《清风阁》临屏·宋词三百首之鹊踏枝(第三十四期)

爱染流年

<p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">鹊踏枝·谁道闲情抛掷久</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">冯延巳(五代)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">谁道闲情抛掷久。每到春来,惆怅还依旧。日日花前常病酒。敢辞镜里朱颜瘦。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">河畔青芜堤上柳。为问新愁,何事年年有?独立小桥风满袖。平林新月人归后。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">蝶恋花 唐教坊曲。本名《鹊踏枝》。双调六十字,前后段各五句、四仄韵。入小石调或商调,以表达低佪掩抑、哽咽幽怨感情为多。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">写作要求:本次创作格依冯延巳(正体)。韵押词林正韵第十二部。主题自选。押韵不正确拒收。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">整稿:坏小坏</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">译文附后</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">《清风阁》诗词社编辑部</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">顾问:若影 愿你快乐 静怡</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">社长:微风</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">副社长:闲云野鹤 爱染流年 竹溪听笛</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">总编:孤岛</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">执行总编:昨夜落花</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">主编:羽君 和悦</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">副主编:蓝色雨 坏小坏 琳琅 天娇 雲夢 芥子</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">01. 鹊踏枝·相思垢</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">坏小坏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">彩笔红笺思故旧。牙月临窗,七夕黄昏后。小字行行人并瘦,诗词韵里相思垢。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">眉上心间牵翠袖。鹊踏枝头,引忆情初逗。拥夜时分噙水酒,遥猜锦幄卿眠否?</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">02. 鹊踏枝·七夕抒怀</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">琳琅</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">碧落无尘如白昼。袅袅纤云,河汉星垂斗。喜鹊衔枝忙奔走。可怜牛女经年瘦。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">望断天涯思故旧。欲问瑶宫,今夕同携手,天上人间能共否?蓝桥立尽秋风透。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">03. 鹊踏枝·西风漫卷相思厚</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">孤岛</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">霪雨霏霏愁永昼。一室清寒,把盏黄昏后。细数流年离别久。渐宽衣带君知否。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">忽有疾雷穿户牖。长夜难眠,深帐孤灯守。怎奈漏声牵恨久。西风漫卷相思厚。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">04. 鹊踏枝·问君</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">天娇</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">月色撩人终会走。碧落无尘,却把情腌瘦。莫道红尘遗恨久。芳笺尽染相思垢。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">秋雨淋寒心与袖。风过枝头,摇动窗前柳。饮夜阑珊晨旭又。问君是否情还有。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">05. 鹊踏枝·尘缘入梦君知否</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">王华</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">锦绣罗衫腰细柳。玉钿叮咚,舒展香妃袖。面似桃花莲步走。轻拈小扇红酥手。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">桂子飘香秋雨后。觅得花开,怎不传红豆?丝管声催斟绿酒。尘缘入梦君知否?</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">06. 鹊踏枝·七夕有感</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">雲夢</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">叶叠菩提香满袖。藤隙微云,河汉银钩瘦。新月临秋窥锦秀。双星泣诉离情久。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">凝伫西窗思故友。望远天涯,谁约黄昏后。浅唱低吟珍聚首。流年荏苒空庭候。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:15px;">注:菩提——葡萄</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:15px;">双星——牵牛星 织女星</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">07. 鹊踏枝.异乡抒怀</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">淡然超然</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">闲伴微风堤岸走。绿柳轻摇,波面鱼鳞皱。远处荷花星点有。又消琐事斜阳后。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">春日离家身渐瘦。默问初秋,漂泊还多久?静立长亭孤影叟。余晖收起炊烟秀。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">08. 鹊踏枝·河畔怀旧</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">西木</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">寥廓霜天花影瘦。雁阵惊寒,声断横塘柳。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">痴问兰舟曾记否?早年同渡汾河口。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">雾满蒹葭风满袖。故地重游,长怕空怀旧。欲酿愁云当素酒。月华却探纤纤手。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">09. 鹊踏枝·秋怀</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">竹溪听笛</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">但惜诗怀闲置久。独步村郊,花信寻依旧。丹桂飘香浓似酒。粉荷坠露清溪瘦。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">流水涓涓沉细柳。便引秋心,十四行中有。陌上人歌风拂袖。云头雁字黄昏后。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">10. 蝶恋花 无题</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一叶轻舟</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">溽暑未消蝉噪柳。老树蔫枝,无力遮阴厚。灼骨高温人更瘦。藏身何处眉频皱。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">碧宇烘晴凝望久。往日疏慵,今为谋生走。汗水侵衣心湿透。秋风若至还愁否。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">11. 顶针体蝶恋花·痴念</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">昨夜落花</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">寥落霜天花影瘦。瘦损银蟾,瘦损银蟾溜。溜急光阴难再有。有人温酒期相守。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">守得残香风满袖。袖里蛛丝,袖里蛛丝扣。扣问前欢君记久。久萦痴念深深佑。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">12. 鹊踏枝·七夕</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">芥子</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">草际鸣蛩惊碎牖。天上人间,此夜愁浓厚。月地云阶千叠绣,浮槎来去终难觏。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">鹊驾星桥逢岁候。离恨绵绵,别绪同谁究。织女牵牛空念旧,情丝万缕随风逗。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">13. 蝶恋花*秋江思情</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">静怡</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">秋到江村霜染柳。芦荻摇风,瑟瑟寒波皱。归雁排空云影瘦,残阳铺水金波旧。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">倦客凭栏眉紧皱。别梦离魂,总在黄昏后。往事如烟难再守,相思一缕杯中酎。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">14. 鹊踏枝·股市</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">太湖逸士</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">牛气冲天熊瑟抖。绿短红长,惯把多头诱。步步新高金垒就。街头巷尾纷纷口。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">不问瓜黄和老柳。屏上波翻,一对痴眸守。每至西风敲夜漏。方知鳄腹藏青韭。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">15. 鹊踏枝·知否</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">风萧萧</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">残月轻扶窗外柳,听也萧萧,帘卷西风瘦。谁把韶光留细皱,相思难掩心如旧。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">绿蚁新醅青子酒,独酌斟杯,也盼红酥手。欲睡浅眠翻转久,辰醒斑白君知否?</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">16. 鹊踏枝•七夕</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">闲云野鹤</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">澹月盈窗灯影瘦。几度煎熬,辗转听更漏。今夜鹊桥期邂逅。书成佳话皆依旧。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">最是情深猜不透。天上人间,同结相思扣。桂酒一杯人醉后。谁将心事抛红豆。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">17. 鹊踏枝 · 七夕感怀</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">朔雪</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">喜鹊衔枝千里走。破雾穿云,银汉星桥构。因念双星情似旧。不堪牛女长年瘦。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">望断江烟思旧友。可记当年,飞笛长相守。欲把闲愁言与柳。云移新月轻探首。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">18. 蝶恋花·七夕感念</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">羽君</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">醉卧花笺情自许。小字清盈,韵味仍如故。墨里相思谁解语。词中落寂谁匀句。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">我道人间三两苦。谴散忧愁,相约心灵处。若得知音心上顾。不教遗憾诗行住。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">———🍃🌸🍃———</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">19. 鹊踏枝·无题</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">微风</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">水上画船堤上柳。还似当年,入夜霓虹透。追月彩云携北斗。同船都被波吹皱。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">暗蔌泪珠非醉酒。好个清宵,长忆相偎守。便向花间寻永漏。多情只是花依旧。</span></p> <p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">鹊踏枝•谁道闲情抛掷久</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">冯延巳 〔五代〕</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">谁道闲情抛掷久?每到春来,惆怅还依旧。日日花前常病酒,敢辞镜里朱颜瘦。(敢辞 一作:不辞)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">河畔青芜堤上柳,为问新愁,何事年年有?独立小桥风满袖,平林新月人归后。</span></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8); font-size:15px;">译文:</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">谁说愁绪被忘记了太久?每当初春降临,我的惆怅心绪一如故旧。每天都在花前饮酒,每次都是喝的昏沉烂醉,一点也不关心那镜里原本红润的面容,已经日益清瘦了。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">河岸边青草翠绿,河岸上柳树成荫。我忧伤地暗自思量,为何年年都会新添忧愁?我独立在小桥的桥头,清风吹拂着衣袖。人回去后,树林中升起一弯新月。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"><span class="ql-cursor"></span></span></p> <p class="ql-block"><b style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">注释:</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">①清王鹏运《半塘丁稿·鹜翁集》云:“冯正中《鹤踏枝》十四首,郁伊倘况,义兼比兴。”调名即《蝶恋花》。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">②谁道句:近人梁启超云:“稼轩《摸鱼儿》起处从此脱胎。文前有文,如黄河液流,莫穷其源。”(《阳春集笺》引)。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">③闲情:即闲愁、春愁。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">④病酒:饮酒过量引起身体不适。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑤敢辞:不避、不怕。朱颜,青春红润的面色。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑥朱颜:这里指红润的脸色。青芜:青草。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑦平林:平原上的树林。李白《菩萨蛮》:“林漠漠烟如织。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑧新月:阴历每月初出的弯形月亮。</span></p> <p class="ql-block"><b style="font-size:15px; color:rgb(237, 35, 8);">赏析:</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 这是一首表达孤寂惆怅的言情词。全词所写的乃是心中一种常存永在的惆怅、忧愁,而且充满了独自一人承担的孤寂、凄冷之感,不仅传达了一种感情的意境,而且表现出强烈而鲜明的个性,意蕴深远,感发幽微。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> 上阕开门见山,首句用反问的句式把这种既欲抛弃却又不得忘记的“闲情”提了出来,整个上片始终紧扣首句提出的复杂矛盾的心情回环反复,表现了作者内心感情的痛苦撕咬。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> “谁道闲情抛掷久。”虽然仅只七个字,然而却写得千回百转,表现了在感情方面欲抛不得的一种盘旋郁结的挣扎的痛苦。而对此种感情之所由来,却又并没有明白指说,而只用了“闲情”两个字。这种莫知其所自来的“闲情”才是最苦的,而这种无端的“闲情”对于某些多情善感的诗人而言,却正是如同山之有崖、木之有枝一样的与生俱来而无法摆脱的。词人在此一句词的开端先用了“谁道”两个字,“谁道”者,原以为可以做到,谁知竟未能做到,故以反问之语气出之,有此二字,于是下面的“闲情抛弃久”五字所表现的挣扎努力就全属于徒然落空了。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">“每到春来,惆怅还依旧。”上面着一“每”字,下面着一“还”,字,再加上后面的“依旧”两个字,已足可见此“惆怅”之永在长存。而“每到春来”者,春季乃万物萌生之时,正是生命与感情觉醒的季节,词人于春心觉醒之时,所写的却并非如一般人之属于现实的相思离别之情,而只是含蓄地用了“惆怅”二字。“惆怅”者,是内心恍如有所失落又恍如有所追寻的一种迷惘的情意,不像相思离别之拘于某人某事,而是较之相思离别更为寂寞、更为无奈的一种情绪。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">“日日花前常病酒,敢辞镜里朱颜瘦。”既然有此无奈的惆怅,而且经过抛弃的挣扎努力之后而依然永在长存,于是下面两句冯氏遂径以殉身无悔的口气,说出了“日日花前常病酒,不辞镜里朱颜瘦”两句决心一意承担负荷的话来。上面更着以“日日”两字,更可见出此一份惆怅之情之对花难遣,故唯有“日日”饮酒而已。曰“日日”,盖弥见其除饮酒外之无以度日也。至于下句之“镜里朱颜瘦”,则正是“日日病酒”之生活的必然结果。曰“镜里”,自有一份反省惊心之意,而上面却依然用了“不辞”二字,昔《离骚》有句云“虽九死其犹未悔”,“不辞”二字所表现的,就正是一种虽殉身而无悔的情意。</span></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">下阕进一步抒发这种与时常新的闲情愁绪。词人把这种迷惘与困惑又直接以疑问的形式再次鲜明突出地揭诸笔端,可谓真率之极;而在“河畔青芜堤上柳”的意象之中,隐含着绵远纤柔、无穷无尽的情意与思绪,又可谓幽微之至。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"> “河畔青芜堤上柳。”下半阕承以“河畔青芜堤上柳”一句为开端,在这首词中实在只有这七个字是完全写景的句子,但此七字却又并不是真正只写景物的句子,不过只是以景物为感情之衬托而已。所以虽写春来之景色,却并不写繁枝嫩蕊的万紫千红,只说“青芜”,只说“柳”。“芜”者,丛茂之草也,“芜”的青青草色既然遍接天涯,“柳”的缕缕柔条,更是万丝飘拂。簇这种绿遍天涯的无穷草色,这种’随风飘拂的无尽柔条,它们所唤起的,或者所象喻的,该是一种何等绵远纤柔的情意。而这种草色又不自今日方始,年年河畔草青,年年堤边柳绿,则此一份绵远纤柔的情意,也就年年与之无尽无穷。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">“为问新愁,何事年年有。”所以下面接下去就说了“为问新愁,何事年年有”二句,正式从年年的芜青柳绿,写到“年年有”的“新愁”。虽是“年年有”的“愁”,却又说是“新”,一则此词开端已曾说过“闲情抛弃久”的话,经过一段“抛弃”的挣扎,而重新又复苏起来的“愁”,所以说“新”;再则此愁虽一宋词鉴赏辞典一旧,而其令人惆怅的感受,则敏锐深切岁岁常新,故曰“新”。上面用了“为问”二字,下面又用了“何事”二字,造成了一种强烈的疑问语气,从其尝试抛弃之徒劳的挣扎,到问其新愁之何以年年常有,有如此之挣扎与反省而依然不能自解。在此强烈的追问之后,词人却忽然荡开笔墨,更不作任何回答,而只写下了“独立小桥风满袖,平林新月人归后”两句身外的景物情事,仔细玩味,这十四个字却实在是把惆怅之情写得极深。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">“独立小桥风满袖,平林新月人归后。”试观其“独立”二字,已是寂寞可想,再观其“风满袖”三字,更是凄寒可知,又用了“小桥”二字,则其立身之地的孤伶无所荫蔽亦复如在眼前,而且“风满袖”一句之“满”字,写风寒袭人,也写得极饱满有力。在如此寂寞孤伶无所荫蔽的凄寒之侵袭下,其心情之寂寞凄苦已可想见,何况又加上了下面的“平林新月人归后”七个字。“平林新月”,则林梢月上,夜色渐起,“人归后”,则路断行人,已是寂寥人定之后了。从前面所写的“河畔青芜”之颜色鲜明来看,应该乃是白日之景象,而此一句则直写到月升人定,则诗人承受着满袖风寒在小桥上独立的时间之长久也可以想见了。如果不是内心中有一份难以排解的情绪,有谁会在寒风冷露的小桥上直立到中宵呢?</span></p>