p><p class="ql-block">北宋建立后,设开封府,以开封、祥符为赤县,尉氏、陈留、雍丘等为畿县。开封府长期领有17县,位高权重。因宋太宗、宋真宗皆以开封府尹而登帝位,故以后开封府的长官只以权知府事为名了。在新旧城内,还设有17厢、134坊,作为开封府之下的两级行政管理机构。</p> <p class="ql-block">🔷开封府图(政和元年~公元1111年)</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷(六)东京梦华</p><p class="ql-block">之①三城环套 四水贯都 </p><p class="ql-block">东京城处“天下之枢”,雄踞中原,得汴、蔡等四河漕运之便,人口过百万,是全国的政治、经济、文化中心,城市规模居当时世界首位。</p> <p class="ql-block">🔷外城,里城和皇城</p><p class="ql-block">北宋东京城以皇城居中,里城、外城环绕其外,形成了外城、里城和皇城三城环套的重城格局,这种格局为元明清各代都城建设所效仿。</p><p class="ql-block">北宋东京城遗址为全国重点文物保护单位。</p> <p class="ql-block">🔷艮岳“留云峰” 太湖石</p><p class="ql-block">北宋</p> <p class="ql-block">🔷北宋东京城沙盘</p> <p class="ql-block">🔷州桥海马石壁照片</p> <p class="ql-block">🔷州桥海马石壁照片</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷东京城的河流与漕运</p><p class="ql-block">东京城是一个以水路交通为主的城市,汴河、惠民河、广济河、黄河等所构成的庞大水系,通达四方。东南的粮食、财物经漕运源源不断运抵京师,仅汴河每年运送的粮食就达600万石,可养活人口约百万,成为京城稳定、发展的基础。</p> <p class="ql-block">🔷(六)东京梦华</p><p class="ql-block">之②汴京富丽 天下无双</p><p class="ql-block">北宋东京城彻底改变了汉唐以来的里坊制度,确立了坊市合一的城市新格局。京城内外,大街小巷,店肆林立,商业贸易空前繁荣,成为“富丽甲天下”的国际性大都会。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷贸币激增</p><p class="ql-block">商品经济的空前繁荣,使宋朝货币的需求量激增,年铸币量最高时,达到铜钱五百万贯、铁钱九十万贯,成为中国历史上铸造钱币最多的朝代。</p><p class="ql-block">天圣二年(1024年),官府在四川发行了最早的纸币——交子,崇宁年间(1102~1106年),又相继发行了钱引、小钞。纸钱的出现,开启了世界货币历史的新纪元。</p> <p class="ql-block">🔷宋代钱引拓版</p><p class="ql-block">钱引拓版,原长16厘米,宽9.3厘米,上方为10收铜钱图案,下方为仓图,图中有“千斯仓”三字。版中文字为,除四川外,许于诸路州县公私从便主官,并同见钱七百七十陌流转行使。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷名瓷交汇</p><p class="ql-block">京城开封是南北名瓷荟萃的中心。耀州的青瓷,定州的白瓷,福建、吉安的黑瓷等都成为普通市民和众多茶楼酒肆的常用器皿。汝、钧、哥、官、定五大名窑所烧瓷器,成为供皇家、文土、巨商陈设使用的雅器。在朝廷对海外各国使团的“回赐”中,瓷器也是一个主要的品种。</p><p class="ql-block">宋瓷沉静素雅,不仅重视釉色之美,而且更追求釉的质地之美,创造了新的美学境界。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷宋代窑址分布图</p> <p class="ql-block">🔷绿釉刻花瓷枕</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷白釉珍珠地娃娃卧莲瓷枕</p><p class="ql-block">北宋</p> <p class="ql-block">🔷开封博物馆镇馆之宝④‼️</p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">白釉珍珠地娃娃卧莲瓷枕</span></p><p class="ql-block">登封窑烧制,白地赭石色花纹,造型灵动,工艺精湛,展现宋代瓷器美学特色。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷三彩刻花瓷枕</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷磁州窑</p><p class="ql-block">磁州窑主要分布在今河北磁县,是北方大的民间窑场、烧瓷品系繁多,以白地釉下黑花瓷最具特色、花卉图案、禽鸟游鱼、人物风景、诗词歌赋皆可入画,尤以婴戏图案最为生动。河南登封曲河窑的珍珠地划花是磁州窑系最具特色的品种之一。</p> <p class="ql-block">🔷磁州密白地黑花四系瓷罐</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷青白瓷</p><p class="ql-block">青白瓷烧造中心位于今景德镇市,其胎质洁白、细腻,外饰一层透明玻璃釉,釉内含有微量的铁元素,所以造成釉色青中有白、白中显青的特色,再加上胎体薄而透明,花纹光照见影,故也称影青、映青等。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷建窑</p><p class="ql-block">建窑位于今福建南平市,又称乌泥窑,釉色以黑为主,也有褐色、紫色,釉面多条状结晶纹,俗称“兔毫”。当时上层社会饮茶、斗茶成为风尚。北宋后期,由于建窑烧制的黑盏适于斗茶,曾一度为宫廷烧制。</p> <p class="ql-block">🔷建窑兔毫瓷碗</p><p class="ql-block">宋</p><p class="ql-block">该器高4.7厘米,口径9.9厘米,施黑釉,器物釉面光泽,毫纹向外放射,颇为美观。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷定窑</p><p class="ql-block">定窑位于今河北曲阳县,文献记载曾为宫廷烧造贡瓷。定窑以自瓷为主,胎质细薄坚致,釉色白润如粉,史称“粉定”、“白定”。器物以刻花、划花、印花为装饰,尤以印花布局严谨,层次分明。其题材以各种花卉纹最为常见,走兽、禽鸟、水波游鱼纹等次之。</p> <p class="ql-block">🔷定窑白瓷碗</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷定窑六梭白釉瓷碗</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷耀州窑</p><p class="ql-block">耀州窑位于今陕西铜川市,它作为北方青瓷的代表,曾常年烧造贡瓷供北宋宫廷使用。其釉色青中闪黄,装饰以刻花、印花为主,尤以刻花的刀锋犀利,线条流畅。题材有缠枝、折枝花卉、游鱼、飞禽等,造型生动传神。</p> <p class="ql-block">🔷宋耀州密刻花蜜碗</p><p class="ql-block">宋</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">🔷←宋耀州窑双鱼紋瓷碟</p><p class="ql-block">宋</p><p class="ql-block">→宋耀州窑印花瓷碗</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷宋耀州窑印花瓷碗</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷钧窑</p><p class="ql-block">钧窑位于今河南禹州市,北宋晚期专为宫廷烧造花盆、盆托、出戟尊等器皿。钧窑首创在还原焰中烧制铜红釉,釉色有天青、天蓝、月白、紫红等多种色调,且青中带红,红紫相映,被称为玫瑰紫、海棠红等,故有“入窑一色,出窑万彩”之说。</p> <p class="ql-block">🔷钧窑瓷执壶</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷钧窑玫瑰紫窑变瓷碗</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷开封博物馆镇馆之宝⑤‼️</p><p class="ql-block">宋•钧窑玫瑰紫窑变瓷碗</p><p class="ql-block">出土于河南禹州扒村钧窑遗址。碗口处有一大片玫瑰紫斑,是宋代钧瓷窑变的典型代表。此碗口径20厘米,底径6.5厘米,高8.2厘米。碗口微敛、深腹、圈足。胎质纯厚坚密,扣之清脆悦耳。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷汝窑</p><p class="ql-block">汝窑地处今河南宝丰县境内,北宋后期专为宫延烧造御用瓷器,称汝官窑,简称汝窑”汝窑有天青、粉青、卵青、天蓝、月白等釉色。因以玛瑙入釉,故釉色丝细腻润译,状似堆脂。器身开片密布,呈现出清静素雅的宋代审美意象。另有民窑,称临汝窑,釉色多青中闪绿,施釉稍厚。</p> <p class="ql-block">🔷① ②临汝窑瓷盘</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷③青釉瓷盘</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷④青灰釉瓷盘</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷⑤青灰釉瓷盘</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷临汝釉瓷钵</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷临汝窑瓜棱瓷罐</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷临汝窑八棱瓷洗</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷临汝窑双系瓷罐</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷临汝窑瓷盂</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷① ② ③临汝窑瓷碗</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷④ 临汝窑起筋瓷碗</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷⑤临汝窑瓷碗</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷(六)东京梦华</p><p class="ql-block">之③铜镜走入寻常百姓家</p><p class="ql-block">由于铜产量的大幅增长,铜镜成为百姓生活的寻常之物。宋代的铸镜业主要集中在长江中下游地区,以湖州最为著名。在开封有官办的铸铜写务、照子作等作坊,制造铜镜。</p><p class="ql-block">宋代的铜镜除常见的圆形、方形、亚字形、六弧葵花形外,还出现了长条形、桃形、鼎形、钟形及带柄镜等。图案题材以缠枝花草为多,纹饰纤巧,手法精细。铸有商标字号的纪名镜,是当时商业竞争的新产物。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷3️⃣号展厅</p><p class="ql-block">八朝古都 千载京华</p><p class="ql-block">——开封古代历史文化展</p><p class="ql-block">《清明上河图》专题展</p> <p class="ql-block">🔷序言</p><p class="ql-block">《清明上河图》卷,北未张挥端绘,纵24.8cm,横528cm,绢本,设色。作者生动地描绘了微宗朝前期清明节开封城繁华的世情民生,艺术性地集中概括了开封城东角门子内外、汴河两岸、虹桥上下和城门内外的繁忙景象。同时,以画言志,揭示隐藏在北宋都城内外的社会痼疾,借此劝谏徽宗。该卷堪称北未社会风貌的“百科全图”也是世界上最早表现节令的风俗画。</p> <p class="ql-block">🔷东京城区河流示意图</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷4️⃣展厅</p><p class="ql-block">八朝古都 千载京华</p><p class="ql-block">——开封古代历史文化展</p><p class="ql-block">宋金时期(下篇)</p> <p class="ql-block">🔷八朝古都 千载京华</p><p class="ql-block">——开封古代历史文化展</p><p class="ql-block">之(七)东京梦华</p><p class="ql-block">宋金时期(下篇)(公元960~1234年)</p><p class="ql-block">显德七年(960年),赵匡胤发动陈桥兵变,建国号为宋,改元建隆,定都东京开封府,史称北宋。北宋王朝结束了五代十国的分裂局面,国家重新走向统一。至靖康二年(1127年),金兵攻克东京,存续了168年的北宋王朝灭亡。同年,赵构在应天府(今河南商丘)登基,建立南宋。</p><p class="ql-block">宋代的科学、文化、教育都达到了中国封建社会的顶峰,居于当时世界的领先地位,对周边各国及以后各朝代,都产生了巨大、深远的影响。火药、指南针、活字印刷术三大发明,更是成为撬动人类文明进步的杠杆。</p> <p class="ql-block">🔷(七)东京梦华</p><p class="ql-block">之①人文荟萃 异彩纷呈</p><p class="ql-block">宋代文化在对前代文化继承与吸收的基础上推陈出新,是中国历史上一个承前启后的重要时代。多元并存的兼容精神、积极实用的经世理念、中庸内省的理性态度,造就了宋代文化的含蓄与精致。其诗有远致、画有逸品、书有韵味,呈现出流派纷呈、大师迭出、各臻其妙的盛世人文奇观,对中国乃至世界文化产生重要的影响。</p> <p class="ql-block">🔷宋代文学</p><p class="ql-block">赵宋王朝推行“重文抑武”的 右文政策,以任用文士为宗,开科举、兴学庠,造就了许多集文豪与官僚于一身的文学大家,使宋代诗词文赋空前繁荣。随着城市工商业的发展,市民阶层的壮大,市民文学应运而生。话本、戏曲成为大众喜爱的新的文艺形式。京师开封,为这些士大夫和平民的文学家提供了一个广阔的创作舞台,他们在这里或慷慨悲歌、或浅吟低唱、或针砭时弊、或笑谈人生,书写了中华文明史上绚丽多彩的一页。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷宋代书画</p><p class="ql-block">宋代书画推陈出新,风韵格调、流派工法,彬蔚大备。作品多用以寄情遣性,讲求意趣和神韵,强调个人情感的自由抒发、结构的自由变化,表现出一种自由豪放、天真烂漫的风格。院体画的写实工致、严谨典雅,文人画的品格超逸、意境清远,书法的笔情墨趣、自然天成,造就了中国艺术史上的黄金时代。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷《瑞鹤图》轴(复制品)</p><p class="ql-block">北宋 赵佶绘</p><p class="ql-block">绢本,设色,画心尺寸纵51cm,橫138cm</p><p class="ql-block">辽宁省博物馆藏</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷大晟编钟</p><p class="ql-block">崇宁三年(1104年),宋徽宗下旨仿照春秋时期宋公戌钟式样铸大晟编钟,至四年(1105年)铸成,计12编,每编28枚,有正E声12枚,中声12枚,清声4枚,共336枚。徽宗为此设立“大晟府”,重制新乐,颁行天下。由铸造编钟而新修订的大晟音律,成为以后元明清各代国家的标准音律。北宋灭亡后,大晟编钟多被金兵掳掠。现存30余枚,散于世界各地。</p> <p class="ql-block">🔷“大晟夷则”铜编钟</p><p class="ql-block">北宋</p> <p class="ql-block">🔷开封博物馆镇馆之宝⑥‼️</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷宋代太学与二体石经</p><p class="ql-block">庆历四年(1044年),仁宗创立太学于锡庆院,位于外城御街东侧。初设时仅有太学生</p><p class="ql-block">200人,招收八品以下官僚子弟及平民百姓之优异者。太学实行三舍法,至徽宗崇宁元年(1102年)扩增为上舍生200人,内舍生600人。又于城南创辟雍作为太学之外学,扩增外舍生3000人。十数年间,太学生中进士者达300余人。实际上,太学已取代了国子学最高学府的地位。</p> <p class="ql-block">🔷二体石经《孝经》残石</p><p class="ql-block">北宋</p> <p class="ql-block">🔷🔷二体石经《尚书》残石</p><p class="ql-block">北宋</p> <p class="ql-block">🔷二体石经《礼记》残石</p><p class="ql-block">北宋</p> <p class="ql-block">🔷二体石经《周易》残石</p><p class="ql-block">北宋</p> <p class="ql-block">🔷二体石经《周易》残石</p><p class="ql-block">北宋</p> <p class="ql-block">🔷佛教与酸塔建筑艺术</p><p class="ql-block">开封城内,现遗存有开宝寺塔和兴慈寺塔两座砖塔,均是宋仿木结构楼阁式塔的代表。</p><p class="ql-block">两塔轮廓挺拔,俊伟壮观,塔身满镶佛像砖及其它纹饰,雕工精美,形象生动,是研究宋代佛教艺术不可多得的实例。塔内的石刻题记也是书法艺术瑰宝。</p> <p class="ql-block">🔷开宝寺塔</p> <p class="ql-block">🔷兴慈塔</p> <p class="ql-block">🔷(七)东京梦华</p><p class="ql-block">之②东京沙华 绮丽都市</p><p class="ql-block">在东京城内,出现了被称为坊郭户的城市市民,他们人口众多,五方杂处,面街而居,是工商业繁荣的主体,也是市民文化的创造者和追随者。听曲、观剧、蹴鞠、捶丸等,逐渐成为他们休闲生活的一部分。特别是以娱乐为目的的商业性演出场所—瓦子勾栏的出现,象征着市民文化的兴起,在中国城市发展史上有着转折性的意义。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷浮雕吹笛人物陶砖</p><p class="ql-block">宋</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷(七)东京梦华</p><p class="ql-block">之③八荒租辏 万国咸通</p><p class="ql-block">北宋定都东京以后,陆上丝绸之路并未因战乱的影响而断绝,而海上丝绸之路已经超越前代成为中外贸易的主流。来自亚洲各国乃至欧洲的使团、商队首先来到沿海各港口,再辗转到达开封。开封作为海上丝绸之路与陆上丝绸之路的连接点,代替了长安、洛阳的地位,成为中国国内各族和亚洲各国经济文化交流的中心。</p> <p class="ql-block">🔷东京城驿馆位置示意图</p> <p class="ql-block">🔷外事机袀的设置</p><p class="ql-block">北宋政府对辽、金,西夏、高丽,大理、于阗、回鹘等民族政权及其他海外诸国,采取了区别对待、分而治之的外交策略,并由不同的机构分别处理与各国交往的事务。在中央政府中,主管外交的机构有枢密院、礼部主客司、鸿胪寺;从事外交事务机构有国信所、客省、四方馆、閤门司;参与外事接待的馆驿有都亭驿等。</p> <p class="ql-block">🔷陆上丝绸之路</p><p class="ql-block">由于西夏政权的崛起,使宋朝邁过河西走廊与大食诸国及西北各民族政权的经济文化交流受到了一定的影响,但是,通往青唐、手间的贸易之路并未断绝,中继贸易成为这一时期中外陆路交往的主要形式,北宋与辽、金。西夏等政权的政、商往来,也是当时丝绸之路之上,复杂民族关系与国际关系的一部分。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷绿釉荷叶口瓷缸</p><p class="ql-block">辽</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷《回銮碑》拓片</p><p class="ql-block">碑存河南濮阳县城御井街</p> <p class="ql-block">🔷海上丝绸之路</p><p class="ql-block">宋朝不仅与东亚、东南亚、南亚各国往来密切,还与远在西亚的大食(阿拉伯诸国)、拂杯(东罗马帝国)经贸、文化交流频繁,其贸易范围更远及非洲东海岸。通过这条海上丝绸之路,中国的瓷器、丝绸、茶叶运往世界各地,而各国的香药、象牙、珠宝也运往中国。各国的使团、商队除在沿海的港口交易外,主要沿汴河等水路而达东京,通过“贡赐”形式,完成与中原的贸易往来。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷(七)东京梦华</p><p class="ql-block">之④靖康之难 士族南迁</p><p class="ql-block">两宋之际,为躲避战乱,中原大批士绅、平民渡江南下者达数百万之众。他们历尽艰辛,迁徙到了苏、浙及闽、粤、赣等地,其中有不少世居开封的名门望族,是中原文献的主要传播者和文化的传承人。南迁的士民在东、南各地逐渐定居下来,他们当中的许多人成为了客家先民。</p> <p class="ql-block">🔷←“虎翼右第一军第三指挥第四都记”铜印</p><p class="ql-block">北宋</p><p class="ql-block">→“神卫右第一军第二指挥第四都朱记”铜印</p><p class="ql-block">北宋</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷(七)东京梦华</p><p class="ql-block">之⑤金室南汪 移都汴京</p><p class="ql-block">金代,开封称汴京、南京,成为陪都。贞祐二年(1214年),金宣宗为避蒙古军队的锋芒,正式从中都燕京迁都于此。天兴二年(1233年),开封被蒙古军队占领,建都近20年。</p> <p class="ql-block">🔷金代开封城的营建与布局</p><p class="ql-block">宋、金之际的战乱,使开封城遭受了严重的破坏,金完颜亮称帝期间(1149~1161年),为迁都开封,曾对宫城进行了大规模重建,金宣宗为加强开封的城防,重点修建了子城(里城),并将南、北城墙向外扩展,基本奠定了明清开封城的基础。</p> <p class="ql-block">🔷↑ ←“当字副统之印”铜印</p><p class="ql-block">金</p><p class="ql-block">↑ →“第拾九万户印”铜印</p><p class="ql-block">金</p><p class="ql-block">↓ ←“付总领”铜印</p><p class="ql-block">金</p><p class="ql-block">↓ →“都统之印”铜印</p><p class="ql-block">金</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷↑ ←虎形瓷枕</p><p class="ql-block">金</p><p class="ql-block">↑ →黑釉瓷暖壶</p><p class="ql-block">金</p><p class="ql-block">↓ ←白釉红绿彩瓷碗</p><p class="ql-block">金</p><p class="ql-block">↓ ← →黑釉鹧鸪瓷碗</p><p class="ql-block">金</p><p class="ql-block">↓ →白地黑花瓷罐</p><p class="ql-block">金</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷褐釉鸡腿瓷瓶</p><p class="ql-block">金</p> <p class="ql-block">🔷金代科举与女真进士题名碑</p><p class="ql-block">金代的科举分为乡试、府试、省试和御试(殿试)四级。金世宗为保持女真民族的特点,于金大定十一年(1171年)专设女真进士科,考中者力“女真进士”或“策论进士”。金代一朝共举行过四十余次科举考试,取士达万余人。金宣宗迁都南京(开封)后,也在这里开科取士。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷辽、宋、西夏、金、元立国时间一览</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷5️⃣展厅</p><p class="ql-block">八朝古都 千载京华</p><p class="ql-block">——开封古代历史文化展</p><p class="ql-block">元明清时期</p> <p class="ql-block">🔷八朝古都 千载京华</p><p class="ql-block">——开封古代历史文化展</p><p class="ql-block">之(八)中原首府</p><p class="ql-block">元明清时期</p><p class="ql-block">1271~1912年</p><p class="ql-block">元代设河南江北行中书省和汴梁路,开封为省、路治所。至此,开封由全国的中心城市降为中原省会。明洪武元年(1368年),改汴梁路为开封府。洪武十一年(1378年),朱元璋封其第五子朱橚为周王,封藩开封,朱橚在宋金故官基址上营建了周王府。清代开封为省会所在地。</p> <p class="ql-block">🔷(八)中原首府</p><p class="ql-block">之①中原坚城 藩府重镇</p><p class="ql-block">元代河南江北行中书省,统辖北起黄河、南至长江、东至大海、西到河南灵宝的大片土地,省会开封成为中原第一重镇。洪武元年(1368年),朱元璋派大将徐达攻取汴梁后,对开封城进行了大规模的重建。洪武十一年(1378年)封五子朱橚为周王,建藩于此地。开封城墙历经多次的修复和加固,有“中原坚城”之美誉。</p> <p class="ql-block">🔷汴梁立省</p><p class="ql-block">元初,开封沿袭金朝旧制,仍为南京路。至元二十五年(1288年)改南京路为汴梁路,开封称汴梁自此而始。至元二十七年(1290年)修筑汴梁城,至元二十八年(1291年)以汴梁为省会。至正十七年(1357年),元将泰木花为防红巾军攻城,将汴梁城13座城门只留5座,以通往来,余8门俱塞,这种城门格局为明清时期修筑开封城墙时所继承。</p> <p class="ql-block">🔷元代河南江北行省辖域表</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷龙风国都</p><p class="ql-block">元朝末年,以刘福通为首的红巾军发动起义,于至正十五年(1355年)在毫州建立“大宋”政权,年号“龙凤”。至正十八年(1358年),红巾军攻占汴梁,并迂都于此。至正十九年七月(1359年)汴梁失守,龙凤,政权于至正二十六年(1366年)终结。</p> <p class="ql-block">🔷河南省治</p><p class="ql-block">洪武元年(1368年),明王朝在河南置中书分省,治所开封,并重建开封城,改土城为砖城,即今日开封砖城前身。洪武二年(1369年)改分省为河南等处行中书省,总揽一省军、政、司法大权。洪武九年(1376年)改为河南承宣布政使司。</p> <p class="ql-block">🔷河南承宣布政使司辖各府州县设置情况简表</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷永乐青花缠枝莲瓷盘</p><p class="ql-block">明 永乐(1403~1424)</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷鎏金龙凤铜薰炉</p><p class="ql-block">明</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷宣德青花缠枝莲纹瓷盘</p><p class="ql-block">明</p> <p class="ql-block">🔷开封博物馆镇馆之宝⑦‼️</p><p class="ql-block">宣德青花缠枝莲纹瓷盘</p><p class="ql-block">该盘侈口折沿、腹部微曲,平底,口沿饰波浪纹,盘内底和外壁饰缠枝莲纹,底部无釉并有火石红痕。该盘青花料是从伊斯兰地区进口的“苏麻离青”,有进口青料“晕散”特点,其色调浓郁,釉面肥厚莹润,为明代宣德青花器中的代表作。</p> <p class="ql-block">🔷康熙五彩十二月花神杯</p><p class="ql-block">康熙款五彩十二月花神瓷杯</p><p class="ql-block">清 康熙(1662~1722)</p><p class="ql-block">Qing Dynasty, Kangxi Period (AD1662 - AD1722)</p><p class="ql-block">此套杯沩十二只压手酒杯,其大小、形制相同,胎质乳白,器薄如纸,为脱胎瓷,每只杯子仅重二十多克,图足内有“大清康熙年制” 青花六字楷书款。器外壁用十二个月中不同花卉来装饰,并配以相应诗句,后附“赏”字方印。</p><p class="ql-block">十二月花神杯花卉与题诗</p><p class="ql-block">水仙花 </p><p class="ql-block">春风弄玉来清书,夜月凌波上大堤。</p><p class="ql-block">迎春花 </p><p class="ql-block">金英翠萼带春寒,黄色花中有几般。</p><p class="ql-block">桃花</p><p class="ql-block">风花新社燕,时节旧春浓。</p><p class="ql-block">牡丹花 </p><p class="ql-block">晓艳远分金掌露,暮香深惹玉堂风。</p><p class="ql-block">石榴花 </p><p class="ql-block">露色珠帘映,香风粉壁遮。</p><p class="ql-block">荷花 </p><p class="ql-block">根是泥中玉,心承露下珠。</p><p class="ql-block">兰花</p><p class="ql-block">广殿轻香发,高台远吹吟。</p><p class="ql-block">桂花</p><p class="ql-block">枝生无限月,花满自然秋。</p><p class="ql-block">菊花</p><p class="ql-block">千载白衣酒,一生青女香。</p><p class="ql-block">芙蓉花 </p><p class="ql-block">清香和宿雨,佳色出晴烟。</p><p class="ql-block">月季花 </p><p class="ql-block">不随千种尽,独放一年红。</p><p class="ql-block">梅花</p><p class="ql-block">素花雪凝树,清香风满枝。</p> <p class="ql-block">🔷开封博物馆镇馆之宝⑧‼️</p><p class="ql-block">清康熙五彩十二月花神杯</p><p class="ql-block">这套12只花神杯,胎质乳白,器薄如纸。其外壁分别用一年12个月中不同的花卉来装饰,以水仙花开始,然后依次为迎春花、桃花、牡丹花、石榴花、荷花、兰花、桂花、菊花、芙蓉花、月季花和梅花,并配以相应的诗句。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷周府建藩</p><p class="ql-block">明朝建立后,明太祖分封子侄于各战略要地为藩王,以夹辅皇室。洪武十四年(1381年),朱橚就藩于开封,并在宋金故宫的旧址上建周王府。周王子孙世代相藩,在开封形成了一个庞大的“周藩〞系统。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷真武大帝 铜像</p><p class="ql-block">明</p> <p class="ql-block">🔷清开封府</p><p class="ql-block">清代,开封为河南省省会和开封府治。康熙元年(1662年),在明城废墟上重建开封城,“各门营建,一如旧制”。道光二十一年(1841年),黄河决口淹没城池,次年重修开封城,即今开封之城墙。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷(八)中原首府</p><p class="ql-block">之②商业重镇 文化名城</p><p class="ql-block">明清时期,开封城市工商业蓬勃发展,城内店铺林立,庙会熙攘,商业会馆鳞次栉比;贡院痒序之教勃兴,文士云集,斯文盛矣。开封成为全国商贸集散和文化融汇的名城重镇。</p> <p class="ql-block">🔷聚华街市</p><p class="ql-block">在明王朝治下的200多年中,开封城商贸兴隆,城中大街小巷商 比肩而立,“有天下客商堆积杂货等物,每日拥塞不断。各街酒馆,坐客满堂,清唱取乐,二更方散”。绝大多数都是国绕着周王府及其生活的需要所开设。</p> <p class="ql-block">🔷朱仙名镇</p><p class="ql-block">元明清时期,由于贾鲁河的开通,朱仙镇河道四通八达,商品流通往来不绝。从交易量上看,粮食和盐是最大宗货物,其它还有布匹、珠宝首饰、皮毛、金属器皿、陶瓷、茶、海味等。</p> <p class="ql-block">🔷商业会馆</p><p class="ql-block">各方客商为方便经营,以地域为单位,在开封广建会馆。康熙年间,浙江商人在此修建第一家会馆。清代中叶各地商帮在开封所建的会馆逐渐增多,遍布50余条街巷,房舍100余处,共60余家。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷河南铜元局</p><p class="ql-block">清光绪三十年(1904年),河南巡抚陈夔龙在开封创办河南铜元局。地址在原开封机械厂旧址。同年九月,铜元局始铸”光绪元宝”当制钱十文。光绪三十二年(1906年)改铸”大满铜市'当制钱十文,1933年因铜料断绝而撤销。</p><p class="ql-block">🔷大清银行开封分行</p><p class="ql-block">光绪三十四年(1908年)七月,清廷正式创立大清银行,设总行于北京,井在全国商业繁荣的地方建分行,宣统元年(1909年)二月,大清银行开封分行正式成立,在今鱼池沿街、宜统三年(1911年)十二月,开封分行移入西大街路北新址营业。</p> <p class="ql-block">🔷开封府学</p><p class="ql-block">开封府学是清代开封府官办教育机构,主管府级地方教育事务。府学将学习儒家经典的学校与祭祀孔子的机构结合在一起,学庙合一,称作孔庙、文庙。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷河南贡院</p><p class="ql-block">贡院是设在省城举行乡试的场所。明初设河南贡院于周王府巨盈库,有号舍3600间,明未毁于大水。</p><p class="ql-block">清顺治十六年(1659年)在明代周王府旧址上重建,院内号舍5000多间,雍正九年(1731年)院址迁往开封城东北间的上方寺内(今河南大学),规模护大,号舍增至11856间,道光二十一年(1841年)黄河决口,大水围城,贡院房舍的砖瓦等材料披充作防洪物资、翌年,重修贡院。</p><p class="ql-block">1912年,河南留学欧美预备学校在贡院旧址创建,后在此基础上建立了今河南大学。</p> <p class="ql-block">🔷我国古代科举考试的终结</p><p class="ql-block">由于北京顺天贡院被八国联军烧毁,清光绪二十九年(1903年)和三十年(1904年)全国会试改在开封河南贡院举行,是为中国历史上最后的科举考试。清光绪三十一年(1905年),科举制度被废除,历经一千三百余年的科举制度在开封画上句号。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷全真派</p><p class="ql-block">金大定九年(1169年),全真派创始人王喆(王重阳)与其弟子来开封传教。次年,王喆逝于开封,后人建重阳观作力纪念,金末,重阳观废。元太宗年间(1229-1241年),栖云真人王志谨和洞阳真人徐志根先后主持在旧日址上重建道观。元世祖时建成“大朝元万寿宫”,此宫是全真派的重要基地之一。明洪武六年(1373年),改为延庆观,现仅存三清殿玉皇阁。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷(八)中原首府</p><p class="ql-block">之③铁犀镇水 功存河浴</p><p class="ql-block">开封因黄河积淀了数千年文明,也因屡遭水患,数度衰落,旋又崛起。黄河成为开封城市之血脉,铸就了开封人不屈不挠的品格,也成就了八朝古都的繁荣与辉煌。</p><p class="ql-block">北宋之前黄河以利著称,元明清期间以害闻名,屹立在黄河附近的镇河铁犀是开封城迭遭水患的历史见证,而历代治河名臣的事迹也被载入史册,功存河洛。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷筑堤御水 名垂千秋</p><p class="ql-block">在与黄河水患的斗争中,元明清时期涌现了不少杰出的治河功臣,他们因时因地制宜,提出了较为科学的治河措施,取得了显著的治河业绩,造福了中原大地的黎民百姓。</p> <p class="ql-block">🔷开封周这黄河决溢流向示意图</p> <p class="ql-block">🔷治水功臣表</p> <p class="ql-block">🔷6️⃣展厅</p><p class="ql-block">八朝古都 千载京华</p><p class="ql-block">———开封古代历史文化展</p><p class="ql-block">开封记忆~近现代社会生活展</p> <p class="ql-block">🔷近现代开封的交通</p><p class="ql-block">近现代开封的铁路和公路修建领先于全省。汴洛(开封至洛阳)铁路是陇海铁路的先声,该段铁路从清光绪二十一年(1895年)选线初测,并率先在开封动工修造,直到1915年,陇海铁路开封至徐州段通车,使开封成为陇海铁路线首先拥有火车站的城市。而当时开封城内交通仍以人力车为主,长途客运主要靠马、牛等畜力承担。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷近现代开封城</p><p class="ql-block">清末至民因时期,在一系列城市改造措施的影响下,开封城迎来数次重新规划和建设的机遇。旧式老街的改扩建、城市马路的修建、新式路灯的应用等,使得近观代开封的工商业、市民居住条件、市民社会生活等方面有了显着改善和提升、近现代开封是河南省会城市,众多政治机构、文化名胜、宗校遗迹等,都见证了当时开封是名人雅士,政、商,艺术界名流云集之地。</p> <p class="ql-block">🔷结束语</p><p class="ql-block">历经百年,习俗濡染,近观代的开封,留在人们记忆深处的是那璀璨的名人胜迹、丰富的习俗文化、精湛的传统技,辉煌的百年老店,以及最为普通也是最为闪天的市民生活图景。</p><p class="ql-block">一幅幅老照片,一件件历史文物,一个个鲜活场景,都是老一辈开封人的真实写照,它们足以唤醒人们内心深处的“老开封”的亲情与记忆。</p><p class="ql-block">由衷地感谢各级领导,文博及地方史老专家兄单文博单位,及广大市民藏友的的大力支持。</p> <p class="ql-block">🔷初入展厅,略感“意外”,与一些大型博物馆相比,这里的上古青铜重器似乎不多 。但随着参观深入,尤其是看到宋代精美绝伦的瓷器后,一个关键背景会点醒自己,开封“城摞城”的独特地理历史。黄河泥沙一次次淹没古城,也让木构建筑、丝织品等脆弱文物难以存留。这份“缺憾”本身,恰恰成了最直观的“历史教材”,让人瞬间理解开封历史的厚重与沧桑。</p><p class="ql-block">盛于“梦华”,在巅峰体验中沉浸宋韵进入“东京梦华”宋代展区,感官体验会立刻丰富起来。动态《清明上河图》前汴河舟船往来 ,钧窑瓷器“入窑一色,出窑万彩”的窑变之美 ,1:1复原的水运仪象台展现的科技智慧,这些展品共同构建了一个立体的、可感的北宋,那是一个在文化、科技和审美上都达到极高境界的时代,真正让人体会到何为“一座开封城,半部中国史”。</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷</p> <p class="ql-block">🔷博物馆的深层意义——它不仅是陈列过去的殿堂,更是连接古今、启发未来的桥梁!那些历经水患留存至今的文物,如同坚韧的文明种子,仍在当代发芽生长…</p> 谢谢您的浏览