<p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">重登泰山,都在初春,拾级而上,逡巡穿梭,在阴阴古木下,与泰山盘桓相伴,两边刻字随处可见、比比皆是。《泰山图》(图源:民国10年 张缙璜《泰山游记》)。</span></p> 1 五嶽独尊石 <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">来到日观峰北侧,站在平台观看泰山东侧,满山遍野滚荡起伏、远际一抹蓝色,江山如画。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">在玉皇顶东南的青帝宫东侧石壁发现「</span><i style="font-size:20px;"><u>擎天捧日</u></i><span style="font-size:20px;">」刻石,由山东兖州府口岭金田题书。字大如斗,采用行书体。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">石刻引用《礼记·中庸》「</span><i style="font-size:20px;"><u>发育万物,峻极于天</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">隔壁就是「</span><i style="font-size:20px;"><u>登高壮观天地间</u></i><span style="font-size:20px;">」,徐向前元帅所书,此句引自李白著名诗句「</span><i style="font-size:20px;"><u>登高壮观天地间,大江茫茫去不还</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">左边「</span><i style="font-size:20px;"><u>仰观俯察</u></i><span style="font-size:20px;">」四个字,署名清代武举马福祥,在庚午秋所题。他先后任青岛市长、安徽省主席、蒙藏委员长等职务。马福祥与马福禄、马福寿并称为「</span><i style="font-size:20px;"><u>西北三马</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">在去玉皇顶的盘道路东,看到著名的「</span><i style="font-size:20px;"><u>五岳独尊</u></i><span style="font-size:20px;">」刻石,刻于清光绪三十三年(1907),上款为:「</span><i style="font-size:20px;"><u>光绪丁未孟夏</u></i><span style="font-size:20px;">」,落款为:「</span><i style="font-size:20px;"><u>泰安府、宗室玉构题</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">作者爱新觉罗玉构,其宗室身份表明其为清太祖努尔哈赤胞弟后裔。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">旁边是「</span><i style="font-size:20px;"><u>昂头天外</u></i><span style="font-size:20px;">」石刻,上款为「</span><i style="font-size:20px;"><u>光绪戊申五月</u></i><span style="font-size:20px;">」,落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>顺德辛耀文题</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">辛耀文(1876—1928)是清末广东顺德北滘人,光绪末年举人,家境富裕,精于书画收藏与鉴赏,号仿苏、芋花庵主。 </span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px;">1934年「</span><i style="font-size:20px;"><u>五嶽独尊</u></i><span style="font-size:20px;">」旧照片</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">五元人民币,其背面图案选取的泰山,巍峨磅礴的山势、古朴庄重的「</span><i style="font-size:20px;"><u>五岳独尊</u></i><span style="font-size:20px;">」石刻,尽显华夏大地的雄浑气魄与深厚底蕴,展现了设计师对传统文化的深刻理解与独特表达</span>。</p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这是我在中央民族大学美术馆的泰山石刻展拍照「</span><i style="font-size:20px;"><u>五嶽独尊</u></i><span style="font-size:20px;">」拓片。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">另一块石头背面有张靈丘题刻「 </span><i style="font-size:20px;"><u>俯覽九洲自高下,仰觀萬象時有無</u></i><span style="font-size:20px;">」。落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>壬戌九月,張靈丘书</u></i><span style="font-size:20px;">」。应当是民国十二年(1923年)九月所题。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">泰山有几处都有奇观石刻,这块在玉皇阁前面,上面书写「</span><i style="font-size:20px;"><u>奇观</u></i><span style="font-size:20px;">」,下面篆字叙述「</span><i style="font-size:20px;"><u>曰虫觀固竒吾,人业職戈竒民,國十六年重九,夜九峕羅鴈方, 嵗龝夷淵蕭肅,賜慶曾廣黶,朱秉衡、陳翰馨、張元祜識此同 顕</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> 民国十六年是1927 年,「</span><i style="font-size:20px;"><u>重九</u></i><span style="font-size:20px;">」指农历九月初九重阳节 。此石刻记录了罗鴈方等人在1927年重阳节夜晚九点到此观赏,感慨景色奇特,同来者有曾廣黶、朱秉衡、陈翰馨、张元祜等人。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">在玉皇顶南盘道东侧石壁上,一块巨石右侧为「</span><i style="font-size:20px;"><u>万法唯识</u></i><span style="font-size:20px;">」刻石,刻于民国十四年(1925)。款为:「</span><i style="font-size:20px;"><u>民国乙丑后四月望日,登此绝顶,周览八极,气象万千。为此刻石,以告来者。朱实之及子朱云卿题</u></i><span style="font-size:20px;">」。源自佛教经典《成唯识论》。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">左侧为「</span><i style="font-size:20px;"><u>登峰造极</u></i><span style="font-size:20px;">」,则语出《世说新语》,刻于清嘉庆八年(1803),款为:「</span><i style="font-size:20px;"><u>癸亥孟春,长白舒辂敬书</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">舒辂,满族镶蓝旗人,嘉庆三年任泰安县知县,嘉庆九年离任。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">也是覆盖前朝的石刻,细看上面和左右都有。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">另一块石头上面有「</span><i style="font-size:20px;"><u>最上一峰</u></i><span style="font-size:20px;">」题刻,紧邻玉皇庙和「</span><i style="font-size:20px;"><u>五岳独尊</u></i><span style="font-size:20px;">」石刻,没有看见落款,不知何人所为。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">此题刻在玉皇顶南盘路东侧石壁上,在最上一峰边上,不知与最上一峰是否有关?我抄录如下:「</span><i style="font-size:20px;"><u>戊申五月朔,顺德辛耀文、番禺谢颂棠同观日出于此</u></i><span style="font-size:20px;">」,这种题款在泰山到处都是,与今天到此一游类似,毫无意义。</span></p> 2 玉皇顶与无字碑 <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">清代聂鈫《泰山道里记》记载:「</span><i style="font-size:20px;"><u>德星岩北为泰山绝巅,旧称太平顶,俗名玉皇顶。有玉帝观,即古太清宫也。明成化十九年,中使以内帑重建。隆庆六年,万恭撤观于巅北,出巅石而表之。观中有今上额曰“妙运无为”。东侧为迎旭亭,今上额曰“浴日养云”。自南天门至绝巅六里余,登岱者必以此为极焉</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这是《岱顶图》(图源:清嘉庆 金棨《泰山志》)。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这是1956年的泰山玉皇顶,细看跟现在不一样。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">上世纪三四十年的老照片,通过AI上色,站在碧霞元君祠方向拍照,最远处的建筑就是玉皇顶。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">陆机《泰山吟》诗曰:「</span><i style="font-size:20px;"><u>泰山一何高,迢迢造天庭</u></i><span style="font-size:20px;">」</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">张志纯《泰山喜雨》诗曰:「</span><i style="font-size:20px;"><u>岱宗天下秀,霖雨遍人间</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">谢灵运《泰山吟》诗曰:「</span><i style="font-size:20px;"><u>泰宗秀维岳,崔崒刺云天</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">李白《游泰山》诗曰:「</span><i style="font-size:20px;"><u>扪萝欲就语,却掩青云关</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">李简《登岳》诗曰:「</span><i style="font-size:20px;"><u>三峰突兀与天齐,天门未到劳攀跻</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px;">1934年玉皇顶旧照片</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">我们沿陡峭的盘道继续向上攀登,就到了泰山极顶玉皇顶。玉皇顶因峰顶有玉皇殿而得名之。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">玉皇顶由山门、玉皇殿、迎旭亭、望河亭和东西禅房组成。玉皇殿始建年代久远无考,明成化年间重修。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">神龛上匾额题「</span><i style="font-size:20px;"><u>柴望遗风</u></i><span style="font-size:20px;">」,说明远古帝王曾于此燔柴祭天,望祀山川诸神。相传最初秦始皇曾到此祭天。自秦始皇开始到清代,先后有13代帝王亲登泰山封禅或祭祀,另外有24代帝王遣官祭祀72次。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">在玉皇顶迎旭亭可望「</span><i style="font-size:20px;"><u>旭日东升</u></i><span style="font-size:20px;">」,在望河亭可观「</span><i style="font-size:20px;"><u>黄河金带</u></i><span style="font-size:20px;">」,可惜我们这次去均不让登亭。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">在去玉皇顶的石阶西侧「</span><i style="font-size:20px;"><u>孔登岩</u></i><span style="font-size:20px;">」题刻上方的石壁有袁克文等题刻,书写「</span><i style="font-size:20px;"><u>甲寅三月,与漢夀易顺鼎、杞步翔棻、太倉陸口煒、陽湖張栻、茶陵譚天祺同登绝頂。项城袁克文题</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">此题刻为民国三年,袁克文,袁世凯之三子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">易顺鼎,湖南汉寿人,与袁克文、何震彝、闵尔昌、步章五、梁鸿志、黄秋岳等并称为「</span><i style="font-size:20px;"><u>寒庐七子</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">步翔棻,号林屋山人,民国时文人。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">一块巨石上面书写「</span><i style="font-size:20px;"><u>目盡長空</u></i><span style="font-size:20px;">」,落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>中华民国五年七月,周邵昌书,楊光宗题</u></i><span style="font-size:20px;">」。 在「</span><i style="font-size:20px;"><u>孔登岩</u></i><span style="font-size:20px;">」下方的石壁上,刻于民国五年。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">此题刻出自唐李白《游泰山六首》之二:「</span><i style="font-size:20px;"><u>凭崖攬八极,目尽长空闲</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">近距离拍照「</span><i style="font-size:20px;"><u>孔登岩</u></i><span style="font-size:20px;">」,刻于明万历三⼗年,款为:「</span><i style="font-size:20px;"><u>万历壬寅四⽉</u></i><span style="font-size:20px;">」,作者不详。此⽯系2006年⽂物⼯作者从地下挖出,重新立这里。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">上面是「</span><i style="font-size:20px;"><u>青雲可接</u></i><span style="font-size:20px;">」,下面是落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>民国乙丑后四月望日,同邑人徐芝杰暨其夫人雲卿在次觀浴日。古棠朱振名志</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">曠然天际,此题刻在玉皇顶南侧石壁上,没有落款,不知何人所为。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">玉皇庙,原为汉代帝王封坛遗址,是泰山最高的一组古建筑群。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">沿着石阶而上,发现无字碑,清代聂鈫在《泰山道里记》这样叙述:「</span><i style="font-size:20px;"><u>观大门外有碑而无字,高一丈五尺五寸,南北面各宽三尺六寸,东西侧各厚二尺四寸,碑上微狭于下,顶似幢盖,而趺为土壅。或曰石表,或曰神主石,或言其下有金书玉简,当是石函。色黄白坚莹,无苔藓,非岳之所有。世传秦皇无字碑。然始皇刻石见于《史记》,二世诏书即刻其上,不应既有刻石,复立此碑。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>顾炎武辨为汉武帝立。东有巨石,勒今上御制《无字碑》诗。《史记 封禅书》云:“上因东上泰山,泰山之草木叶未生。乃令人上石立之泰山巅。上遂东巡海上,四月还至奉高,上泰山。“封而不言刻石,是汉石无文字之证,兹碑是也。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>《后汉书 郊祀志》亦云:“上东上泰山,乃令人上石立之泰山巅。”注、师古曰:“从山下转石而上也。”是其证矣。《汉宫仪》曰:“石二枚,状博平,园九尺,此坛上石也。其一石,武帝时石也。时用五车不能上也,固置山下为屋,号五车石。”今石失其处。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>《封禅书》又曰:“武帝封,广丈二尺,高九尺,其下有玉牒书。江淮间一茅三脊为神藉,五色土益杂封。纵远方奇兽蜚禽及白雉加祠,其夜若有光,昼有白云起封中。”</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">玉皇顶山门前,矗立着一座无字碑。碑高6米,上面没有雕刻一个字,究竟是何人所立,已无法考证。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">有关此碑,人们曾作多种推测。明、清两代,有不少人认为它是秦始皇所立,立碑之意在于焚书。他们在赋诗吟咏时表述了上述看法。如明代王在晋称:「</span><i style="font-size:20px;"><u>东海长流石未枯,山灵爱宝隐元符;纵教烈焰焚经史,致使秦碑字也无</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">清代乾隆皇帝更断言:「</span><i style="font-size:20px;"><u>本意欲焚书,立碑故无字;虽云以身先,大是不经事</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">据《史记·秦始皇本纪》记载,始皇二十八年,秦始皇第二次出巡,与原鲁国的儒生讨论封禅望祭山川的事情,于是「</span><i style="font-size:20px;"><u>上泰山,立石,封,祠祀……刻所立石,其辞曰:皇帝临位,作制明法,臣下修饬。二十有六年,初并天下,罔不宾服。亲巡远方黎民,登兹泰山,周览东极</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">可见,秦始皇在泰山上所立之碑是刻有文字的,并不是无字碑。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">据《史记·封禅书》记载,元封元年,汉武帝前往泰山封禅,「</span><i style="font-size:20px;"><u>东上泰山,泰山之草木叶未生,乃令人上石立之泰山巅</u></i><span style="font-size:20px;">」。可见,汉武帝确实曾在泰山顶上立过石碑,大多数专家认为是汉武帝所立。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">清代顾炎武《山东考古志补录·辨无字碑为汉碑》中,否定无字碑为秦碑的说法,力主无字碑系汉武帝所立。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这是1910年旧照片,无字碑旁的楼梯已被风雨侵蚀,上面有四位清朝人士。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这是民国时期旧照片,上面有当时的口号。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">无字碑的西侧是郭沫若《观日出未遂》诗碑:「</span><i style="font-size:20px;"><u>夙兴观日出,星月在中天。飞雾岭头急,稠云海上旋。晨曦光晦若,东壁石巍然。摩抚碑无字,回思汉武年</u></i><span style="font-size:20px;">」。郭沫若认为无字碑是汉武帝所立。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">无字碑东侧的石碑镌刻着明代张铨的《观无字碑》诗:「</span><i style="font-size:20px;"><u>莽荡天风万里吹,玉函金检至今疑。袖携五色入椽笔,来补秦王无字碑</u></i><span style="font-size:20px;">」。落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>观无字碑一绝。万历丁巳十月,大名张铨书</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">张铨(1577 - 1621),字宇衡,号见平,张五典。曾任浙江道御史、巡按江西、辽东巡按等。著有《皇明国史纪闻》十二卷,记载了明洪武至正德150余年的历史,已入《四库全书》。张铨认为无字碑是秦始皇所立。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px;">山门</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">门额上书写「</span><i style="font-size:20px;"><u>敕修玉皇顶</u></i><span style="font-size:20px;">」,题刻年代不详。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">岱顶玉皇庙山门内门额上有「</span><i style="font-size:20px;"><u>泰山極頂</u></i><span style="font-size:20px;">」,题刻年代不详。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">嵌在岱顶玉皇庙山门内东侧墙上有「</span><i style="font-size:20px;"><u>天左一柱</u></i><span style="font-size:20px;">」,题刻年代不详。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">墙壁镶嵌一块《重修泰山玉皇庙碑记》,我将全文抄录如下:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">「</span><i style="font-size:20px;"><u>泰山,五岳之首,雄峙东方,拔地通天,气势磅礴。其巅之玉皇庙,乃泰山文化之精华所在,承载着千年的历史沧桑与文化传承。庙内碑刻林立,每一块石碑皆为历史的见证者,记录着岁月的变迁和人们对泰山神灵的敬仰。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>然而,历经岁月的洗礼和风雨的侵蚀,玉皇庙的建筑和碑刻逐渐破败。许多碑刻字迹模糊,难以辨认,建筑也摇摇欲坠,亟待修缮。2007年,在社会各界的广泛关注和大力支持下,一场旨在保护和传承泰山文化遗产的修缮工程拉开了帷幕。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>此次修缮工程,遵循“修旧如旧”的原则,力求最大程度地恢复玉皇庙和碑刻的历史原貌。工程团队精心组织,严格施工,对每一块碑刻进行了细致的清洗、修复和加固。对于那些字迹模糊的碑刻,采用先进的技术手段进行拓印和复制,确保历史信息得以完整保存。同时,对玉皇庙的建筑进行了全面的修缮和维护,更换了腐朽的梁柱,修复了破损的墙体和屋顶,使这座古老的庙宇重新焕发出昔日的光彩。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>在修缮过程中,工作人员还发现了一些珍贵的历史文物和文献资料。这些文物和资料不仅为研究泰山文化提供了重要的实物依据,也进一步丰富了玉皇庙的文化内涵。此次修缮工程的完成,不仅保护了泰山的历史文化遗产,也为后人留下了一笔宝贵的精神财富。它让我们更加深刻地认识到泰山文化的博大精深和源远流长,也让我们更加坚定了传承和弘扬中华优秀传统文化的决心和信心。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u> 值此重修玉皇庙碑记落成之际,特将此次修缮工程的经过和意义铭刻于石,以飨后人。愿玉皇庙的香火永远旺盛,愿泰山文化的光辉永远照耀人间!</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>公元二零零七年岁次丁亥孟秋吉旦 立</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">此碑在岱顶玉皇庙院南墙下有「</span><i style="font-size:20px;"><u>惟天在上</u></i><span style="font-size:20px;">」石碑,上题「</span><i style="font-size:20px;"><u>顺治捌年捌月仲秋初五日吉旦</u></i><span style="font-size:20px;">」,落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>钦差巡按長蘆等處鹽政、监察御史楊義立石</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">杨義,山西洪洞县人,明崇祯元年进士。先后任山东聊城、河南汝阳知县,江西道监察御史、提督学政等职。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">来到院中,发现天井正中,石栏杆里围着几块粗糙的泰山花岗岩,它们就是泰山的极顶了。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">极顶石西北有「</span><i style="font-size:20px;"><u>古登封台</u></i><span style="font-size:20px;">」碑刻,说明这里是历代帝王登封泰山时设坛祭天之处。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px;">1934年极顶石旧照片</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px;">1956年极顶石旧照片</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">民国年间,有王均题刻的「</span><i style="font-size:20px;"><u>极顶</u></i><span style="font-size:20px;">」二字,这次我没有看到。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">现在极顶石中央有一铜鼎,上有铜铃,拱人们投币用。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">其北面立有一块石碑,镌刻着五岳真形图的符号及「</span><i style="font-size:20px;"><u>泰山极顶,1545米</u></i><span style="font-size:20px;">」,根据2007年最新的测量数据,泰山的海拔高度为1532.7米。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">院中右侧(东侧)有一块《郭沫若登泰山诗碑》,其诗文为:「</span></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>麓下培塿視,登临始觉奇。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>危岩森壁垒,盘道上天梯。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>云雾移时合,雷霆指路迷。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>我来登岱顶,果见众山低</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">落款为「</span><i style="font-size:20px;"><u>一九六一年初夏登泰山作,郭沫若</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">院中大殿就是玉皇殿,殿内祭祀明代铸玉皇上帝神像,全称「</span><i style="font-size:20px;"><u>昊天金阙无上至尊自然妙有弥罗至真玉皇上帝</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">匾额上题有「</span><i style="font-size:20px;"><u>柴望遗风</u></i><span style="font-size:20px;">」,门前的楹联为乾隆皇帝御笔:「</span><i style="font-size:20px;"><u>统驭群灵端紫极;絪縕眞宰肇元功</u></i><span style="font-size:20px;">」。 </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">门内立柱上悬挂一副楹联「</span><i style="font-size:20px;"><u>地到无边天作界,山登绝顶我为峰</u></i><span style="font-size:20px;">」,系民国时期山东书画名家王讷题刻。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px;">大殿前廊</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px;">壁画</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">玉皇殿正门上方挂一匾额,悬于檐下,四边金龙盘绕,中间蓝底,书「</span><i style="font-size:20px;"><u>柴望遗风</u></i><span style="font-size:20px;">」四个鎏金大字,为徐州叶汝明题书。两边另有匾额题写「</span><i style="font-size:20px;"><u>威摄十方</u></i><span style="font-size:20px;">」和「</span><i style="font-size:20px;"><u>名扬神州</u></i><span style="font-size:20px;">」等。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px;">金龙彩绘</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">泰山玉皇顶鸱吻插天方戟,而是常见的宝剑。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">清代聂鈫《泰山道里记》记载古登封台的来历:「</span><i style="font-size:20px;"><u>绝巅前,台基方广,碣曰“古登封台”。按《汉宫仪》:“秦篆刻石东北百余步,得始皇封所。汉武在其北二十余步,得北垂园台。台上有坛,谒人多置钱物坛上,亦不扫除。则诏书所谓酢梨酸枣狼籍,散钱处数百,币帛具道。是武帝封禅至泰山下,未及上,百官为先上跪拜,置梨枣钱于道以求福。坛以南有玉盘玉龟。”即此也。有今上御制《登封台》诗二首,勒飞龙岩绝壁</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">1910年的古登禅台旧照片,坐落于玉皇庙的西边,是历朝皇帝举行封禅祭天的地点。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">大殿西侧有「</span><i style="font-size:20px;"><u>古登封臺</u></i><span style="font-size:20px;">」,落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>乾隆庚寅年重镌</u></i><span style="font-size:20px;">」。刻于清乾隆三十五年。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">据清光绪年间《泰安县志》记载:「</span><i style="font-size:20px;"><u>古登封台在岳极巅,为七十二君封台,台右有碣,题此四字</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">另外有一耳房,为「</span><i style="font-size:20px;"><u>月老祠</u></i><span style="font-size:20px;">」,旁边有一块碑。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这块碑书写「</span><i style="font-size:20px;"><u>泰山作证</u></i><span style="font-size:20px;">」,给男女婚姻作证。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">一处摩崖石刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>春风化雨健鸟依,青松青翠少憩,黄溪惊绝景,修画如天 柱尊峰立此东岳。丁丑年六月 山东曲阜 张佃玉</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px;">玉皇顶大殿后侧</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px;">玉皇顶正殿重修碑记</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">从五嶽独尊石到无字碑,从极顶石到古登封台,玉皇顶四周峭壁如削,险峻异常。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">登临此处,那种疲惫顿时烟消云散,一种崇敬之情涌上心头,这里曾经封禅大典的绝佳地点,让我感受许多许多。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px;">2025年7月7日</span></p>