云顶岩寺:刻在厦门天际线上的念想

南轩文枢所

<h3 style="text-align: center"><font color="#ed2308">俗世访寺记之十五</font></h3> <p class="ql-block ql-indent-1">但凡抬眼望厦门的天空,无论从何角度,总能望见她的身影——古人笔下“洪济观日”的洪济山,今人言语中的云顶岩。</p><p class="ql-block ql-indent-1">吹过她的风,早已不知已拂往何方;照过她的日月,亦换过无数轮转。而她依旧伫立在那,成为这座城市沉默的天际线。只因军事因缘,她又被覆上一层朦胧纱幔,令“洪济观日”的盛景,似乎只存于文字与念想之间。</p><p class="ql-block ql-indent-1">从山下遥望,仿佛可见千百年前的清晨,有人踏露而上,至云顶岩寺燃香礼佛。呼吸之间,皆是山岚清芬;步履所及,皆在唤醒一念清明。而后登顶、观日、对坐、赋诗……那般光景,与其说是人间美景,不如说是一期一会、心镜明朗的欢喜时刻。</p><p class="ql-block ql-indent-1">我在山下望山巅,山巅之人亦可能俯观山下尘寰。远近高低,无非心所映现;登临与否,皆是缘起如幻。然而,正因为心中埋下一念向往的种子,便有了此刻与山、与寺、与历史、与自我对话的和合因缘。</p><p class="ql-block ql-indent-1">——所谓访寺,或许从来不只是探访一座寺,而是在尘世途中,叩问一扇偶然开启的心门。</p> <h1 style="text-align: center;"><b><font color="#ed2308">01 夜会昙花</font></b></h1> <p class="ql-block ql-indent-1">或许,因为所想、所念,缘分总会在不经意间来轻轻叩门。</p><p class="ql-block ql-indent-1">那晚,刚跑完步,回到家,友人来电说,云顶岩寺的昙花开了,咱们去看看吧!</p><p class="ql-block ql-indent-1">欣喜如露水溅上心头,我没有犹豫:“走呀!”</p><p class="ql-block ql-indent-1">车灯切开漆黑的夜,沿着山道盘旋而上。</p><p class="ql-block ql-indent-1">车带着亮光,游弋在黑夜里,若从高处看,这移动的光点大概像夜海里的流萤。引着往前走的,是心里那盏被“昙花一现”轻轻拨亮的期待!</p><p class="ql-block ql-indent-1">没想到,我和云顶岩寺的初次见面,竟是这样被一朵花唤来的。</p><p class="ql-block ql-indent-1">秋日已临,山风微凉,山下喧嚣的灯火,渐行渐远。车窗外,除了风、山林的呼吸,还有轻盈的心,与光同行!</p><p class="ql-block ql-indent-1">我们到云顶岩寺的时候,已有人打着手电,在昙花丛里暗声叹着昙花难得一见的倔强绽放!</p><p class="ql-block ql-indent-1">我们轻轻地走入昙花丛间,寻了一棵正在努力开放的花,从下方打开了手电的光束,望着她的倾世柔情,心里是颤动着,不该打扰她的,她在痴情等着她心上的人!</p><p class="ql-block ql-indent-1">手电的光圈中央,那朵昙花正静静舒展。花瓣薄得几乎透明,像月光凝成的脂膏,一层层往外翻开,露出中央细密如细绒的蕊。最动人的是那股香,不招摇,不甜腻,清清淡淡的,却仿佛能把周围时光沉下一个漩涡,把黑暗都滤得柔软了。她开得那么专心,那么铺张,仿佛积蓄一整年的力气,都在这两三小时里温柔地炸裂开来。</p><p class="ql-block ql-indent-1">“怪不得都说‘昙花一现为韦陀’……”友人轻叹!</p><p class="ql-block ql-indent-1">这样的美,是不是真的只为一个人,或者只为这一刻的天地见证?</p> <p class="ql-block ql-indent-1">是啊,那个凄美的传说:昙花原是天上的花神,痴恋每日照料她的韦陀,情愿受罚,化作一年只开一瞬的花,只为等他途经时看自己一眼。</p><p class="ql-block ql-indent-1">世人常为这故事叹息——既感动于昙花的坚贞,又困惑于佛法所言:既然教人“莫执着”,为何世间又颂扬这样的深情?</p><p class="ql-block ql-indent-1">这恰是这则寓言最微妙处。</p><p class="ql-block ql-indent-1">佛法从未否定情感本身,它指向的是对情感模式的洞察与超越。</p><p class="ql-block ql-indent-1">昙花的等待,若只为换取韦陀一个回眸,那便是执着;但若她的绽放,本身已成为一种无所求的完成——不同他是否看见,不同他是否记得,只是全心全意地盛开,活出生命本然的丰盛——那么这一刻,她已从“情执”中解脱。</p><p class="ql-block ql-indent-1">韦陀的“不回首”,也非无情。他的修行之路,恰是从个人的小爱,走向对众生的大悲。真正的慈悲,不是漠然,而是不困于某一人、某一缘,却能以平等心关照一切。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这并非否定人间情爱的价值。恰恰相反——只有在深刻爱过、痛过、等待过之后,才能真正懂得什么是“不执着”。就像紧握的沙,越用力,流失越快;轻轻托着,反而留存更多。</p><p class="ql-block ql-indent-1">昙花的美,在于她倾尽生命的绽放本身已是圆满。她的香,她的柔,是她赠予整个世界的温柔,而不只是献给一个人的心事。</p><p class="ql-block ql-indent-1">站在花前,我忽然懂了:佛法所说的“不执着”,不是教人冷淡疏离,而是教人在深情之中保持心的自由;世间歌颂的“坚贞”,其最高意义也不在于永恒的占有,而在于每个当下都能全情投入,却不被结果捆绑。</p><p class="ql-block ql-indent-1">“刹那即永恒”——当一个人能以不执着的方式去爱,以不占有的心去珍惜,那一刻的爱,便已超越了时间的尺度,成为生命里永不褪色的光。</p><p class="ql-block ql-indent-1">手电的光晕里,昙花静静舒展着最后的花瓣。她没有等到韦陀,但她等到了自己最完整的盛开。</p><p class="ql-block ql-indent-1">而我们,也在这一夜的山寺昙花前,等到了某个等待已久的答案。</p> <p class="ql-block ql-indent-1">思绪还未从昙花的柔光中抽离,我的脚步已沿着寺后小径,不知不觉地踏上了大雄宝殿前的观景平台。</p><p class="ql-block ql-indent-1">蓦然抬首,一片流动的光海瞬间涌入我的眼底——厦门城的万家灯火,正似星河倾泻,在夜色中静静奔腾。晚风携着山下的尘暖与山上的清凉,同时拂过脸颊。方才花前的幽寂与眼前的繁华,仿佛截然两个世界,却又在此刻我的呼吸间,浑然交融。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这片璀璨的“人间星海”里,该摇曳着多少如昙花般,炽热而短暂的情缘?而与之映照的,是记忆中弘一法师清瘦的背影——他曾深陷红尘情爱的绚烂,却终将小我的缠绵,炼化成“华枝春满,天心月圆”的慈悲与清凉。</p><p class="ql-block ql-indent-1">世俗的情爱,犹如昙花对韦陀的全情绽放,是生命在尘缘中必然体验的深度与温度;而弘一法师所抵达的“爱”,则是韦陀未曾回头的远方,是一种将泪水温热升华为悲悯众生的大江大海。这两者并非对立,而是一场生命的深邃递进:没有在红尘中真切地爱过、痛过、执着过,那份“放下”便轻如浮絮;但若没有觉悟之光的指引,尘世之爱也易困于占有与失落的无尽轮回。</p><p class="ql-block ql-indent-1">山风徐徐,仿佛能同时听见大殿檐角的清寂风铃,与远处市声的模糊回响。原来,心性的空寂从未远离万象的纷然,正如灯火不碍夜色,喧嚣不损清音。</p><p class="ql-block ql-indent-1">守望一朵昙花,或面对一城灯火,真正的“看见”,从来不是目光的抵达,而是心灵的照见——照见美的生灭,照见爱的执取与解脱,照见众生在情海中沉浮的渴求,与那盏最终可以自我点亮的觉性之光。</p><p class="ql-block ql-indent-1">今夜始于一次随兴的寻花,却悄然终于一场深刻的观心。</p><p class="ql-block ql-indent-1">下山时,寺门在身后轻轻掩合,那朵昙花应也已敛起花瓣,沉入自己的梦。</p><p class="ql-block ql-indent-1">但我感到心中有些东西不同了——既被昙花的决绝之美所震撼,亦被万丈灯火的包容之力所抚慰。</p><p class="ql-block ql-indent-1">它们仿佛共同为我点亮了一盏灯:不再急于分辨什么是“执着”、什么是“放下”,而是学习在每一次相遇中全情投入,在每一次告别时心怀感激。</p><p class="ql-block ql-indent-1">原来,每一次相逢都是心田一次不可复制的花开;而每一次看似终结的别过,都内含着旅程的圆满,与下一程契机的悄然孕育。</p><p class="ql-block ql-indent-1">我忽然确信,这不是终点。</p><p class="ql-block ql-indent-1">——我与云顶岩寺的故事,方才刚刚启卷。</p> <h3 style="text-align: center"><font color="#ed2308"><b>02 洪济观日</b></font></h3> <h5 style="text-align:center;"><font color="#9b9b9b">洪济山之巅的观日台(拍摄于光绪26年(1900年)),紫日供图</font></h5> <p class="ql-block ql-indent-1">“洪济观日”是明朝时文人墨客评出的厦门八大景之首!</p><p class="ql-block ql-indent-1">若能立于绝顶,亲见旭日从沧海尽头喷薄而出,那绝对是一大幸事了。</p><p class="ql-block ql-indent-1">因为有了云顶岩寺,才有了处于洪济山之巅的观日台,才有了流传至今的“洪济观日”之说。</p><p class="ql-block ql-indent-1">一座寺,守着山海,连接着古往今来无数仰望光明的眼睛。</p><p class="ql-block ql-indent-1">云顶岩寺,史载起源于唐代,那时有僧人相中此地嶙峋奇石与清幽环境,依天然石洞结庐清修,是为云顶岩寺的雏形,初名“方广寺”。</p><p class="ql-block ql-indent-1">明朝洪武年间 (1368-1398),由山下吴村社吴某重建,“方广寺”之名仍被沿用。</p><p class="ql-block ql-indent-1">明代中后期,云顶岩因其“洪济观日”的壮丽景色,被正式列为“厦门八景”之首,吸引了无数文人墨客登临题咏。摩崖石刻开始大量出现,寺院在厦门有了不二的地位。</p><p class="ql-block ql-indent-1">“云顶岩寺”的称谓,也大抵由此广为流传。</p><p class="ql-block ql-indent-1">因为观日台之战略意义重大,自明朝开始,观日台兼具了军事观察的功能,如今,源于两岸的历史原因,更是成了禁区,游人鲜有能如古人一样,自由地登顶观日!</p><p class="ql-block ql-indent-1">于是,“洪济观日”成了一个念想,一个静卧于方志诗文里的、求而不得的旧梦!</p><p class="ql-block ql-indent-1">或许,日有所盼,梦里相逢,从云顶岩寺夜寻昙花回来后的某个晚上,我竟然梦见我登上了洪济山顶,与千年前的古人同观日。</p> <p class="ql-block ql-indent-1">……梦里没有现代的盘山路,只有一条被露水打湿的石阶小径,在朦胧月色下泛着幽幽的青光。</p><p class="ql-block ql-indent-1">我沿着它向上走,石阶缝隙里长着茸茸的苔藓,踩上去悄无声息。</p><p class="ql-block ql-indent-1">走着走着,身边竟多了人影——不是现代装束,而是宽袍大袖,在晨风里飘飘荡荡。我们不曾交谈,却心有灵犀般,朝着同一个高处默然行去。</p><p class="ql-block ql-indent-1">洪济绝顶的观日台,原来不过是几块巨岩天然围合的一方平台,平台之上,是用石条搭起的登高处。 石面被岁月磨得温润,朝东一侧刀削般陡峭。</p><p class="ql-block ql-indent-1">风微凉,海面泛着将醒未醒的灰蓝!</p><p class="ql-block ql-indent-1">蓦然间,“天际”,两个大字苍劲地从海面升起。落款处的小字如水纹漾开:“洪武十四年五月望日,嘉禾巡检济宁赵后邑、文学晋安赵宗道同登”。</p><p class="ql-block ql-indent-1">我仿佛看见那个夏日的清晨,一位北来的武官与一位闽地的文士,并肩站在我此刻的位置。海风鼓起他们的衣襟,赵后邑或许想起了济宁平原上的日出,而赵宗道手指的,是闽海尽头那道渐渐染红的弧线。他们写下“天际”时,心里装着的,是家国万里,还是个人的渺小与天地的无垠?</p><p class="ql-block ql-indent-1">倏地,“天际”沉入水面,又有题名:“道光壬辰七夕,周凯、杨庆琛、孙云鸿、吕世宜、叶化成冒风登此”浮出海面。我忽然听见风声——不是梦外的风,是梦里1832年七夕的大风。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这群顶戴花翎、身着长衫的士大夫,竟选择在“女儿乞巧”(中国传统节日七夕节(农历七月初七)的核心习俗)的日子,顶着狂风登高。周凯手中的笔一定被风吹得颤动,但刻下的字迹却稳如磐石。他们大笑、高吟,将文人那份“何妨吟啸且徐行”的疏狂,永远嵌进了这片大海。</p><p class="ql-block ql-indent-1">在思绪沉浸于幻景之时,金门方向的海平面开始变化了。</p><p class="ql-block ql-indent-1">最初是极深极沉的靛青,像尚未醒来的巨兽脊背。接着,有一缕极淡的胭脂色从最深处渗出,渐渐洇开,染透了低垂的云脚。海天相接处裂开一道金红色的缝隙——那不是光,是熔化的金浆,缓缓倾泻进墨色金门海岸与大海。《鹭江志》中那句记载,此刻如钟声撞入心间:“绝顶有观日台,四望环海,鸡鸣时看日如火轮从海中跃出,甚奇。”</p><p class="ql-block ql-indent-1">果然,先是一弧燃烧的边,挣扎着、涌动着,将整片海水煮沸成金红。忽然之间,那个完整的、浑圆的、不可逼视的赤金火轮,“腾”地跃离了海面!万道金光如箭镞般射穿云层,眼前的世界在瞬间失去了颜色,只剩纯粹的光明与黑暗交织的震撼。</p><p class="ql-block ql-indent-1">身旁那些宽袍的身影,皆静默如塑。有人张开双臂似欲拥抱,有人合十躬身如睹圣境,有人唇间喃喃,吐露着跨越千年的惊叹。旭日的光芒劈头盖脸地浇洒下来,为每个人的轮廓镀上流动的金边,也将那海天之间浮动的古人题刻,照得毫发毕现,宛若神启......</p><p class="ql-block ql-indent-1">这一刻,海面不再是海面,而是一页摊开的、被旭日朗读的史书。千百年来的惊叹、顿悟、豪情与禅思,都在这同一缕晨光中同时苏醒、彼此共鸣。</p><p class="ql-block ql-indent-1">我想起那些无法计数、却未曾留名的观者:唐代在此结庐的僧人,是否在每个清晨于此做早课,将日出当作最恢弘的晨钟?郑成功的兵士在此瞭望敌情时,是否也曾被这喷薄的生机激起胸中热血?</p><p class="ql-block ql-indent-1">……</p><p class="ql-block ql-indent-1">从方广寺到云顶岩寺,变的只是名字,不变的,是这片天空与海洋每日献祭般的壮丽演出。</p> <p class="ql-block ql-indent-1">梦,是被我自己的惊呼声弄醒的。</p><p class="ql-block ql-indent-1">睁开眼,晨光已洒满窗棂!原来今天是周六,闹钟早已静默。我闭上眼,想重回梦里,却总也找不到痕迹!</p><p class="ql-block ql-indent-1">梦有多完美,现实就有多失望!</p><p class="ql-block ql-indent-1">如今的观日台所在的洪济山巅,因长期作为军事要地,普通访客已难以登临。 那个在梦中清晰如昨的观日台,如今只能从故纸堆的描述和模糊的老照片中拼凑想象。“洪济观日”的盛景,真的成了只存在于文字与传说中的“厦门第一景”。</p><p class="ql-block ql-indent-1">遗憾吗?或许,都有因缘吧!</p><p class="ql-block ql-indent-1">军事禁地与开放胜景,看似矛盾,实则是同一座山在不同因缘下的显现。 就像梦中那些重叠的古人身影,唐宋的禅寂、明清的雅集、战时的烽烟,乃至今日的尘嚣,都是云顶岩在时间长河中变幻的“表相”。</p><p class="ql-block ql-indent-1">“观日”的本质,并非双脚必须站在某块岩石上,而是心能否与那一刹那的光明相应。 古人刻石留字,所求的或许也不是让后人必定亲临其地,而是将那份“见天地而见自心”的感动传递下去。</p><p class="ql-block ql-indent-1">佛说,“凡所有相,皆是虚妄。” 洪济观的“日”,何尝不是如此?它每日新生,亦每日寂灭;它照耀古人,亦照耀今人。</p><p class="ql-block ql-indent-1">或许,最壮丽的景色从来不在远方的高处,而在我们能否于日常中,看见心中那一轮不为云遮雾障、不因境迁而移的“本性朝阳”。</p><p class="ql-block ql-indent-1">梦中的旭日渐渐淡去,我最终带走的,不是一幅凝固的日出画面,而是一种流动的觉悟——“洪济观日”从未真正消失,它只是从山海之巅,悄然移驻到了每一个向往光明与永恒的心灵深处,成为一盏不灭的灯。</p> <h3 style="text-align: center"><font color="#ed2308"><b>03 重入山门</b></font></h3> <p class="ql-block ql-indent-1">回不了梦境,我便早早地起了床。</p><p class="ql-block ql-indent-1">既然是周末,早上的事情忙完,下午又无其他安排,索性,还是去云顶岩寺看看吧!</p><p class="ql-block ql-indent-1">我走过了她的黑夜,梦过了她的清晨,还未见过她白天的样子!</p><p class="ql-block ql-indent-1">车再上东坪山,昨夜的露水早已化成天上的白云,山道两旁的树林蓊蓊郁郁,将秋后的暑气滤成了沁人的清凉。</p><p class="ql-block ql-indent-1">停车场在一处平缓的山腰。顺坡而上,不过百步,一座素雅、庄严的梵宇便出现在眼前——云顶岩寺到了。</p><p class="ql-block ql-indent-1">她高居洪济山半山,谦逊地掩映在葱茏的林木之间,仿佛一位隐士,只待有缘人叩访。匾额上“云顶岩寺”的金字映着碎叶间漏下的光,告诉我,这是一次真实而清新的重逢。</p><p class="ql-block ql-indent-1">在午后的阳光下,我才看清楚,那夜看昙花时,为啥可以直接从后山走到最顶层的大平台上,原来,殿宇巧妙地利用高差,贴着山势而建。</p><p class="ql-block ql-indent-1">万事万物皆依缘而生、相互依存,顺势而为,随缘不变是普遍的规则。</p><p class="ql-block ql-indent-1">寺院借山显圣,山因寺传名,二者和合共成清净之地。</p><p class="ql-block ql-indent-1">真正的智慧不在对抗环境,而在善用因缘,转境为适合共存的场所,为我,利他!</p><p class="ql-block ql-indent-1">大殿如此建设,想必亦是建寺者们的大智慧吧!</p> <h5 style="text-align: center"><font color="#9b9b9b">大雄宝殿广场</font></h5> <p class="ql-block ql-indent-1">据楼前的铭牌显示,大殿主体分为五层,首层为天王殿,是迎接十方信众的门户;二楼图书馆(藏经楼)、三楼(禅堂)、四楼念佛堂均系研法、弘法、举行大型法会等的核心场所;屋顶层是大雄宝殿广场,正中为大雄宝殿,两厢是地藏殿及伽蓝殿。</p><p class="ql-block ql-indent-1">秋日的午后微风里带着森林的芬芳和禅香。我走过每一层,拜过每尊再次重逢的佛菩萨!</p><p class="ql-block ql-indent-1">他们慈悲的加持,通过相视的眼光,给予我力量与平静。</p><p class="ql-block ql-indent-1">站在屋顶层的大雄宝殿广场,临风而立,驻足远望,豁然开朗。与夜间登临所见又不一样,近处层林叠翠,远处厦门城郭安然卧于薄霭。</p><p class="ql-block ql-indent-1">凭栏处,见山海无言,楼宇井然,我忽然领会“一即一切,一切即一”的玄义——这片风景里,每一棵树、每一盏灯、每一片云,无不圆满具足其存在的意义,共同构成此刻的完美。</p><p class="ql-block ql-indent-1">“无分别心”,并非抹杀差异,而是看见差异背后的整体和谐之美。</p><p class="ql-block ql-indent-1">悟见一个道理,如在心里开了一个天窗!</p><p class="ql-block ql-indent-1">在山风里,在秋日的暖阳间,心净如澄澈的天空!</p><p class="ql-block ql-indent-1">独坐水亭风满袖,世间清景是微凉。</p><p class="ql-block ql-indent-1">那种从容以后的欢喜,在心里无来无去地升起!</p> <h5 style="text-align: center"><font color="#9b9b9b">大雄宝殿</font></h5> <p class="ql-block ql-indent-1">据说,大殿的左侧,是自然的山体,也是留存历代名人石刻的主要区域。</p><p class="ql-block ql-indent-1">我从主殿下来,左转,溯着古人的足迹拾阶而上,一整片错落叠置、巨大的花岗岩扑面而来。想必,那便是声名在外的摩崖石刻群了。</p><p class="ql-block ql-indent-1">它们不再是梦中朦胧的影迹,而是带着粗粝质感与岁月包浆,沉默地矗立在阳光下。</p><p class="ql-block ql-indent-1">静待时光里,那注定的重逢与念起!</p><p class="ql-block ql-indent-1">我的目光急切地搜寻,很快便与梦境中出现的那方“天际”相遇。石刻的边角已被风雨磨得圆润,但“天际”二字笔力千钧,仿佛仍带着洪武十四年(1381年)那个五月望日清晨的海风。</p><p class="ql-block ql-indent-1">举目搜寻,“步云观曙”、“龙门”等题刻相继入眼,年代从明嘉靖一路漫延至民国,三十余处,宛如一部刻在石头上的厦门文史。最撼动心神的,是崖壁高处那方“国防第一”。它刻于民国三十七年(1948年),笔划方正,力透石背,与周围风雅的文人题咏气质迥异。站在它下方,那个风雨飘摇的年代气息扑面而来。</p><p class="ql-block ql-indent-1">那一刻我忽然明白,云顶岩承载的从不只是风月诗篇,更有家国山河的重量。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这些题刻已陆续被列为厦门市文物保护单位,它们沉默的诉说,终于得到了聆听与守护。</p><p class="ql-block ql-indent-1">顺着山势往上走,沿途是那夜见过的昙花了,此时,她们闭着花瓣,静静地在风里等待着下一次绽放。</p><p class="ql-block ql-indent-1">转过岩石留下的转角,有一条小径通向幽静的“留云洞”。该洞也被人们称为“观音洞”。</p><p class="ql-block ql-indent-1">我到洞口的时候,迎接我的是一阵清凉的风和淡淡的禅香,熟悉而亲切的味道在这一刹那替代了我所有的知觉。</p><p class="ql-block ql-indent-1">我顺着观音菩萨的慈悲的目光,拈香礼拜,那份“千处祈求千处应”的慈悲,仿佛已融入这山岩与松风,成为无处不在的护念。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这是云顶岩寺的发源地,唐末宋初,古人就在这里开始寻找自己的觉悟之路。</p><p class="ql-block ql-indent-1">时间的厚重总会将这狭窄的空间撑大,变得蓬荜生辉,刚进洞时的潮暗已经化作了清爽的风,洞内也逐渐亮了起来。</p><p class="ql-block ql-indent-1">仰头上望,石壁上刻有一联:“满阶苔雨三春湿,半岭松风六月寒。默念诗句,洞外真实的松风正好拂过,那一刻,文字、环境与体感完美交融,道尽了山寺穿越百年的清寂禅意。</p><p class="ql-block ql-indent-1">从洞中出来,梵宇掩映在翠绿间,山风轻柔,豁然有了“心似白云常自在,意如流水任东西”的感觉!</p> <p class="ql-block ql-indent-1">我顺着洞旁的小路又来到了大雄宝殿广场。沿路所见,主殿贴合山势而建的情况,昔日嶙峋山因为时光的留存而变得厚重,新建的梵宇与过去和合而生,古今融为一体。</p><p class="ql-block ql-indent-1">走过时光的桥,极目远眺的是一种心境!</p><p class="ql-block ql-indent-1">我最终没有,也不可能登上洪济山的绝顶观日台。</p><p class="ql-block ql-indent-1">那个在梦中与古人共赏“火轮跃海”的圣地,如前所述,因军事管理之故,至今未对公众开放。</p><p class="ql-block ql-indent-1">站在广场,望向那条通往顶峰、设有岗哨的路,心中却无太多遗憾。</p><p class="ql-block ql-indent-1">昨夜之梦,是心魂对历史现场的慷慨奔赴;今日之行,是双脚对现实道场的踏实丈量。</p><p class="ql-block ql-indent-1">梦给予我穿越的激情,现实则赋予我理解的深度。</p><p class="ql-block ql-indent-1">云顶岩寺的魅力,或许正在于这种“不完整”——它因军事管制而保留了隐秘与遗憾,却也因这遗憾,让那“洪济观日”的盛景超越了地理局限,成为一种永恒的文化想象与精神追求。</p><p class="ql-block ql-indent-1">下山时,回望半山腰的寺宇,它依旧静谧地伫立在绿荫之中。我知道,我并未见到她全部的面目,但已足够。正如我们无法阅尽历史的所有篇章,却总能在留下的断简残碑中,触摸到时间真实的温度与脉络。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这,或许就是访古寻幽最珍贵的所得。</p> <h5 style="text-align: center">陈文祺供图</h5> <p class="ql-block ql-indent-1">三次到访,三种因缘。</p><p class="ql-block ql-indent-1">初见闻昙花,领悟绽放即圆满;再见于梦中,与古人共沐沧海朝阳;三访于现实,在石痕殿宇间触摸历史体温。</p><p class="ql-block ql-indent-1">云顶岩寺于我,已不单是洪济山腰的一方寺院,更成了一座时间的容器——开着唐代的佛法心灯,盛着明代的“天际”豪情、“国防”烽烟,也记着每个来访者片刻的清净与了悟。</p><p class="ql-block ql-indent-1">“洪济观日”的盛景或许难再亲睹,但访寺的意义,从来不在抵达最高处,而在每次抬头时,心中都能升起一轮不落的觉悟朝阳。</p><p class="ql-block ql-indent-1">此行终要下山,但我知道,山门从未关闭——它已化为心门,在尘世烟火中,静候下一次因缘和合时,清风明月的叩响。</p> <h5 style="text-align: center">陈文祺供图</h5> <h1 style="text-align: center;"><font color="#ed2308"><b>04 云顶岩寺简史</b></font><span style="font-size: 17px;"><b></b></span></h1> <h5 style="text-align: center"><font color="#9b9b9b">云顶岩寺主殿(拍摄于光绪19年(1893年)),紫日供图</font></h5> <h5 style="text-align: center"><font color="#9b9b9b">云顶岩寺主殿(拍摄于光绪19年(1893年)),紫日供图</font></h5> <p class="ql-block ql-indent-1">据资料云,厦门云顶岩寺,初名“方广寺”,后改寺为岩,位于思明区洪济山上。其山挺拔耸秀,一峰峭绝,嘉禾山脉发源于此,为岛中诸山之冠。</p><p class="ql-block ql-indent-1">寺岩周围有黯济岩、留云洞、一片瓦、风动石、星石诸胜以及三十余处摩崖石刻。</p><p class="ql-block ql-indent-1">山之巅有观日台。</p><p class="ql-block ql-indent-1">厦门海防同知薛起凤于乾隆年间(1748年)主纂的《鹭江志》卷一“舆地·山川” 中,记载了厦门八景之一的“洪济观日”,描述洪济山“耸峭而出,为厦门主山……绝顶有观日台,四望环海,鸡鸣时看日如火轮从海中跃出,甚奇。”</p> <p class="ql-block ql-indent-1">试想着,就如梦境所现,鸡鸣时站在洪济山之巅的观日台,遥望东方,朝日如火轮从海中跃出,紫涛苍雾间,瞬时霞光万道,沐浴人寰,怎么能不令人叹为观止呢?</p><p class="ql-block ql-indent-1">云顶岩寺最独特的魅力在于,它并非传统意义上以殿宇恢弘著称的丛林寺院,而是一座佛法与巨岩共生、与海防同息、与文人共鸣的高山之上的“石室禅窟”,是一座刻在厦门天际线上的永恒的念想。</p><p class="ql-block ql-indent-1">据资料显示,该寺法脉为禅宗支系曹洞宗。</p> <h5 style="text-align: center">远眺云顶岩寺(拍摄于光绪26年(1900年)),紫日供图</h5> <p class="ql-block ql-indent-1"><b>一、肇始与传说:唐宋时期</b></p><p class="ql-block ql-indent-1">约唐代:据《厦门志》等地方史料记载,唐代有僧人相中此地嶙峋奇石与清幽环境,依天然石洞结庐清修,是为云顶岩寺的雏形,初名“方广寺”。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>二、兴盛与留名:明清时期</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>明代:</b>这是云顶岩寺历史上第一个高光时刻。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>洪武年间 (1368-1398):</b>由吴村社吴某重建,“方广寺”之名仍被沿用。因其地处厦门岛最高峰云顶岩(海拔339.6米),战略位置重要,逐渐成为海防要地。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>明代中后期:</b>云顶岩因其“洪济观日”的壮丽景色,被正式列为“厦门八景”之首,吸引了无数文人墨客登临题咏。摩崖石刻开始大量出现,成为寺庙最珍贵的人文历史档案。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>约17世纪中后期:</b>民族英雄郑成功曾在此屯兵设防,作为拱卫厦门、眺望敌情的瞭望哨。山顶的观日台即为此时构筑。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>清代:</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>清康熙三十八年(1699年)前后:</b>释天泽为住持。时峰山何廷凤购买方广寺山地,葬其先大夫于云顶岩之南,见岩侧两庑尽倾,主动捐资建造僧舍,以右三间为禅房,左两间为何氏平时诚心礼佛与清明祭扫先祖往来居所。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>咸丰年间 (1851-1861):</b>著名海盗(或称为海上武装商团首领)蔡牵的夫人(民间多称“蔡牵妈”)捐资重修寺庙。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>同治年间(1862-1874年):</b>寺宇倾圮不堪,有曹洞宗性桑上人驻此,化缘修葺。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>清代中后期:</b>寺庙持续兼作军事据点和观景名胜存在,但规模始终不大,保持着“岩寺”的质朴风貌。</p> <h5 style="text-align: center;"><font color="#9b9b9b">云顶岩寺主殿(拍摄于光绪26年(1900年)),紫日供图</font></h5> <h5 style="text-align: center"><font color="#9b9b9b">云顶岩寺主殿(拍摄于光绪26年(1900年)),紫日供图</font></h5> <h5 style="text-align: center;"><font color="#9b9b9b">云顶岩寺主殿里的洋人(拍摄于光绪29年(1903年),谁能看得清图片中的文字?),紫日供图</font></h5> <h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(128, 128, 128);">云顶岩寺主殿(拍摄于1921年)紫日供图</span></h5> <p class="ql-block ql-indent-1"><b>三、动荡与坚守:近现代时期</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>民国21年(1932年)秋:</b>厦城同发营万铺君独资修筑岩前石路。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>20世纪30年代末、40年代初:</b>释妙轮任住持,时岩住有僧侣2人、居士1人,以农禅为生。</p><p class="ql-block ql-indent-1">根据民国“大乘月刊”记载云顶岩寺拥有“菜地约一亩,其山地顶至观日台,下至东山乡田埂,南至茂后宫,北至赤岭为界。”前政府存案并出示保护可考。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>1937-1945年 (抗日战争时期):</b>厦门沦陷期间,云顶岩因其制高点地位,成为日军的重要军事据点。1938年,时任住持觉仪法师(原籍南安,住寺三十余年)为日军的烧杀掳掠野蛮无理而气愤,悬梁自缢,以殉国难,里人哀其忠烈为刻碑纪念。在此期间,寺庙的正常宗教活动受到严重破坏,但其石构建筑和摩崖石刻得以幸存。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>1950年后:</b>由妙轮法师住持,后部队入驻,住僧被迁走,妙轮因之还俗,住山下西林村,仍旧坚持独身奉佛,农耕自食,临终前要求村人将其墓碑面向云顶岩。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>1957年间:</b>该寺僧人合并南普陀寺後,由其他部门管理。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>1958年 (“八二三”炮战期间):</b>云顶岩作为厦门岛最前沿的制高点,被开辟为重要的战时观察所,即著名的“云顶岩观察所”。共和国十大元帅中有多位曾亲临此地指挥、观察。寺庙功能完全被军事功能取代。</p> <h5 style="text-align: center"><font color="#9b9b9b">云顶岩寺观日台,到1930年,还能保持得那么好(拍摄于民国19年(1930年)),紫日供图</font></h5> <h5 style="text-align: center"><font color="#9b9b9b">云顶岩寺主殿外远眺(拍摄于民国27年(1938年)),紫日供图</font></h5> <p class="ql-block ql-indent-1"><b>四、新生与转型:当代时期</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>1982年:</b>云顶岩寺(观察所)被公布为厦门市第二批文物保护单位,正式名称为“云顶岩观察所”。其身份从纯粹的宗教场所或军事要塞,转变为承载历史记忆的文化遗产。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>20世纪90年代后:</b>随着两岸关系缓和,军事功能逐渐淡化,1994年厦门市政府为云顶岩寺办理了房产证和土地证,产权归于厦门市佛教协会。云顶岩寺的宗教活动开始慢慢恢复。信众和僧人重新回到这里,在石洞和旧舍中礼佛诵经。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>1999年:</b>厦门佛协指请释慧镜(白进益)筹集资金,重修云顶岩寺。寺院建成后,由于慧镜法师年事已高, 行动不便,东山社的叶亚福、黄阿宝、张发治等居士暂时帮忙管理云顶岩寺。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>21世纪初至今:</b></p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>2006年:</b>闽南佛学院第八届毕业的宽恒法师任住持,云顶岩寺开始了缓慢而审慎的修复与扩建。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>2014年9月28日</b>,甲午年农历九月初五日,厦门市云顶岩寺隆重举行大殿翻建奠基仪式,新建了大雄宝殿、僧舍等。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>当下:</b>云顶岩寺形成了独特的“三合一”面貌:山巅依然是军事设施,中部是香火延续的佛教寺院,寺院周边巨石上是留名青史的摩崖石刻。它已成为市民登山、礼佛、怀古、观落日的绝佳去处。</p> <h5 style="text-align: center"><font color="#9b9b9b">云顶岩寺主殿(拍摄于90年代)</font></h5> <h5 style="text-align: center"><font color="#9b9b9b">云顶岩寺今貌,陈文祺供图</font></h5> <h1 style="text-align: center"><font color="#ed2308"><b>05 诗文石刻</b></font></h1> <h3 style="text-align: center"><br></h3> <p class="ql-block ql-indent-1"><b>原刻文:</b>明朝洪武十四年五月望日(洪武十四年五月十五日,公元1381年6月7日),嘉禾巡检济宁赵后邑(从山东济宁调派至福建厦门,担任地方治安军事长官的官员)文学晋安赵宗道(来自文化名城福州(晋安)的文人或学官)同登。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>解析:</b>该题刻时间早于厦门建城13年,被誉为“厦门本岛最早纪年石刻”,被列为市级文物保护单位。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这是一场跨越地域的雅集,一位是来自北方的武官,一位是来自本地的文士。他们一同登山览胜,并在巨石上留下“天际”二字,这本身就是一幅生动的明代文人交游图。它体现了文武交融、官绅同乐的雅趣。</p><p class="ql-block ql-indent-1">想象1381年的那个夏天,赵后邑这位异乡官员,在本地友人赵宗道的陪伴下,登顶远眺。茫茫大海与天空在远处相接,那一刻,“天际”二字必定涌上心头。这既是对眼前壮阔景色的写实,也可能寄托了这位游宦之人对故乡、对前程的无限感怀。</p> <p class="ql-block ql-indent-1"><b>原刻文</b>:大清道光十二年岁在壬辰七月七日辛亥与泉永海防兵备道富阳周凯、刑部郎中候官杨庆琛、世袭骑都尉龙溪孙云鸿、壬午举人同安吕世宜、国子监生海征叶化成来游,冒风登观日台,周凯提石。</p><p class="ql-block ql-indent-1"><b>解析</b>:大清道光十二年,岁在壬辰,七月七日辛亥(1832年8月2日,这一天是传统的七夕节)这天,我与担任泉永海防兵备道的富阳人周凯(类似于今厦门警备区司令兼地区最高行政司法长官)、刑部郎中候官人杨庆琛(相当于今天的最高人民法院或司法部的司局长)、世袭骑都尉龙溪人孙云鸿(世代承袭的武职爵位,属于中阶军官)、壬午年举人同安人吕世宜(通过了省级科举考试(乡试)的功名人士,是当时顶尖的知识分子,以书法、金石学闻名)、国子监生海澄人叶化成(最高学府(国子监)就读的学生,是未来的官员储备人才,是一位画家)一同来此游玩。我们冒着大风登上观日台,由周凯提笔书写,刻石留念。</p><p class="ql-block ql-indent-1">登顶之后,在观日台上,由地位最高、文名最盛的周凯亲自“提石”(书写并主持刻石),将这次充满豪情的雅集永久定格。当他们的名字被刻入坚硬的岩石时,每个人的心中一定充满了 “我与诸公,今日之事,亦足以传后世矣” 的历史成就感,展现了清代中期士大夫阶层将自然、友情、官职、文艺与事业融为一体的精神追求。</p><p class="ql-block ql-indent-1">周凯,字仲礼,号芸皋,生于富阳,曾官至翰林院庶吉士,并远赴湖北、福建等地任职。他于道光三年(1823年)离任后,受命于台湾,担任兵备道,并在1836年因病去世,成为清代在台湾的最高军政长官。</p> <p class="ql-block ql-indent-1"><br></p> <p class="ql-block ql-indent-1">“国防第一”石刻作者为时任要塞司令的腾云,关于其资料甚少。但其接续者李良荣(1906-1967)(时任福建省政府主席兼福州绥靖公署副主任(后任厦门警备司令))资料可查。</p><p class="ql-block ql-indent-1">他是黄埔军校第一期学生,国民革命军陆军中将。作为一名职业军人,他深得蒋介石的信任。1948年,他被任命为福建省政府主席,肩负着稳定东南沿海、巩固台湾海峡防务的重任。</p><p class="ql-block ql-indent-1">同时,他是同安人,厦门是他的故乡。他在家乡的军事要地保留题刻“国防第一”,既有公职上的认同,也带有个人的乡土情感。</p><p class="ql-block ql-indent-1">这块石刻刻就于1948年6月1日,此时的中国,正处在国共内战的决战前夕,国民党政权在军事、经济和政治上均已陷入全面危机。军事上节节败退,战线南移;经济上处于崩溃边缘,法币已形同废纸,物价飞涨,民不聊生;政治上也是风雨飘摇。</p><p class="ql-block ql-indent-1">在此背景下,在军事要塞保留“国防第一”的题刻,在危局中,重申“国防”高于一切的政治口号,试图凝聚人心,稳定局势。面对颓势,李良荣作为家乡的最高长官,此举既有提振士气的公众意图,也难免有一种“知其不可为而为之”的悲壮与无奈。</p> <h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(155, 155, 155);">“国防第一”下面的岩洞,石上刻着“六月寒”,如今依然在(拍摄于1921年),紫日供图</span></h5> <p class="ql-block ql-indent-1"><b>解析:</b>据传宋端宗赵昰在张世杰等人的护卫下,于1277年曾率船队在厦门、漳州一带的沿海活动,在厦门期间登上云顶岩,留下“龙门”石刻。</p><p class="ql-block ql-indent-1">1279年,著名的“崖山海战”爆发,宋军全军覆没,陆秀夫背负时年8岁的赵昺跳海殉国。</p><p class="ql-block ql-indent-1">也许,南宋的灭亡是汉民族心中巨大的伤痛,云顶岩山势险峻,奇石嶙峋,道路崎岖,民间通过“龙门”这样的传说,构建了一个“真龙天子”曾在此呈祥的传说,表达了对于前朝正统的一种情感上的追认和纪念。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>题留云洞</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">[明]叶普亮</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">祖讳复临陟翠峦,生成境界白云间。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">满阶苔雨三春湿,半岭松风六月寒。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">动石叮噹禅后鼓,插香环向刹前蟠。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">游人若问开山迹,好向苍碑剔石看。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">校注:诗刻于留云洞内。末署“叶普亮题”</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>宿留云洞</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">(明)丁一中</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">为爱留云洞,云留客亦留。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">青衿同信宿,老衲共夷犹。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">月皎诸天净,岩空万虑休。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">宁知沧海曲,清卧足奇游。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">校注:诗刻于留云洞内,末为题跋:“少鹤丁一中书。同游者郑□龙、黄文火、傅南式,时隆庆已巳冬日也。”</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>再过留云洞,同洪芳洲翁、左怀亭兄暨叶生君实、郭崎琮、傅生南式作</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">[明)丁一中</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">幽谷成良晤,云踪去复留。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">道心元共契,野性亦相犹。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">巨海瞻无际,危岩坐未休。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">浮生懒骨贱,奇绝喜同游。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">校注:诗刻于留云洞内。末署“庚午夏日,丁一中”。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>九日同登云顶岩用韵作</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">〔明)丁一中</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">云岩秋净碧天宽,九日相携此聚欢。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">万里孤踪怀北阙,六年衰鬓负南冠。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">苍波进接瀛洲胜,青嶂遥凌玉宇寒。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">醉后不知身是客,黄花疑在故园看。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">一上孤峰眼界宽,百年佳节几为欢?</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">留连雅会须移席,潦倒尘客未挂冠。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">沙鸟依依迎珮集,海云片片拂衣寒。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">斜阳不尽登临兴,共坐松间待月看。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>九日同登云顶岩用韵作</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">〔明]傅 钺</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">凭高一望百愁宽,此日东南各尽欢。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">对菊正携元亮酒,临风犹忆孟嘉冠。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">树含雾霭朝疑雨,地接沧溟午亦寒。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">海岳千年留胜绝,幸陪鹤御侍云看。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>九日同登云顶岩用韵作</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">〔明)陈应鸾</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">山临绝顶海天宽,万里清秋接笑欢。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">僧住岩中闲岁月,客从云际正衣冠。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">远瞻岛屿风尘净,满酌松关树影寒。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">良晤且逢佳节胜,更邀明月向宵看。</p> <h5 style="text-align: center"><font color="#9b9b9b">图源自网络</font></h5> <div style="text-align: center;"><b>九日同登云顶岩用韵作</b></div><div style="text-align: center;">(明)池浴德</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">兴逢佳节酒杯宽,此日追随延旧欢。</div><div style="text-align: center;">缭绕松阴闲解带,霏微云气漫侵冠。</div><div style="text-align: center;">数茎菊绽香初远,百仞风高石亦寒。</div><div style="text-align: center;">携手更同凌绝顶,沧波一任醉眸看。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>九日同登云顶岩用韵作</b></div><div style="text-align: center;">(明)佚名</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">绝顶秋高纵眼宽,携壶九日共追欢。</div><div style="text-align: center;">登临不厌频穿屐,酩酊犹能自正冠。</div><div style="text-align: center;">隐见蓬瀛云欲散,参差楼阁昼生寒。</div><div style="text-align: center;">徘徊不忍言归路,月度松关带露看。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">校注:以上诗六首刻于方广寺下巨岩,后署“隆庆六年岁在壬申,共纪胜游,刻所作于右。”</div> <h5 style="text-align: center"><font color="#9b9b9b">图源自网络</font></h5> <div style="text-align: center;"><b>留云洞</b><br>(明)刘存德<br><br>人定人何往,飘遥云独留。<br>无心成去住,愧我自夷犹。<br>性旷随麋适,机疏共鸟休。<br>不期浮世外,曼得信天游。<br><br>校注:诗刻于留云洞内。原无题,后署“近刘存德原韵。隆庆辛未夏月到此访僧不遇”<b></b></div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>游云顶岩留云洞</b></div><div style="text-align: center;">(明)洪朝选</div><div style="text-align: center;"><br>洞宿孤云久,我来亦暂留。</div><div style="text-align: center;">身随天路迥,情寄野僧幽。</div><div style="text-align: center;">槛外涛声聒,林端雨气浮。</div><div style="text-align: center;">顾谓二三子,高步信奇游。</div><div style="text-align: center;"><br>校注:诗刻于留云洞内,无题,末署“芳洲洪朝选”。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>登云顶岩</b><br>〔明)刘存德</div><div style="text-align: center;"><br>百丈岩头开宝地,九重天际扣玄关。</div><div style="text-align: center;">此身直向龙门度,何日更纵鹤岛还。</div><div style="text-align: center;">无数青山罗海上,居然阆苑出人间。<br>凭高不尽登临兴,指数凤洲芳草间。</div><div style="text-align: center;"><br>校注:诗刻于方广寺下崖石。末署“隆庆辛未年秋八月,沂东刘存德书”。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>留云洞</b><br>(明)刘存业</div><div style="text-align: center;"><br>人事成代谢,闲云乍去留。<br>江和山缱绻,诗共酒夷犹。<br>天近歌须浩,潮平棹欲休。<br>摩崖苔藓碧,尘绝喜来游。</div><div style="text-align: center;"><br>校注:诗刻于留云洞内,末署“刘存业”。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>宿留銫云洞同洪芳洲次丁少鹤韵</b><br>〔明〕左悉</div><div style="text-align: center;"><br>涉海栖幽岛,云关几夕留。</div><div style="text-align: center;">烟霞灵境别,尘土故吾犹。</div><div style="text-align: center;">白石饥堪煮,绳床倦可休。</div><div style="text-align: center;">凭将汗漫迹,举跗绝尘游。</div><div style="text-align: center;"><br>校注:诗刻于留云洞内,末署“淡成左悉”</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>洪济山顶</b><br>〔明]池显方</div><div style="text-align: center;"><br>山下指峰峰似没,半山指峰峰犹惚。</div><div style="text-align: center;">夹径缘梢惯傲霜,涧底青石泉冲缺。</div><div style="text-align: center;">九十六磴度龙门,断字残诗封古碣。</div><div style="text-align: center;">揖岩三塔列豆登,对岸人烟透纤发。</div><div style="text-align: center;">再攀危顶骑云背,不见诸山见水沫。</div><div style="text-align: center;">二担东西浪入天,贾舶渔帆连蚁队。</div><div style="text-align: center;">潮鸡初唱扶桑红,日观何须登泰岱。</div><div style="text-align: center;">矫矫孤峰立沆漭,如拈英石安鱼盎。</div><div style="text-align: center;">几度来观逢日西,睨山欲落如初上。</div><div style="text-align: center;">客道武安天柱高,未必沧溟在挂杖。</div><div style="text-align: center;"><br></div> <div style="text-align: center;"><b>冬游洪济山(六首)</b></div><div style="text-align: center;">(明)池显方</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">(一)</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">长川展镜蘸娇颜,几片云花曲翠鬟。</div><div style="text-align: center;">九万里风生足下,八千国土在眉间。</div><div style="text-align: center;">晓钟未动鸡衔日,暮树多寒鸟背山。</div><div style="text-align: center;">一夜何声喧不住,应知虎豹守天关。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">(二)</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">掀天缩地杖头间,一座梵宫辖万山。</div><div style="text-align: center;">弱水无波疑复浅,琼台有路不曾关。</div><div style="text-align: center;">峰因噏日颜常赪,树为粘霜叶带斑。</div><div style="text-align: center;">身在九霄何挂碍,石椽铁户总非闲。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">(三)</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">山上风多上转晴,恍疑展翅人瑶京。</div><div style="text-align: center;">洲形果小如飞鹭,峰势狂奔欲吸鲸。</div><div style="text-align: center;">石塔连云齐倒影,天河与海共无声。</div><div style="text-align: center;">一宵唤酒争观日,醉醒红窗已六更。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">(四)</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">风衙散叶似飞蜂,积冻何时不是冬。</div><div style="text-align: center;">前后禾洲都属水,北南泰武若无峰。</div><div style="text-align: center;">岩嫌漏雨多堆石,枝恐碍云少植松。</div><div style="text-align: center;">日月流梭山亦老,虞渊欲取一丸封。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">(五)</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">数峰捨尽到岩前,复度三峰俯绝巅。</div><div style="text-align: center;">寺众捶钟迎紫日,渔人踏笠上青天。</div><div style="text-align: center;">六时树乐空中奏,一夜纸衾雪里眠。</div><div style="text-align: center;">醉觉身轻生肉羽,龙门跃出任风翾。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">(六)</div><div style="text-align: center;"><br>寒岛遥看二麦春,深岚流水武陵津。</div><div style="text-align: center;">波田万顷栽青玉,同邑一边露白银。</div><div style="text-align: center;">西域东夷皆禹贡,南陈北薛尚唐人。</div><div style="text-align: center;">携家拟结云峰顶,服气耕芝指海尘。</div> <div style="text-align: center;"><b>洪济山观日(二首)</b></div><div style="text-align: center;">[明]池显方</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">(一)</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">岩壑沉沉汉尚横,水云一线万光生。</div><div style="text-align: center;">偶偕残月同时出,遂使余星不敢明。</div><div style="text-align: center;">昼夜欲分天未定,火金相荡海难名。</div><div style="text-align: center;">人间犹作五更梦,僧已朝斋罢磬声。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">(二)</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">元气淋漓接杳茫,忽开混沌立元黄。</div><div style="text-align: center;">水风所鼓使之活,烟雾微遮不碍光。</div><div style="text-align: center;">半影才生群像变,一方已曙万鸡忙。</div><div style="text-align: center;">山中晷候无冬夏,惟是晨昏有短长。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>龙 门</b></div><div style="text-align: center;">〔明)池显方</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">翠壁丹崖不可攀,石门龙过海风寒。</div><div style="text-align: center;">擎天力尽孤臣死,惟有留题墨未干。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>云 顶 岩</b></div><div style="text-align: center;">(明)池显方</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">新栽松桧已齐腰,秋老芙蓉尚插霄。</div><div style="text-align: center;">烟外家乡才一水,石间姓氏半前朝。</div><div style="text-align: center;">但看野色无城市,难判天风异海潮。</div><div style="text-align: center;">白鹭遥汀飞不见,寒云几缕傍衣飘。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>登云顶岩</b></div><div style="text-align: center;">(明)纪许国</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">十载劳予梦,才为两日游。</div><div style="text-align: center;">多因尘世累,动令此心愁。</div><div style="text-align: center;">触袂云光满,粘天海气浮。</div><div style="text-align: center;">空香飘不息,别是一山幽。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>游云顶岩</b><br>(清)洪世泽</div><div style="text-align: center;"><br>方丈连清浅,蓬莱半紫氛。</div><div style="text-align: center;">双潮林外合,二郡望中分。</div><div style="text-align: center;">竹引瑶池液,衣留玉洞云。</div><div style="text-align: center;">幽寻殊未厌,出谷已斜曛。</div><div style="text-align: center;"><br><b>同蒋恻峇眊鬚士游云顶岩</b><br>(清)黄莲士</div><div style="text-align: center;"><br>千盘绝磴入云中,第一峰头纵览雄。</div><div style="text-align: center;">远屿数痕浮水面,闲人两个立虚空。</div><div style="text-align: center;">下界楼台开海市,上方钟鼓镇蛟宫。</div><div style="text-align: center;">慈容石室千年在,僧指隋朝佛火红。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>洪际浮日</b><br>(清)黄莲士</div><div style="text-align: center;"><br>海天东望净无垠,洪际山高冠鹭津。</div><div style="text-align: center;">豪兴凭阑鸡未唱,红光万道涌金轮。</div> <div style="text-align: center;"><b>洪际浮日</b></div><div style="text-align: center;">〔清]黄青藜</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">云顶高台望眼悬,红轮献彩浴重渊。</div><div style="text-align: center;">奇观正指洪波里,倏忽高腾上九天。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>洪际浮日</b></div><div style="text-align: center;">(清)莫凤翔</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">偶向东山东复东,山形尽处海天空。</div><div style="text-align: center;">鸡声催散天云黑,轮影浮来海日红。</div><div style="text-align: center;">百道金蛇生贝阙,五纹瑞气绕蛟宫。</div><div style="text-align: center;">谩言曙色惟孤岛,瞻仰精华万姓同。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>洪际浮日</b></div><div style="text-align: center;">〔清]黄名香</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">连峰高欲并三台,喜见扶桑浴日来。</div><div style="text-align: center;">万道毫光生海岛,一轮宝气出蓬莱。</div><div style="text-align: center;">渐离远水烟初敛,普照诸天雾尽开。</div><div style="text-align: center;">古岫寒岩皆瑞色,遥从世外现崔嵬。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>洪际浮日</b><br>(清)钟元辅</div><div style="text-align: center;"><br>早起穿萝陟远穹,登台天海望无穷。</div><div style="text-align: center;">陈星几点犹横汉,一耀重轮已漾东。<br>不尽烟云随晓幻,许多金紫和光融。<br>江山顷刻增佳气,翠现岚消处处红。</div><div style="text-align: center;"><br><b>洪际浮日</b><br>〔清]张名扬</div><div style="text-align: center;"><br>绝顶看羲驭,天鸡第一声。<br>此间暘谷近,腾浴十分明。</div><div style="text-align: center;"><br><b>洪际浮日</b><br>(清)林兆鲲</div><div style="text-align: center;"><br>羲和整驾涌金轮,万顷波光五色新。</div><div style="text-align: center;">试上高台看初出,分明身是日边人。</div><div style="text-align: center;"><br><b>洪际浮日</b><br>〔清]蒋国梁</div><div style="text-align: center;"><br>荒台有石绕藤萝,古洞长留云雾多。</div><div style="text-align: center;">午夜行吟登绝顶,遥看红日浴清波。</div><div style="text-align: center;"><br><b>春晴订郑维略游云顶岩</b><br>〔清]张锡麟</div><div style="text-align: center;"><br>十年烟景望中迷,石磴堪同雨后跻。</div><div style="text-align: center;">好放眼观红日起,便将身傍白云齐。</div><div style="text-align: center;">松枝低桠妨人帽,花片纷飞衬马蹄。</div><div style="text-align: center;">莫以新晴迟杖策,山灵久矣待留题。</div> <div style="text-align: center;"><b>云顶岩题壁(三首)</b></div><div style="text-align: center;">〔清)苏廷玉</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">(一)</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">秋风万里净云霄,洞古山空未寂寥。</div><div style="text-align: center;">但得天衢能振策,重来此地醉清宵。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">(二)</div><div style="text-align: center;"><br>夜半登临第一峰,残台遗迹有苔封。</div><div style="text-align: center;">惟余底事堪惆怅,蔽日浮云海气浓。</div><div style="text-align: center;"><br>(三)</div><div style="text-align: center;"><br>万仞峰头眼界开,凌云意气薄层台。<br>要知俯视饶奇峻,总藉山灵刻画来。</div><div style="text-align: center;"><br><b>重游云顶岩题壁(三首)</b></div><div style="text-align: center;">〔清]苏廷玉</div><div style="text-align: center;"><br>(一)</div><div style="text-align: center;"><br>翩然画锦赋归来,前度刘郎旧秀才。<br>三十七年真一瞬,几时兴废有高台。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">(二)</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">当年壁上走龙蛇,珍重何人护碧纱。</div><div style="text-align: center;">我亦顿生今昔感,秋风依旧卷云霞。<br><br></div><div style="text-align: center;">(三)</div><div style="text-align: center;"><br>探幽已是再来人,山水有缘亦夙因。</div><div style="text-align: center;">过眼繁华皆梦幻,欲从明月问前身。</div><div style="text-align: center;"><br><b>题观台日</b></div><div style="text-align: center;">(清)王步蟾</div><div style="text-align: center;"><br>留云洞古枕云眠,观日台高见日先。</div><div style="text-align: center;">村落鸡声犹未遍,红轮早浴海中天。</div><div style="text-align: center;"><br><b>登云顶岩</b><br>(清)罗前荫</div><div style="text-align: center;"><br>凌空盘蹬道,天际豁双眸。<br>海色阴晴变,山光日夜浮。<br>濛濛青未了,瑟瑟气俱秋。<br>尺五大低处,寒钟落寺楼。</div><div style="text-align: center;"><br>校注:《厦门志》题作“游云顶岩”。<br></div> <div style="text-align: center;"><b>游云顶</b></div><div style="text-align: center;">[清]叶大年</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">惯携谢屐访名峦,选胜寻幽到此间。</div><div style="text-align: center;">树傍山凹筛月碎,泉通石罅沁人寒。</div><div style="text-align: center;">全无色相诸般恼,尽有心香一缕蟠。</div><div style="text-align: center;">泰岱已登天下小,众峰尽当列孙看。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>登云顶岩</b></div><div style="text-align: center;">[清]叶大年</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">云梯上云顶,青云得路回。</div><div style="text-align: center;">一鹭飞鹭江,江田千万顷。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>游云顶岩</b></div><div style="text-align: center;">[清]郑莘</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">云顶岩头眼界宽,鹭洲俯瞰如弹丸。</div><div style="text-align: center;">千寻石壁当天立,万顷松涛拂洞寒。</div><div style="text-align: center;">碑为苔侵和字隐,花因雨飐带枝残。</div><div style="text-align: center;">许多墨迹留题在,追忆前贤隔世看。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>题观日台</b></div><div style="text-align: center;">杨晋齐</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">高台观晓日,绝顶近青天。</div><div style="text-align: center;">有志登云上,心清诚是仙。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>题观日台</b></div><div style="text-align: center;">杨晋齐</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">台中观胜景,云顶访神仙。</div><div style="text-align: center;">胜景难多得,神仙易结缘。</div><div style="text-align: center;">坚牢修苦行,实力种心田。</div><div style="text-align: center;">脱却尘埃体,飞腾上九天。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>游云顶岩登观日台</b></div><div style="text-align: center;">江 煦</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">我本烟霞客,名山放浪游。</div><div style="text-align: center;">巢云依洞口,选胜上楼头。</div><div style="text-align: center;">俯瞰群山小,奇观晓日浮。</div><div style="text-align: center;">高台空怅望,怀古意悠悠。</div> <div style="text-align: center;"><b>重游观日台</b></div><div style="text-align: center;">江 煦</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">胜迹今犹在,登临忆旧游。</div><div style="text-align: center;">法轮常自转,人世几沉浮。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>鹭江胜迹杂咏·洪济浮曰</b></div><div style="text-align: center;">李拓之</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">登高人对海天秋,晓日瞳瞳万古浮。</div><div style="text-align: center;">俯仰苍茫无限感,飞光辛苦此环流。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>朝 玉 阶</b></div><div style="text-align: center;">洪济浮日</div><div style="text-align: center;">〔清)张锡麟</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">观日台荒址尚存。不关僧力扫,本无尘。招邀拾级看浮暾。俄惊波浪起,涌金轮。</div><div style="text-align: center;">更随灵景步嶙峋。不知身立地,讶凌云。海天环望色如银。弹丸三十里,一乾坤①。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">注释:①朝玉阶词调,一体五十九字,此为另一体六十字。</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b>柳 梢 青</b></div><div style="text-align: center;">鹭江杂忆·忆云顶观日</div><div style="text-align: center;">吴作人</div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;">海滨洪济。圪立千仞,群山呈翠。古洞云留,龙门雨歇,海天无际。</div><div style="text-align: center;">晨曦界破鸿濛,喷薄出,金光万里。泰岱观日,人间绝胜,并堪称美。</div> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>满 江 红</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>洪际浮日</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">〔清]倪邦良</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">夕宿云岩,向灵境,一一冥搜。正好是,空山雨霁,极浦烟收。半夜气澄风露冷,一声鸡唱海天秋。乍红盆,闪烁浪中翻,波上浮。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">东岳观,灵鹫楼。红尘逐,沧海游。叹流光如箭,早雪盈头。寂寞荒台凌绝顶,苍凉晓色人扁舟。试回首,远近问长安,频凝眸。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>【白话文注解】</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1">我傍晚宿在云顶岩寺,向着这灵秀之境,将景色一一探寻、领略。正赶上空山新雨初停,远处江海的烟霭尽散。夜半时分,天地之气澄澈,风露渐冷,一声鸡鸣划破长空,海天之间秋意已深。忽然间,一轮红日如盆,光芒闪烁,在海浪中翻涌,从波涛之上浮现。</p><p class="ql-block ql-indent-1">(见此景)想起帝王封禅的东岳观,佛陀说法的灵鹫山;感慨自身如红尘微尘般被驱驰,又如沧海一粟般漂泊漫游。可叹时光流逝快如飞箭,而我早已白发盈头。独自站在这绝顶荒凉的观日台上,倍感寂寞;于苍凉的晨光中,仿佛看见(古今多少人)融入一叶扁舟,远去无踪。我试着回首,向着远方,遥遥地问一声“长安”(即帝京、功业或理想的象征),只能一次次地凝神远望。</p> <h1 style="text-align: center"><b><font color="#ed2308">引用资料</font></b></h1> <p class="ql-block ql-indent-1">1.《厦门佛教志》2006版;</p><p class="ql-block ql-indent-1">2.《鹭江志》卷一“舆地·山川”,乾隆年间(1748年)厦门海防同知薛起凤主纂;</p><p class="ql-block ql-indent-1">3.云顶岩寺:历史与文化交融的圣地,作者:诺入球</p> <p class="ql-block ql-indent-1">备注:</p><p class="ql-block ql-indent-1">1. 本文有通过AI检索及网络收集相关文献信息,若有未注明出处及侵权的,请及时告知,以便在第一时间处置。</p><p class="ql-block ql-indent-1">2. 本文为“俗世访寺记”中的一篇随笔,所提观点、说法受本人的学识所限,仅代表个人观点,有不足之处敬请提出,以便及时修正。</p><p class="ql-block ql-indent-1">3. 本文中的图片除注明出处外,均由作者拍摄。</p> <h1 style="text-align: center"><b><font color="#ed2308">作者简介</font></b></h1> <p class="ql-block ql-indent-1">作者:蒋继鑫,笔名:东南一叶,福建长汀人,中国散文学会会员、福建省作家协会会员。著有长篇小说、微小说、诗歌、散文若干,散见于纸刊和网络。</p>